tag:blogger.com,1999:blog-78925130766623955602012-01-03T22:06:08.071-08:00Dergilerden, gastelerden, ordan burdan okuduğum; ilgimi çeken, hoşuma giden ya da üzerine düşünülmeye değer bulduğum yazılarhmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.comBlogger521100tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-84086691034008614492011-02-13T05:24:00.000-08:002011-02-13T05:30:05.114-08:00<div>DÜCANE CÜNDİOĞLU</div><div><br /></div><div>Bir yaşama sahip olanların kökleri hep Nuh'un gemisinde.<span class="Apple-tab-span" style="white-space:pre"> </span>Yaşamlarını sürdürebildiler; çünkü gemiye alındılar. Gemi içinde korundular. Varoluşlarını, ister istemez, bir çiftin izdivacında buldular. Dünyayı bir "çiftlik"ten ibaret gördüler; "ikilik' içinde; "ikiliklerin yurdu" şeklinde. Gözlerinde, "çiftlik"ten ibaretti dünya. Çiftlikten, yani çokluktan...</div><div><br /></div><div>Bir geminin yolcularıydılar hepsi de. Bir tufan sonrasının yolcuları. Hayatta kalmaktan başka bir becerileri var mıydı, bilinmez. "Herşey O'ndandır" dediler ve kurtuldular.</div><div><br /></div><div>"Herşey O'dur" deselerdi boğulurlardı, nitekim dediler ve boğuldular. Tenzih ehli kurtuldu, teşbih ehli helâk oldu. Zahirde.</div><div><br /></div><div><br /></div><div>* * *</div><div>Gemi dışında kalanlar, Nuh'a karşı koyanlardı. Boğulanlar.</div><div><br /></div><div>Kendisine karşı çıkanlar arasında Nuh'un iki yakını da vardı: karısı ve oğlu.</div><div><br /></div><div>İnanmadılar Nuh'a, ve gemiye binmediler. Oğlu yükseklere tırmanıp kurtulabileceğini sandı. Kurtulamadı. Sulara gömüldü. Karısı da boğulanlar arasındaydı. Gemiye binmeyi reddedenler arasında. Çokluğun arasında. Tanrılar arasında. Tanrıları arasında.</div><div><br /></div><div><br /></div><div>* * *</div><div>İki peygamber, eşlerince inkâr olunmuştu: Nuh ve Lut.</div><div><br /></div><div>Nuh'un kavmi sular altında kaldı; Lut'un kavmiyse taşlar altında...</div><div><br /></div><div>Ah, Nuh'un o zavallı oğlu! Zirvelere tırmandı, "tepeler beni sulardan korur" dedi, lâkin korunamadı ve helâk oldu.</div><div><br /></div><div>Nuh, tüm hayvanları gemiye bindirmeyi başardı ama karısını ve oğlunu gemiye bindiremedi. Yalvardı, yakardı ama yazgının önüne geçemedi.</div><div><br /></div><div>Çiftlerin gemisinde yalnız başına kalan, bir tek Nuh'tu. Tekti ve fakat gemideydi.</div><div><br /></div><div><br /></div><div>* * *</div><div>Üzerine düşünülmemiş düşünceler vardır. Tehlikeli düşünceler. Tehlikeli, yani helâk edici düşünceler.</div><div><br /></div><div>Şeyh-i Ekber'in işareti tehlikelidir; çünkü kurtulanlardan çok boğulanlara sahip çıkmıştır. Teşbih ehline. Ne olduğunu söyleyenlere. Kendileri gibi olduğunu söyleyenlere. Nuh'un ısrarında kusur bulmuştur. Tenzihe dair ısrarında. Muhatablarına makamınca hitab edemediğini söylemiştir.</div><div><br /></div><div>Nuh, Varlık'ın birliğine değil, Tanrı'nın birliğine çağırdı; Tanrı'nın ne olduğunu söyleyenleri kınadı, ne olmadığını söyledi. "Teşbihi bırakın, tenzih edin O'nu!" dedi.Tanrı ile Varlık'ı ayırdı. Putperestleri lânetledi. Ortakkoşucuları.</div><div><br /></div><div>Bir tarafta cem ehli, bir tarafta fark ehli.</div><div><br /></div><div>Cem ehli birleştirir, fark ehli ayırır. Ayırdılar. ayrıldılar. Ayırmayanları, ayrılamayanları da gemiye almadılar.</div><div><br /></div><div><br /></div><div>* * *</div><div>Nuh gemisine almadı beni; tektim çünkü.</div><div><br /></div><div>Elendim ve elenişin sırrını sulara gömdüm.</div><div><br /></div><div>Sahilsizdim. Hakikat gibi.</div><div><br /></div><div>Hakikat de sahilsizdi. Benim gibi.</div><div><br /></div><div>Bir türlü göremedi dünya, ben bir hakikat idim.</div><div><br /></div><div><br /></div><div>* * *</div><div>Derken, tufanın öfkesi dindi ve sular çekildi. Üzerinden çok zaman geçti. Kimselerin hatırlayamadığı kadar uzun bir zaman...</div><div><br /></div><div>Uzaklarda bir yerde... suların kendi hâline bıraktığı bir dağın eteğinde... birkaç haneli küçücük bir köyde... aksakallı bir pîrin huzurunda...</div><div><br /></div><div>Şehirden bir konuk gelmiş. Heyecanıyla gelmiş. Tacirândan. Köyden alıp şehre götürür, şehirde bulduklarını köye getirir imiş. Alır satarmış.</div><div><br /></div><div>Aksakallı pir, halkın şehirde neler konuştuklarını sormuş, tacir de cevap vermiş.</div><div><br /></div><div>— "Efendim, demiş, koca şehir iki cepheye ayrıldı, tefrika aldı başını yürüdü. Çünkü bir taraf "Her şey O'dur" diyor, diğer bir taraf da "Her şey O'ndandır" diye iddia ve ısrar ediyor. Kimse de bu işin içinden nasıl çıkılacağını bilemiyor."</div><div><br /></div><div>Aksakallı pir, sakalını sıvazlamış ve gözlerini uzaklara dikerek düşüncelere dalmış. Uzaklardaki bir levhayı okur gibiymiş. Gözleri âdeta nemlenir gibi olmuş.</div><div><br /></div><div>Zaman durmuş.</div><div><br /></div><div>Bu tuhaf hâleti gören tacir, yaşlı adamı sanki derin bir uykudan uyandırıyormuşcasına ürkek bir şekilde ve fısıldar gibi sormuş:</div><div><br /></div><div>— "Efendimiz ne buyururlar acaba, Her şey O mudur, yoksa Her şey O'ndan mıdır?"</div><div><br /></div><div>Yaşlı adamın yüz hatları gerilmiş, kaşlarını çatmış, kendi kendine konuşuyormuş gibi,</div><div><br /></div><div>— "Her şey O'dur diyenler çok ama çok ciddi bir hata işliyorlar" demiş.