1 Ocak duası...

NİHAL B. KARACA

Dua, ihtiyacımızın giderilmesi için kullandığımız bir araç değildir. Aksine, ihtiyaçlarımız dua etmemizi sağlamak için yaratılmış araçlardır.

Yeni yılın ilk günü de, azami beklenti içinde olduğumuz gündür. On gün sonra geçer. Fırsat bu fırsat o zaman. Bugün, iğneden ipliğe her şeyi sadece O'ndan isteyebileceğimizi hatırlama ve bütün arsızlığımızla isteme günü olsun. Hadi isteyelim...

Allah'ım, 2009'da bana, sevdiklerime, dostlarıma ve bizatihi düşmanlarıma, 'huzur' ver. Ama ben dahil hiçbirimizi huzur içinde gevşeyip tembelleşenlerden etme.

Ben konfor severim Allah'ım, sıcak severim en çok. Sıcak su, sıcak ev, sıcak havlu. Bunların neye mal olduğuna, ne pahasına bunlara sahip olduğumuza ilişkin bir vicdan azabından mahrum etme bizi. Ve dahi, bütün bunlar olmadan yaşama kudreti ver ki, sıra bunları yoksullarla paylaşabilmeye geldiğinde, o gün geldiğinde, hızla başka argümanlar geliştirip geri geri seğirtmeye kalkan kofti adamlardan olmayalım.

Dünyanın zavallı bölgelerindeki işgalcilere 'sağduyu' ve 'merhamet' ver; ve kendi küçük hayatlarımızda işgalci olmaktan koru bizleri. İşgalcinin rasyonalizasyon mekanizmasını çökert. Gerekiyorsa bizimkini de. Kimse 'işgal ettim çünkü bana ihtiyaçları var' diyemesin.

Uyanık görünümlü ahmaklardan, zeki görünen sıradanlardan, marjinalim numaraları çeken ahlakçılardan, muhafazakâr görünümlü puştlardan ve demokrat geçinen faşistlerden korunmamızı sağlayacak dedektörler ihsan eyle. 2009'da insan sarrafı olalım.

Mutsuzluğun büyüğü ile küçüğüne maruz kalmak arasında bir tercih yapma şansımız varsa, avantajlı seçeneğin yanına ışıklı oklar serp. Kör gözümüz görsün...

Tutarlılık kaygımız için ölçüler ihsan eyle. Emrettiğin şeylere uyabilmemizi, yasaklarından kaçınabilmemizi sağlayacak kadar donanımlı kıl.

2009 hidayete erenlerin yılı olmayacaksa eğer, hidayeti yüzyıllar kadar eski olanların inançlarının arttığı bir yıl olsun.

Geçen gün bir adam akrabasının 11 yaşındaki oğlunu öldürdü ve parçalara ayırdı. Üç çocuk bayramda el öpme bahanesiyle kapısını çaldıkları 45 yaşındaki bir kadına tecavüz edip, parasını çaldı. Gazeteler kendi kanından gelen çocuklarla ensest ilişki kuran, onlara tacizde bulunan yetişkinlerin haberleri ile doldu taştı: Allah'ım, 'insan'a neden bu kadar çok saygı duyduğunu anlamamı sağla.

2009, başörtülü olduğum ama çarşaflı olmadığım için, Türk olduğum için ve Türklüğümü bir kibir vesilesi haline getirmediğim için, alt sınıfın dertleriyle kaygılandığım için ve fakat sonuçta bir yeni orta sınıf ferdi olduğum için, demokrat olduğum ama neo-liberal olmadığım için, yurtsever olduğum ama ulusalcı olmadığım için, kadın olduğum için ve pek hanım pek anne bir kadın olamadığım için özür dilemek zorunda kaldığım bir yıl olmasın...

2009 sadece senden özür dilediğim bir yıl olsun. Ziyadesiyle 'şükrettiğim' bir yıl...

Beni ne olduğu çok açık olan zalimlerden ve insafsızlardan olduğu kadar, 'merhamet' ettiği için mikrofon uzatanlardan da uzak tut.

Mağduriyeti bir uzmanlık alanı haline getirmiş olanlarla sahiden mağdur olanları ayırabilmemi sağla.

Global krizi, bu son derece sert finansal çarpışmayı kolay atlatmamızı sağlayacak maddi manevi hava yastıklarıyla donat her yanımızı.

Hava yastığı demişken, 2009'da bol bol kilo verelim istiyorum.

2009'da enerjimiz, sevgimizi ve emeğimizi hak eden insanlara gitsin, nankörlük ve vefasızlık illetiyle zelil olmuş ruhlara değil...

Hayatımızı, maneviyatımızı, zevklerimizi ve iyiliklerimizi artıracak, geliştirecek kimselerle/ kitaplarla/ mecralarla tanıştır bizi. 'Bir kitap okudum hayatım değişti' cümlesini kurmak için yıllardır beklediğim kitabı bu yıl bulmak istiyorum.

Bunlara layık değilsem, üzerime daha çok iş yık. Ki, nerede uyandığımı bilemeyecek kadar meşgul, hayatım üzerinde düşünemeyecek kadar yoğun olayım. Amin.