</div><div><br /></div><div>Tacir hemen atılmış, sevinçle "Demek ki Her şey Ondandır!" diye yaşlı adamın sözünü tamamlamak istemiş.</div><div><br /></div><div>Yaşlı adam,</div><div><br /></div><div>— "Elbette" diye mukabele etmiş gür bir sesle, "Her şey O'ndandır demek lâzım!"</div><div><br /></div><div>Biraz duraksamış ve ağzından fısıltı hâlinde belli belirsiz bir cümle daha çıkmış:</div><div><br /></div><div>— "Her ne kadar hakikatte her şey O ise de..."</div><div><br /></div><div><br /></div><div>* * *</div><div>Ey talib, bir düşün bakalım, hakikat niçin hep ıslak, neden hep yaşlı?</div><div><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-8408669103400861449?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-90383022877895430842010-12-09T06:14:00.001-08:002010-12-09T06:15:27.060-08:00<div>DÜCANE CÜNDİOĞLU</div><div><br /></div><div>— "Signore Modernista!"</div><div><br /></div><div>Bertolucci'nin Novecento (1976) adlı başyapıtından aklımda kalan en çarpıcı repliklerden biridir bu!</div><div><br /></div><div>— "Bay Modern!"</div><div><br /></div><div>İnsanın alışkanlıklarından kurtulması ne de güçtür.</div><div><br /></div><div>Bir kere ezbere, sözlü aktarıma alışmışsanız, aslâ sözün yazılmasından hoşlanmazsınız. Yazarken kamış ve hokka kullanıyorsanız, daktilolardan nefret edersiniz, gün gelip parmaklarınız daktilo tuşlarında gezinmeye başlamasın, bu sefer bilgisayar klavyesine tahammül edemezsiniz.</div><div><br /></div><div>Her defasında yenilik sizi rahatsız edecektir. Yenilik, yani şimdi.</div><div><br /></div><div>Muhafazakârlığın en büyük açmazı budur. Muhafazakâr bilinç, elindekilere sımsıkı sarılır ve yeni olan her şeyden rahatsız olur. Çünkü o yenilikleri ve değişiklikleri algılayacak ve bu algının süratiyle başedecek enerjiden yoksundur.</div><div><br /></div><div>Ah nerede o eski zamanlar!</div><div><br /></div><div>Düşünce geçmişten güç almak yerine bir çırpıda geçmişi kutsamaya (nostaljiye) evrilir. Eskinin görece kıymeti —hiç de farkında olunmaksızın- 'alışkanlık'la ölçülmeye başlar. Geçmiş ister istemez eleştiriden uzak tutulur; "ya hep, ya hiç"in mantığı alır götürür kitleleri.</div><div><br /></div><div>Ceddin deden, neslin baban.... surlar dövülür. Yeni-Çeri bile eskir. Eskidiği için de değerlenir.</div><div><br /></div><div>Şimdi gün ışığı kadar ürkütücüdür. Geçmiş ise anarahmi kadar huzur verici.</div><div><br /></div><div>Bay Modern'in sevimsizliği yabancı olmasındandır. Sükûneti bozar çünkü. [Almanca'daki 'Gast' (misafir) sözcüğünün asırlar önce bir diğer anlamının da 'Feind' (düşman) olması bir tesadüf müdür?]</div><div><br /></div><div>Yabancılardan hep korkmuştur insanoğlu. Yeniden, Yenilikten. Şimdi'den.</div><div><br /></div><div><br /></div><div>* * *</div><div>Endüstri devriminin sonuçları Avrupa'yı en derin çelişkileriyle yüzyüze getirmişti.</div><div><br /></div><div>20. yüzyılın Kayzerlere de, Çarlara da, Sultanlara da ihtiyacı yoktu; onların yerini Führerler, Duçeler, Ebedî Şefler almıştı.</div><div><br /></div><div>Ne zaman insanın ve/veya toplumun güven hissi zedelenirse otoritenin demir yumruğu o an sevimli gelmeye başlar. Korku dağ gibi yürekleri eritir, onları kuzu gibi uysallaştırır.</div><div><br /></div><div>Derken, insan haysiyeti uzun süre korkuya dayanamaz. Nefes alamaz çünkü. Özgür olmak ister. Bu yüzden de isyan eder. Devirir. Önüne gelen ne varsa yıkar, herşeyin altını üstüne getirir. Aşırı güven özgürlüğe hasret bırakır insanı. Acziyet ve korku ise otoriteye.</div><div><br /></div><div>Bu salınım arasında insanlık tarihi yazılır. Bir yanda korkuya tahammül edemeyenler nezdinde haklılık kazanan kudret ve kuvvet, öte yanda meşrû gücün sultasından gına getirenler nezdinde özgürlük.</div><div><br /></div><div>Klasik-Barok karşıtlığının temelinde de bu çelişki vardır.</div><div><br /></div><div>Düzen ve nizam yeknesaklaşmaya görsün, yıkılması kaçınılmazdır. Kaos mu, kriz mi sardı ortalığı, kozmosun ihtişamı o an bir mesih suretinde tecessüm ediverir. Nizam ve intizamın heybeti.</div><div><br /></div><div>Her türlü sulta'nın, otorite'nin vaadi nizam ve intizamdır, meşruiyeti ise korku ve acziyet. İstikameti ise geçmişedir. Güç geçmişte olduğu için. Muhafazakârlık özü gereği geçmişe kaçar. Korumak ister. Anılarını ve gücünü. Değilse, oları yeniden elde etmek ister. Korunmak ister çünkü.</div><div><br /></div><div>Özgürlük ise güçsüzlükten değil, bilakis güçten kaçışın adıdır.</div><div><br /></div><div>Nereye? Geleceğe. Özgürlük şimdi'den kaçışın başka bir formu.</div><div><br /></div><div>Türkiye'de sağ geçmişe, sol ise geleceğe kaçmaktan hoşlanır. Çünkü ikisi de şimdi'den korkar. İki tarafın da en büyük düşmanıdır Bay Modern.</div><div><br /></div><div><br /></div><div>* * *</div><div>İtalya tarihinin çelişkilerini okumak bakımından Bertolucci'nin Novecento'su kadar şiddetle tavsiye edebileceğim bir diğer film de Visconti'nin Leopar'ı (1963).</div><div><br /></div><div>İkincisi bir soylunun gözünden İtalya.</div><div><br /></div><div>Sabrı olanlar seyretsinler, bilhassa modernliğin özünün ve dinamiklerinin ülkeden ülkeye nasıl çeşitlenebileceğini görmek isteyenler...</div><div><br /></div><div>Yorumlamak için yorulsunlar.</div><div><br /></div><div><br /></div><div>* * *</div><div>Türkiye'de din üzerinden kendini konumlayan bir siyasî hareketin 40 yıl boyunca kitlerere vaadini ifade etmek için seçtiği isimlerin ortak paydasının ne olduğunu hiç düşündünüz mü?</div><div><br /></div><div>Neymiş o isimler, hatırlayalım:</div><div><br /></div><div>— Nizam, Selamet, Refah, Fazilet, Saadet...</div><div><br /></div><div>Bu dört kelimenin dördünün de ortak anlamı şudur: emniyet, yani güvenlik. Karşıtıysa malum. Korku.</div><div><br /></div><div>Dine bağlılık, zorunlu olarak yasalara bağlılığı gerektirir. Nizam ve intizam isteğini.</div><div><br /></div><div>Bu kavramların toplumsal karşılıklarının hiçbiri burada ve şimdi mevcut değildir. Nizam mı arıyorsunuz, geçmiş'e. Selâmet mi, refah mı, fazilet mi, saadet mi istiyorsunuz, yine mazi'ye! (Lider mi arıyorsunuz, yine geçmişe!)</div><div><br /></div><div>Peki ya 'şimdi'?</div><div><br /></div><div>Şimdi başkalarınca ele geçirilmiştir. Bize ait değildir. Ötekidir. Değiştirilmesi gerekir. Hiç değilse geçmişle irtibatlandırılmak zorundadır.</div><div><br /></div><div>Gelecek, ancak şimdi'nin üstünden atlanabilirse mümkündür, yani sıçranabilirse.</div><div><br /></div><div>Dindarlık ve muhafazakarlık son iki asırdır geleceğe yürüyemedi, sadece sıçramak istedi.</div><div><br /></div><div><br /></div><div>* * *</div><div>Şimdi'den mahrum bir dindarlıktı bu! Burada değildi. Geçmişte yaşayan ve geleceğin aynasında geçmişini görmek isteyen bir muhafazakarlık... Her ne pahasına olursa olsun güven arayan ve ne yazık ki bu zaafı sebebiyle Batılılaşma öcüsüyle modernlikten uzak tutulması kolay olan bir dindarlık...</div><div><br /></div><div>Artık bugün yeni yeni şimdi'nin dindarlığı kendini göstermeye başlıyor.</div><div><br /></div><div>Şimdi ve burada varolmaya karar vermiş görünen bir dindarlık bu seferki.</div><div><br /></div><div>Geleceğe sıçramak değil, yürümek, belki koşmak isteyen bir dindarlık.</div><div><br /></div><div>"Signore Modernista!" diye suçlanacak bir dindarlık.</div><div><br /></div><div><br /></div><div>* * *</div><div>Şimdi'nin dindarlığında etkin unsur artık toplum değil, birey olacak.</div><div><br /></div><div>İtaatten çok isyanı, uyumdan çok ayrıksılığı, düzenden çok düzensizliği seçmek zorunda kalacak. Bu nedenle de nizam, selamet, refah, fazilet ve saadet vaadlerinin yerine burada ve şimdi'yi talep edecek...</div><div><br /></div><div>Klasik formların baydığı ruhları besleyecek barok bir dindarlık bu...</div><div><br /></div><div>Çizgisel değil gölgesel... en-boy değil derinlik... tektonik değil atektonik... Uyumlu değil, uyumsuz.</div><div><br /></div><div>Tanrı'nın işaretlerini artık tarlalarda, bahçelerde, çiçek ve böceklerde değil, caddelerde, metrolarda, mağazalarda, konserlerde, stadyumlarda da görmek isteyecek bir dindarlık bu.</div><div><br /></div><div>Görmüyor musunuz, Tanrı artık şehirde! Hem de şimdi, şu anda, ve burada.</div><div><br /></div><div>Biraz dikkat ediniz görürsünüz; biraz kulak kabartınız duyarsınız. Korkmayın uzatın elinizi, hemen dokunursunuz.</div><div><br /></div><div>Geçmişin değil, bugünün tanrısı.</div><div><br /></div><div>Hissetmiyor musunuz, yanıbaşınızda.</div><div><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-9038302287789543084?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-43209008860379468902010-05-10T10:39:00.000-07:002010-05-10T10:46:21.196-07:00ATİLLA FİKRİ ERGUN<br /><br />15 sene İslamcı camia içerisinde bulunmuş birisi olarak bu yazıda sizlere Ferisileri anlatacağım; “mahalle”nin Radikal Ferisilerini, yani klasik İslamcıları… <br /><br />İsa’nın peygamberliği döneminde Yahudiler çeşitli dinsel gruplara ayrılmış bulunuyorlardı ki, bunların arasında dört grup ön plana çıkar: Ferisiler, Sadukiler, Zelotlar ve Esseniler. En radikal grup Ferisilerdir ve Kudüs’te söylem iktidarı bunların elindedir. Nassı en katı biçimde kabul eder ve uygularlar, aykırı görüş beyan edenlere yaptırımda bulunurlar, bunun yanı sıra Süleyman Mabedi üzerinden rant elde eder, malı götürürler. Eğitim metotları salt teolojiye ve fıkha dayanır, sabahtan akşama kadar Tevrat okurlar, teferruatla dolu tefsir çalışmaları yaparlar; dolayısıyla ahlaki yönleri zayıftır, insani değerlerden yoksundurlar. Zihinlerindeki Allah tasavvuru totaliterdir. Müstebit bir Tanrı tasavvuruna sahip oldukları için insan ilişkileri de hegemonik bir karaktere sahiptir. Günah işlemezler, hata yapmazlar, Tanrı’nın muradını sadece onlar bilirler, dolayısıyla daima haklıdırlar. Bu kendinden emin, ancak bir o kadar da örümcek kafalı dindarlar(!), kelimenin tam anlamıyla “dini fanatizm”in Kudüs’teki temsilcileriydi. Bu nedenledir ki, İsa’nın “yoksulların saltanatı” anlamına gelen Tanrı’nın egemenliğini tesis etme mücadelesine en fazla karşı çıkanlar bunlar olmuştu. Nitekim İncil’e bakıldığında İsa’nın en çok bunlarla mücadele ettiği görülür.