Çocukluğun mahalleleri

NİHAL B. KARACA

Psikanaliz demode oldu; ama ben şu mahalle baskısı denilen tartışmada, 'benim mahallem iyi, senin mahallen kötü' kavgasına hakim olan çocuksu edaya bakarak, malum tartışmanın çocukluğa kadar giden travmalarda gizli olduğunu düşünüyorum zaman zaman.
Dindar muhafazakâr mahallenin baskıcılığından şikâyet edenlerin geçmişinde bir eli sopalı Kur'an kursu hocası olduğu vehmine kapılıyorum sık sık.
Nitekim ben de, çocukluğunun bir kısmını öteki mahallede geçirmiş biri olarak, o kısma baktığımda hiç de iç açıcı şeyler görmüyorum. Çocukken zaten herkes biraz zalimdir, denilebilir. Hayır. 'Çocukluk işte! deyip geçemeyeceğiniz bir alandır zalimlik; zira içeriğinin ne olacağını, zalimliğin hangi enstrüman üzerinden yürüyeceğini mahalledeki patoloji belirler. Öte yandan, yaşanan tartışmaların ne kadar 'çocukça' olduğunu göstermek açısından çocukluğun dünyası kadar velud ve temiz bir anılar sarnıcı daha yoktur.
Benim yaşadığım İzmir Basın Sitesi'ndeki patoloji, çocukluğun kendine özgü zalimliğinin içini 'çağdaş yaşam tarzı' göstergelerine uygunluk-uygunsuzluk kriterleriyle donatıyordu sözgelimi. Tabii ki iş, Ramazan pidesinin sıcak kokusuyla coşmaya gelince çok Müslüman'dı mahalle; ama o kadar. Mahallenin bizden dört-beş yaş büyük olan genç kız çetesi tarafından çağrılıp hiç oje sürmediğim gerekçesiyle azarlandığımı dün gibi hatırlıyorum. Hatta bizim ailenin neden yazları Çeşme'ye Kuşadası'na gitmediği, eğer onlardan habersiz gidiyorsak onlara bikinilerimi göstermem gerektiği de 'gerilim' konularımızdan biriydi. Sonra kadını erkeği, genci yaşlısı ile yaz mevsimini şortla geçiren İzmirlinin kriterlerini içselleştirmiş bu genç mahkeme heyetinin önünde bir kez de neden hiç 'şort' giymediğim sorgusuna maruz kalmıştım. Diz üstü eteğimi bile kabul ettiremediğim bu yeniyetmelerin üçüncü ve son yargısı 'Duyduk ki, baban gericiymiş!' olmuştu.
Bu sorgu diğerlerinden daha farklı gelişti; çünkü biraz daha merhametli olanı azıcık mütereddit 'ama aynı zamanda doktor...' deyivermiş ve sorgu çetesi ikiye bölünmüştü. Günümüz Türkiye'sindeki tartışmaların küçük ölçekli versiyonuydu kızları karşı karşıya getiren. Kelime hazineleri ve kavram dünyaları pek tabii daha dar olan bu İzmirli genç kızların bir bölümü 'dindarsa çağdaş olamaz, çağdaşsa dindar olamaz' tezini savunurken diğer grubu, 'doktor olmuş adam, vardır bir bildiği kendince' diyordu. İkinci ve görece merhametli olan gruba göre bile, babam kapıcı olsaydı, yatacak yerim yoktu.
Sonunda 'babamın değerli biri olabileceği, ama benim mutlaka şort giymem gerektiği' konusunda 'uzlaşma'ya varılmıştı. Ne kadar çocukça, ama ne kadar da tanıdık.
Çocukluğun kendine özgü dünyasının da bir sınırı vardı nitekim. Çeteye hesap vermekle yükümlü olan grupla takılmadım bir daha. Öfkemin transferi ise tıpkı yetişkinler dünyasındaki gibi oldu. Annesi çalıştığı için, 60 yaşında hâlâ oje süren ve şort giyen anneannesi tarafından büyütülen ezik bir kız arkadaş buldum kendime. Gayet zalimce, 'Siz ne biçim ailesiniz?' 'Bak, benim annem her zaman bizim başımızda!' diye diye ezdim onu. Küçük şefkat parçaları ve ikramlarımla yeniden kendime bağladım, sonra yeniden ağlattım. Yıllar sonra bu yaptığım şeyi şirket patronlarının yöneticilik taktikleri, adam çalıştırma sanatları arasında saydığını, tarif ettiğini gördüğümde de hiç şaşırmadım.
Fakat çetenin aksine, beni durduran bir şey oldu. Arkadaşlığımızın ikinci ayında yakalandığım kabakulak hastalığını 'yukarıya' bağladım/bağlamayı bilmek, Yaratıcı'yla dolaysız temas da çocuklukta yeşeren bir hasletti belki.
İyilik ile kötülük arasındaki son eşikten önce durmam gereken bir nokta olduğunu, ne kadar cezp edici olsa da ileri gitmemek gerektiğini, 'yukarının' koyduğu ilkelerin bu anlamda ne kadar faydalı olduğunu kavradım. Bu kelimelerle değil tabii. Çocukluğun kendine özgü alfabesiyle.
Özetle: Yolu dayaklı Kur'an kursundan geçmiş olup da muhafazakar kesime düşman düşmüş olanlar 70 yıldır sıra savmaktalar. İktidarda AKP var deyip işi öteki mahalleyi ezmeye dönüştürmek isteyen varsa -ki hiç sanmıyorum- onlar da, çocuklukta sahip olduğumuz lükslere sahip olmadığımızı bilmeliler. Bizi başkalarına zulmetmekten alıkoymak üzere getirilmiş çok ciddi engeller var çünkü. Yukarıda Allah var misal.
09 Ocak 2008, Çarşamba