<br /><br />Tarih göstermiştir ki, insanlık ailesinin tüm şerefli mensupları statükoya muhalefet etmiş, yeniliğin savunucusu olmuş, muharref geleneği taşlamış, adalet ve eşitlik mücadelesi vermiş, bu tutum ve davranışlarıyla yaşadıkları toplumu onurlandırmış, buna mukabil kendilerine düşmanca davranılmış, yurtlarından sürülmüş, ölüme mahkûm edilmişlerdir. İsa’nın Kudüs’e seslenişi bunu en güzel şekilde ifade eder: “Ey Kudüs! Sen, sana gönderilen peygamberleri öldüren, onları taşlayan Kudüs…” (Matta: 23: 37). Nitekim Mekke aristokrasisi de zengin, para putuna tapıcı, yobaz, örümcek kafalı dindarlardan(!) müteşekkildi. Varaka’nın risalet görevi sırasında peygambere karşılaşacağını haber verdiği olaylar, bize bu konudaki sünnetullah (Allah'ın sünneti, kanunu, tarih içerisindeki davranış tarzı -ki, sebep-sonuç ilişkileri doğrultusunda vuku bulan hadiseleri içerir-) hakkında bilgi verir. Evrensel değerler içeren mesajlar, sermaye, siyaset ve resmi dinden oluşan statükonun, muharref geleneğin ve yozlaşan toplumsal yapının ilgasını da beraberinde zorunlu kıldığı için, parayı, yönetimi ve uyuşturucu haline dönüştürülen dinsel söylem iktidarını ellerinde tutanlar ve toplumun bu güruha tabi olan kesimi için devamlı surette tehlike arz etmiştir (6/34).<br /><br />Bugüne ve “mahalle”ye gelecek olursak: Öncelikle şunu ifade etmek gerekir ki, İsa’nın peygamberliği döneminde Kudüs, Muhammed’in peygamberliği döneminde de Mekke ne ise, bugün için “mahalle” de odur. Burası din adına söz söyleme hakkını yalnızca kendilerinde gören, klişeleşmiş söylemlerin ötesine geçemeyen, genellikle zengin, ihale kapabilmek, milletten topladıkları paralarla sefasını sürecekleri vakıf-dernek binaları için ruhsat alabilmek ve üç-beş kültür merkezinde yürüttükleri içi boş faaliyetleri sürdürebilmek için iktidara yakın duran, maslahat gereği mal-mülk konularına girmeyen, yobaz, manevi-ahlaki yönü çökmüş klasik dindarların toplandığı bir “mahalle”dir. Zira belli başlı vakıf ve dernekler, yardım kuruluşları, dergiler ve yayınevleri genellikle bu “mahalle”dedir.<br /><br />28 Şubat’ta sırra kadem basan, AKP iktidarı ile birlikte yeniden piyasaya çıkan ve deveyi hamuduyla götüren bu dindarlar(!) son dönemde bir hayli telaşlı. Zira İslamcı camiada köhne söylemleri yerle bir eden yeni bir ses yankılanıyor. Söylem iktidarı elden gidiyor, zemin kayıyor, taban dağılıyor. Bu nedenledir ki, İslamcı camia son dönemde “din elden gidiyor” diyerek yoğun bir linç kampanyası yürütüyor. Hedef adaletçi ve eşitlikçi söylemiyle öne çıkan İslam’ın -kendi içinde- sol yorumu. Saldırılar İhsan Eliaçık’ın şahsında yoğunlaşmakla birlikte, onun gibi düşünen geniş bir kitleyi de içine alıyor.<br /><br />İlginçtir ki, yıllar önce radikal söylemlerle vitrine çıkan bu Ferisiler, bugün Ortodoksluğu savunuyorlar. Nitekim İsa’nın mesajına karşı çıkan, onu etkisizleştirmek isteyen ve sonunda da çarmıha geren Ferisiler, Ortodoks Yahudiliğin bel kemiğini teşkil ediyorlardı. Bugün yaşanan fiili durum itibariyle İslamcı camia tıpkı Ferisiler gibi. “Mahalle”nin Ferisileri için bu mücadele hayat-memat meselesi. Zira klasik İslamcılar, sahip oldukları düşüncenin ve daha önce ortaya koydukları söylemin iflasını ilan eden yeni bir düşünceyle, yeni bir ruhla karşı karşıya. Hal böyle olunca seviyesiz eleştiriler, hakaret, karalama ve tekfir kampanyaları kaçınılmaz. Bugünlerde 20. yılını dolduran bir derginin haber sitesinde -ki, 2008 yılında internet sitesinin laikçiler tarafından çökertilmesi üzerine bu dergiyi savunan bir yazı yazmıştım- ve onun “çömezi” durumundaki isimleri anılmaya değer olmayan sitelerde bu linç kampanyasının çirkinliğini bütün çıplaklığıyla görmek mümkün. Ancak daha da ilginç olanı, yakından tanıdığımız, ayda 750 TL’ye talim eden, daha düne kadar “sigortamı ödemediler” diye feryad-ı figan eden garibanların dahi hakkımızda eleştirel yazılar yazmaları.<br /><br />Pek tabii bu anlaşılabilir bir durum. Zira ilk bakışta sistem karşıtı gibi görünen, ancak sahip oldukları konumu ve söylem iktidarını yitirmemek için sistemle kısmen de olsa uzlaşan Radikal Ferisiler, kapitalist sistemin ve “Mamonist Mü’minler”in(!) karşısına dikilen bu adaletçi, eşitlikçi ve özgürlükçü söylem karşısında mecburen Ortodoksluğa sığınmak zorunda kaldılar. Tarihe, hayata ve sokaktaki yangına ezen-ezilen mücadelesi ekseninde bakmak, mal-mülk hırsının İslamcıları perişan ettiğini söylemek, az veren yoksulu övmek, çok veren zengine değer atfetmemek ve toplumun sorunlarını umursamayan “mahalle”nin Ferisilerini suçlamak doğal olarak “din mafyası”nı çileden çıkardı. Hal böyle olunca İslamcı (Ferisi), yağmurdan kaçarken doluya tutuldu. 28 Şubat'ın şokunu uzun süre atlatamayan İslamcıların büyük çoğunluğu bugün kapitalist bir yaşam sürüyor. Bugün gelinen son nokta itibariyle sistem, 60’lı yıllarda tercüme faaliyetleriyle başlayan “İslami uyanış süreci”nin meyvelerini AKP eliyle toplayarak durumu kendi lehine çevirmeyi başarmış görünüyor. Bir başka ifadeyle, hiçbir zaman gerçek anlamda İslami bir hareket ortaya koyamayan ve sıfırı tüketen klasik İslamcılar, statülerini koruma düşüncesi içinde bükemedikleri bileği öptüler ve hükümete destek vererek 35-40 senedir yapılan çalışmaların kazanımlarını kendi elleriyle heba etmeyi başardılar.<br /><br />Yeri gelmişken iktidarla yakınlaşmanın -ya da uzlaşmanın- ne gibi sonuçlara yol açabileceğini yakın tarihte yaşanan bir örnekle izah etmeye çalışalım. 23 Temmuz 1952'de Mısır'da iktidarı ele geçiren Nasır yönetimi, 16 Ocak 1953'te bütün partilerin resmen feshedildiğini açıkladı. Zira rejimin ulaşmayı planladığı hedefler karşısında hiçbir muhalif sesin yükselmemesi gerekiyordu. Ancak İhvan-ı Müslimîn örgütü (İhvan, o tarihte parti değil sadece bir örgüttü) bundan muaf tutuldu. Çünkü Nasır, gerekli halk desteğini, ihtilali kendilerine ait gören İhvan-ı Müslimin'den alıyordu. Dereyi görmeden paçaları sıvayan İhvan, ihtilalin hemen ardından 8 maddelik bir program belirledi. Ancak balayı kısa sürdü. Nasır yönetimi, geride kalan iki sene içerisinde kendini İhvan'ın desteğine ihtiyaç duymayacak şekilde tahkim etmişti. Yaşanan birkaç olaydan sonra, 26 Ekim 1954'te Nasır'ın İskenderiye'de yaptığı bir konuşma sırasında, polisin tahrik ettiği İhvan üyelerinden birinin silahlı saldırısına uğraması, Müslüman Kardeşler için büyük bir felaketle sonuçlandı. İhvan'ın örgüt merkezleri ateşe verildi, önde gelen liderleri tutuklanıp hapse atıldı ve işkenceden geçirildi. Rejim kısa zamanda bütün halkı İhvan aleyhine kışkırtmayı başarmıştı. 9 Aralık 1954'te İhvan liderlerinden altısı idam sehpasında can verirken, binlerce İhvan üyesi de zindanlarda çürümeye terk edildi. Üstad Seyyid Kutup'un, “Yoldaki İşaretler”i zindanla ilk olarak tanıştığı bu süreçte kaleme almaya başladığını da hatırlatmış olalım. Zira Kutup, 1952 devriminin öncesi ve sonrasında İhvan-ı Müslimîn'le Hür Subaylar arasında yaşanan balayı döneminde, muntazam olarak Nasır'la görüşmelerde bulunuyordu. (Daha geniş bilgi için bkz. Gılles Kepel; Peygamber ve Firavun - Roger Garaudy; Entegrizm)<br /><br />Görünürde ahiret ameli işleyen, aslında dünyayı talep eden (sekülerleşen), sahip olduğu imkânlar dâhilinde her köşe başına kurulup “dini fanatizm” icra eden ve bundan haz duyan bu küçük ama etkili zümre, kapitalist sistemin toplumu perişan etmesine rağmen kendi halinden memnun. İşte gerçek anlamda Muvahhid olmakla, menfaatleri uğruna her telden çalmak, üç kuruşluk menfaat uğruna dün Radikal bugün Ortodoks olmak, hepsiden de önemlisi dinden geçinmek arasındaki küçük fark budur! Günümüzün Ferisileri mal-mülk konularını maslahat gereği gündeme getirmeyerek Kur’an’ın aydınlığına doğru yürüye dursunlar, taban yavaş yavaş sağırlarla işitenlerin, dillerini yutanlarla gerçeği seslendirenlerin, körlerle basiret sahibi olanların farkına varıyor.<br /><br />Peki, “mahalle”nin Ferisileri neye inanıyor? Klasik dindar zihin, kurtuluşu yeryüzünde insan eliyle gerçekleştirmek isteyen -dünyayı cennete çevirecek- bir İslam’a değil, kulluk-kölelik nizamı öngören bir İslam’a inanır. Çürük bir teoriye sahip olduğu için ortaya koyabileceği alternatif bir modeli yoktur. Dolayısıyla ne doğru-derinlikli bir düşüncesi ve ne de sağlıklı bir pratiği vardır. Ferisinin dini tam anlamıyla şekilden ve söylemden ibarettir. Onun inandığı İslam, topluma “kurtuluş” değil, “yeni bir zulüm düzeni” vaad eder. Sabahtan akşama kadar klavye başında çalakalem yazıp çizerek Ergenekon’dan, Filistin’den ve başörtüsünden söz eden fikri ve siyasi kadro, sokakta yaşananlardan habersizdir. Oysa sorun, dün olduğu gibi bugün de ekmek ve ahlak sorunudur. Ancak ne var ki, sokakta yaşanan fiili duruma rağmen her şey Filistin, başörtüsü sorunu ve Ergenekon’a endekslenmiştir: “Kudüs bizimdir bizim kalacak… Patagonya’da 2785’inci başörtüsü eylemi(!)… Bize zulmetmeyin… Ergenekon tasfiye edilmelidir…” Radikal Ferisinin bütün söylemi bundan ibarettir. Filistin’i kurtarır, başörtüsü zulmüne karşı direnir, Ergenekon’a meydan okur; lakin ne hikmetse açlara, yoksullara, işsizlere zırnık koklatmaz. Zira onun dini fakir-fukarayla meşgul olmaz. Hâlbuki sağlam iktisadi temellerden ve ahlaki altyapıdan yoksun bir biçimde sağlıklı bir üst yapı meydana getirmek mümkün değildir.<br /><br />Nitekim ilk inen beş ayete (96/1-5) baktığımızda, ekonomik ve siyasi gücü ellerinde bulunduran üç-beş tefeci bezirgânın halkı sömürdüğü, ahlaki yapısı çürümüş bir toplumda Kur’an’ın öncelikle “Rab” kavramından, insanın yaratılışından, okumaktan, kalemden ve Rabb’in “en büyük kerem sahibi” oluşundan söz ettiğini görürüz. Niçin Kur’an ilk olarak bu kavramlardan söz etmektedir? Kısaca özetlersek; “Rabbuke’l-Ekrem”, cahiliyenin ekonomik, siyasi ve sosyal yapısına vurulan en büyük darbedir. Zira her şeyin sahibi olan Kerim bir Allah tasavvuru, her alanda tekel oluşturan üç-beş tefeci bezirgânın iktidarını, halkın sömürüldüğü ve sınıflara ayrıldığı sosyal bir yapıyı gayri meşru kılar. Bu nedenledir ki, peygamberlerin ortak mesajı, tarihin her döneminde toplumların genelini teşkil eden mustaz’aflar için umut kaynağı olmuştur. Bugün ise masa başı çalışmalarının, ev sohbetlerinin, seminerlerin ve mezarlıkların kitabına dönüştürülen Kerim Kitab, yaşadığımız topluma hiçbir şey vaad etmiyor; zira klasik dindar zihin, kitabı gereği gibi güncelleştir(e)miyor, tüm peygamberlerin “kamu merkezli”, dolayısıyla “yoksulların saltanatı”nı öngören ortak mesajını ezilen kitlelerin önüne bir umut ışığı olarak koyamıyor, suda yaşadığı halde suyu inkâr eden balıklar misali toplumun bugün yaşadığı sorunları kendi sorunları olarak görmüyor.<br /><br />Hal böyle iken “mahalle”nin Ferisileri, ekonomik sıkıntıların doğurduğu bunalımların içinden çıkamayan, evine götürecek ekmek bulamayan, kapitalist sistemin boyunlarına doladığı zincirlerden kurtulamayan insanlara “Tevhid mesajı” vererek “İhvan İslamcılığı”nın tipik bir örneğini sergiliyorlar. Tamamen politize olmuş, üstelik 28 Şubat’tan sonra politik kimlik değiştirmiş olan bu zat-ı muhteremler, ne tür somut çözüm önerileri bulunduğunu sorduğumuzda, Mısır’da İhvan’ın Hür Subaylar’a vermiş olduğu cevabı veriyorlar: "Çözüm Kur'an ve Sünnet'tir, işbaşına gelirsek görürsünüz!" Öyle ya şeriat gelecek, vahşet bitecek(!) Bu sloganik, dolayısıyla izaha muhtaç yuvarlak ifadeler, Radikal Ferisilerin fikri açıdan ne denli yetersiz olduğunu ortaya koyuyor. Şeriat nedir, vahşet nedir, şeriat nasıl gelecektir, niçin şeriat geldiğinde vahşet bitecektir, şeriatın gelmesiyle vahşetin bitecek olması arasında nasıl bir ilişki vardır; yoksa “şeriat” adı altında “yeni bir vahşet senaryosu” mu sahneye konulacaktır, bütün bunlar izaha muhtaçtır ve geniş çerçevede açıklanmaları gerekir. Ancak ne var ki, klasik İslamcılar sloganlarının içini dahi doldurmaktan aciz görünüyorlar. Dolayısıyla realiteden kopuk yaşayan bu güruh, hayatın içinden değil, kendi hayal âleminden konuşuyor.<br /><br />Hal böyle olunca klasik İslamcılara kapitalist, bize de komünist(!) olmak düştü. “Dikkat edin! Sola kayıyoruz. Hooop beyler ne oluyor?” Bu noktada Ferisilerin bir başka tutuculuğuyla daha karşılaşıyoruz. Klasik İslamcılar düşünceyi, dolayısıyla aklı ve vicdanı coğrafyalara bölerek, insanlığın ortak birikimine sırt çevirdiler. Batı düşüncesine ve Yunan felsefesine düşmanlığı temel karakteristik haline getiren kerameti kendinden menkul bu zat-ı muhteremlerin skolastik okumalarla örümcek yuvasına dönmüş olan zihinleri tüm doğrulara kapalı. Ancak aynı tiplerin ev sohbetlerinde, seminerlerde, sempozyumlarda, şurada burada “Hikmet, Müslüman’ın yitiğidir; nerede bulsa onu alır” hadisini dillerine doladıklarını görürsünüz. Kaldı ki, tarihte hiçbir zaman Doğu’dan ayrı bir Batı, Batı’dan ayrı bir Doğu olmamıştır. Tüm doğrular insanlık ailesinin ortak malıdır ve biz, İslam nokta-i nazarından hareketle bu ortak doğrulardan azami oranda faydalanırız.<br /><br />“Solcu, sosyalist, komünist oldunuz, dinden çıktınız, önce Kur’an’a iman edin” ithamlarına gelince: Eğer biz dinden çıktıysak -ki, gerçekten de bu güruhun dininden çıkmış bulunuyoruz- iyi yaptık; çünkü siz kapitalist olup dinden çıktığınızda hiç kimse bunu fark etmemişti. Kariyerizm, konformizm ve mamonizm (para-perestlik) sizi helak etti. Modern Ferisiler oldunuz, kitap yüklü merkeplerden hiçbir farkınız kalmadı. “Kendilerine Tevrat yükletilip de sonra onu taşıyamayanların durumu sırtında koca kitap yükü taşıyan eşeğin durumu gibidir...” (62/5). Siz de Kur’an’ın yükü ile onurlandırılmışken bu yükü taşıyamadınız. Eşekleşme illetine yakalandınız, zillete duçar oldunuz. İnandığınız din uyuşturucudan ibaret. Okuduğunuz kitaplar, yaptığınız dersler, düzenlediğiniz seminerler, “Falanca bey”in söyledikleri, bir araya gelişleriniz, yazdıklarınız-çizdikleriniz, Saraçhane parkında 50-60 kişiyle bağırıp çağırarak yerine getirdiğiniz sözde şahitliğiniz sizi hayattan kopardı. Eşitliği, adaleti, özgürlüğü, emniyeti ahirete ertelediniz. Din, sizin elinizde hakkında devamlı surette konuşulan, laf üretilen, rant elde edilen bir meta haline geldi. Sokaktaki yangını, evlere ekmek götüremeyen babaları, sömürülen işçileri, fakiri-fukarayı görmediniz, gözlerinizi hakikate kapadınız. Skolastik okumalarınızı sohbet ortamlarında birbirinize aktararak tatmin oldunuz. Kendiniz çalıp kendiniz oynadınız.<br /><br />Dahası bugüne kadar şefaatten vahy-i gayri metluva, sistem içi araçların meşruiyetinden oligarşik despotizme, cunta baskısından modernizmin çürütücü etkilerine, vahiyle hayatı inşa etmekten ilkeli-şahsiyetli Kur’an nesline kadar her şeyi konuştunuz, söylediniz, yazdınız, çizdiniz; lakin ne hikmetse birbirinize “aç mısın-tok musun” diye sormadınız, zengin-fakir ayrımını gündeme getirmediniz, üstelik bunu gidermek için hiçbir şey yapmadınız. Kısacası bugüne kadar hep çıplaktınız. Nihayet sokağın vicdanı çıktı “Kral çıplak” dedi; sarsıldınız, “duman” oldunuz. Örgütün, cemaatin, paranın gücüne inandığınız için hakkın gücünü, haklı olan sözün gücünü hesaba katmadınız. 21. yüzyılda bundan daha başka nasıl eşekleşilebilir?<br /><br />Madem Ferisilerden söz ettik, o halde İsa’nın sözleriyle bitirelim:<br /><br /> “Vay halinize dinsel yorumcular ve Ferisiler. İkiyüzlüler! Göklerin hükümranlığını insanların yüzüne kapatıyorsunuz. Kendiniz girmiyorsunuz, girmek isteyenleri de bırakmıyorsunuz.<br /><br />Vay halinize dinsel yorumcular ve Ferisiler. İkiyüzlüler! Denizde karada dolaşarak tek kişiyi olsun yolunuza çekmek için didiniyorsunuz. Bunu sağlayınca da onu kendinizden iki kat cehennem çocuğu durumuna düşürüyorsunuz.<br /><br />Vay halinize dinsel yorumcular ve Ferisiler. İkiyüzlüler! Nanenin, anasonun, kimyonun ondalığını ödersiniz. Ama ruhsal yasanın üstün önem taşıyan konularını ihmal edersiniz: Adaleti, acımayı, içten bağlılığı… Asıl ondalık vermeyi ihmal etmeden bunları yerine getirmeniz gerekirdi. Ey kör kılavuzlar! Sudan sivrisineği süzer ayırır, öte yandan da deveyi yutarsınız.<br /><br />Vay halinize dinsel yorumcular ve Ferisiler. İkiyüzlüler! Bardağın, çanağın dışını temizlersiniz, oysa bunların içi soygunculukla, bencil isteklerle doludur. Kör Ferisi! İlkin bardağın içini temizle ki, dışı da temizlenmiş olsun.<br /><br />Vay halinize dinsel yorumcular ve Ferisiler. İkiyüzlüler! Siz badanalı gömütlere benziyorsunuz. Bunlar dıştan parlak görünür, ama içleri ölü kemikleriyle ve her tür iğrençlikle doludur. Sizler de bunlar gibi dıştan insanlara doğru görünürsünüz, ama içten ikiyüzlülükle ve kötülükle dolusunuz.”<br /><br />“Sizi yılanlar, engerekler soyu! Cehennem yargısından nasıl kaçıp kurtulacaksınız? İşte bu nedenle size peygamberler, bilginler, eğitmenler gönderiyorum. Bunların içinden bazılarını öldüreceksiniz ve çarmıha çakacaksınız. Yine bazılarını sinagoglarınızda kamçılayacaksınız, kentten kente onlara saldıracaksınız. Böylece, yeryüzünde akıtılan her doğru kişinin kanı elinize bulaşmış olacak…” (İncil, Matta: 23: 13-15, 23-28, 33-35)<br /><br />Esenlikle…<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-4320900886037946890?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-9641630290765651132010-03-25T06:01:00.000-07:002010-03-25T06:04:08.150-07:00DOÇ. DR. MUSTAFA TEKİN<br /><br />Tasavvuf, sadece İslam’ın değil, bir çok dinlerin “gönül” ve “mistik” boyutlu tecrübelerini ifade etmesi açısından evrensel bir görünüm arz etmektedir. Ancak tabii ki İslam’ın kendi tarihsel tecrübesi içinde, tasavvufın kendisine özel bir doğuşu ve gelişimi söz konusudur ve bu uzun soluklu araştırmaların konusu olarak ortaya çıkar. Tasavvuf, tamamen dışsallaştırılmış, zahirileştirilmiş dinsel deneyimlerin otomatlığı karşısında, “içsel” olanın sıcaklığını hissettirmesi bağlamında dengeleyici bir unsur olarak da görülebilir. Fakat bu otomatlığa, mekanikliğe düşmeyelim derken, “içsel tecrübe”nin, “batın”ın, batıniliğe doğru kayması, geçmişte olduğu gibi günümüzde de önemli bir problemdir ve günümüzün postmodern yönelimleriyle örtüşmektedir. Dolayısıyla tasavvufi söylem ve batınilik arasındaki ince çizginin ayırt edilmemesi, son kertede postmodernliğe tasavvufi söylem içerisinde yaşam alanı açabilmektedir.<br /><br />Aslında bu konuyu sorunsallaştırmam; gerek dünya ölçeğinde gerekse Türkiye’de tasavvufa olan yönelimlerin karakteristikleridir. Birinci dikkati çeken husus; bilhassa Amerika ve Avrupa’da gerek müslüman olanların gerekse olmayanların özellikle Mevlâna merkezli tasavvufa yönelimleri. Bu yönelimi, Batı’da konuşulan insan ve toplumun ölümü gibi hayati sorunlar karşısında bir arayışı; yanı sıra Aydınlanma’nın katı rasyonel eğilimlerinin Batı toplumlarını bıraktığı çıkmaz sokak için bir açılım elde etme olarak okumak mümkündür. Fakat bu arayış ve açılım çabalarının, seküler düşünce ve eğilimlere tasavvufi söylem içerisinde “yer edindirme” teşebbüslerine dönüşmesi, batıniliği çağdaş formları içinde yeniden hortlatmaktadır. İşin gerçeği özgürlükçü ve açılımcı bir aromayla yurtiçinde de dolaşıma sokulan bu söylem ve pratikler, Elif Şafak ve Orhan Pamuk gibi yazarların romanlarıyla kültürün içine yerleşmeye çalışmakta; muhafazakarlar başta olmak üzere ezilmiş ve bastırılmışların gönüllerini okşamaya devam etmektedirler.<br /><br />İkinci dikkati çeken husus; tasavvufun dinin sınıfsal hale geldiği yeni alanı tanımlıyor; ona bir köprü oluşturuyor görüntüsüne bürünmesidir. Bunu bilhassa yakın zamanlarda kimi medyatik kişilerin tasavvufi yönelimlere sahip oldukları şeklindeki argümanlarda izlemek mümkündür. Burada kimin hangi yönelime sahip olduğu temel problemimiz olmamakla birlikte, tasavvufun yaşam tarzını değiştirmeden, İslami yönelimin yeni alanı haline gelecek biçimde istiap haddinin genişletilmesi söz konusudur. Halbuki bir paradigmadan diğerine dönüşümün ayırtedici çizgisi, yaşam tarzıdır. Bu durumda yeni parola şu olmaktadır: “Bize gel; istediğin gibi yaşa.”<br /><br />Bunu hiç şüphesiz bizzat bugün bazı tasavvuf ve tarikat liderleri ile takipçilerinin tavırlarında da izlemek mümkündür. Tasavvuf, dünya nimetleriyle ilişkileri asgari seviyeye indirmeyi bir yaşam tarzı olarak benimser. Bunun anlamı; dünyada bir derviş ruhu ve pratiğiyle yaşamaktır. İtalyan marka son moda gözlükler, pahalı ve markalı elbiseler, beş yıldızlı otel ve salonlarda yemek ve tatiller giderek tasavvuf erbabının da içine giren yeni virüsler olarak epey zamandır arz-ı endam ediyorlar. Jet skysine binmiş sakallı tasavvuf erbabının, tasavvufun özenle altını çizdiği sade yaşam ve paylaşıma dair nasıl bir mesaj verdiğini düşüneceğiz? Fakat sosyal sınıfların toplumun bir gerçeği olduğu; buradaki eleştiri konusunun insanların bu tür sınıf aidiyetleri üzerine odaklanmadığını da belirtmeliyiz.<br /><br />İslam’ın “içsel”, “anlama”ya yönelik bir deneyimlemesi diyebileceğimiz tasavvuf, pasifleşmenin, dünyaya (dünya sorunlarına) karşı ilgisizliğin, konformizmin geniş ve derin ağları içinde yeniden okundukça, kitleleri uyuştururken “islami” etiketi ile garanti sunmaya devam etmektedir. Öte yandan zahirin otomatlığını dengeye getirici işlevi, postmodernizmin ilkelerini batıni yorumun emniyeti altında İslam’ın içine dahil ederken, hem kendisi değişmekte hem de onaylanmış prototipler üretmektedir. Bu prototipler yogadan sağlıklı yaşama, mistik olandan İslami söyleme kadar, Foucaultçu terimle ifade edersek, heterotopik nitelikler taşımakta; senkretik görünümü ise sanki kendi tabiatı gibi meczetmiş görünmektedir. Bugün yeni dini hareketler adı altındaki bir çok oluşumun ortak noktası da “mistik”lik ve “senkretizm” olarak dikkat çekmektedir.<br /><br />Açıkça belirtmek gerekirse, günümüzde konformizme, müslümanların dünyanın sorunlarına ilgisizliğine karşın tasavvufun temel işlevi; “derviş ruhlu bir yaşam pratiği”ni devreye sokmasıdır. Dünyanın önemli bir kısmının açlık, yoksulluk ve savaşla mücadele ettiği, “insan”ın ölümünün konuşulduğu; ekoloji, çevre ve gıda gibi bir çok tartışma konusunun varoluşsal bir sorunu işaretlediği bir zamanda, bunlara dair “kal” ve “hal” diliyle bir şey söylemeden, sadece sayısal zikir ve tesbih merkezli söylemler ile mistiklik ve büyüsellik, insana ve hayata değmeyen bir tasavvuf dilini inşa etmektedirler. İşte “derviş ruhu ve pratiğiyle yaşamama”nın bir sonucu olarak tasavvufu uyuşturucu ya da kitle imha silahı haline getiren tam da bu noktadır.<br /><br />Tarihin tekerrürü, Kur’an-ı Kerim’de peygamberlerin kıssalarında çok rahat izlenir. Bu tarih bize, bozulmanın Baudrillard’ın deyişiyle virüsün merkeze taşınmasıyla çok “tanıdık” izlekler üzerinden olabileceğini gösterirken; diğer yandan teolojinin gündelik yaşamla kopmaz bağına işaret eder. Bu durum Şeriati’nin kavramsallaştırmasında “dine karşı din” şeklinde kendine yer bulurken, Marx’ın jargonunda “afyon” kelimesinin hayatı kapsayıcı etkisiyle açıklanır. Bunun arkasından kitlelerin ne ile uyuşturulduğu sorusu ise tamamen teferruat kalacaktır.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-964163029076565113?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-44613844784573726532010-03-18T08:14:00.000-07:002010-03-18T08:24:00.449-07:00<span style="font-style: italic;">Kemalizm’e en büyük ideolojik rakip olan İslâmcılığın serüvenini değerlendiren Prof. Dr. Ayvazoğlu birbirine karıştırılan muhafazakârlıkla temel farklılıklarını sıraladı.<br /><br /></span><b>Konuşan: Ali ASLAN<br /><br /></b>Bir zamanlar hem Hıra Dağı’na hem Tanrıdağı’na hem de Olimpos’a hükmeden ve bu dağların sunduğu aidiyetleri bünyesinde harmanlayan bir imparatorluk, bu üç dağın da yitirilmesiyle sadece coğrafi küçülmeye maruz kalmadı, aynı zamanda amansız bir kimlik krizine de girdi. Bu üç dağın ortasında parçalanan toplum, hangi tarafa bakmalı, hangi tarafa yönelmeliydi? Türkiye’nin genel kimlik manzarasını da göz önünde tutarak, Prof. Dr. Beşir Ayvazoğlu ile son kitabı Tanrıdağı’ndan Hıra Dağı’na özelinde, muhafazakârlık ve milliyetçilik üzerine konuştuk. 1953’te Sivas’ın Zara ilçesinde doğan Ayvazoğlu, 1975’te Bursa Eğitim Enstitüsü Edebiyat Bölümü’nü tamamladı. Öğretmenlik, gazete ve dergilerde köşe yazarlığı ve yöneticilik, medya yayın organlarında uzmanlk, kültür sahasında faaliyet gösteren çeşitli kurumlarda kurul üyeliği ve danışmanlık, çeşitli vakıflarda kurucu üyelik yaptı. Halen Türk Edebiyatı dergisinin genel yayın yönetmenliğini yürütüyor ve Zaman gazetesinde köşe yazarlığı yapıyor. Şiir, deneme, araştırma, inceleme ve biyografi alanında yayımlanmış ve ödül almış çok sayıda kitabı bulunuyor.<br /><br /><b>Tanzimat’la birlikte İmparatorluğu çöküşten kurtarmayı ve dağılmakta olan toplumsal düzeni toparlamayı hedefleyen dört rakip düşünce akımı ortaya çıktı: Batıcılık, Osmanlıcılık, İslâmcılık ve Türkçülük. Cumhuriyet’in kurulmasıyla önemli bir kırılma yaşayan bu siyasi mücadele ve düşünce zemininde, kurucu Kemalist eliti nereye yerleştirebiliriz? Kemalist elit bu toplumun tarihinde ne tür bir kırılma gerçekleştirdi ya da gerçekleştirmeye çalıştı?<br /><br /></b>Kemalist elit elbette hüdayinabit değildir. Cumhuriyet’i kuran ve Kemalist ideolojiyi şekillendiren kadronun düşünce dünyası, sözünü ettiğiniz düşünce akımlarının birbirleriyle kıyasıya mücadele ettiği II. Meşrutiyet sonrasındaki serbest tartışma ortamında şekillendi. Kemalist ideoloji unsurlarına ayrılırsa, rejimin şekli dışında -ki arandığı takdirde onun da ipuçları bulunabilir- hepsinin kökleri, Jön Türklerin yazıp çizdiklerinde ve II. Meşrutiyet yıllarındaki tartışmalarda bulunabilir. Bildiğiniz gibi, Balkan Harbi yenilgisi “İttihad-ı Anasır”, dolayısıyla Osmanlıcılık ideolojisini çökertmiş ve Türkçülüğe ivme kazandırmıştı. Arnavut ve Arap isyanları da Panislâmist arayışları, dolayısıyla İslâmcılığı devre dışı bıraktığı için Cumhuriyet sonrasına iki düşünce akımı intikal edebildi: Türkçülük ve Batıcılık. Ancak bütün Türkçülerin Batıcı, bütün Batıcıların Türkçü olmadığını unutmamak gerekir. Mesela Kemalist ideolojinin teşekkülünde fikirleriyle çok ciddi bir rol oynayan Abdullah Cevdet’in aslında sonuna kadar “İttihad-ı Anasır” fikrinde musır olduğu, bu fikrin savunabileceği objektif şartlar ortadan kalkınca Kürtçü harekete katıldığı, yani kendi köklerine döndüğü, bu yüzden dışlandığı unutulmamalıdır. II. Meşrutiyet, Birinci Büyük Harp ve Millî Mücadele, hatta Cumhuriyet’in kuruluş yılları, kafaların çok karışık olduğu, en dik duruşlu görünen aydınların bile zaman zaman şaşırtıcı savruluşlar yaşadıkları yıllardı. Aslında Osmanlıcılık, Batıcılık, İslâmcılık ve Türkçülük diye kabaca tasnif edilen düşünce akımlarının ara renkleri de vardı ki bunlar yeterince araştırılmamıştır. Mesela Türkçü-İslâmcılar vardı; bunlardan Mehmed Âkif’in çok sevdiği ve ümit bağladığı bir aydın olan Şemseddin Günaltay, Cumhuriyet yıllarında Türk Tarih Tezi’nin radikal yapıcılarından biri oldu. Âkif’in de Millî Mücadele yıllarında yazdığı şiirlerde hemen fark edilen “Türkçü” bir vurgu vardı. Ziya Gökalp ise Kemalizm’in oluşmasında çok ciddi katkıları bulunduğu ve görüşlerini bir hayli revize ettiği halde, aslında Abdullah Cevdet gibi dışlanan bir düşünürdü. Esasen Abdullah Cevdet de Ziya Gökalp da Yusuf Akçura da, dini sosyal hayatın vazgeçilmez bir realitesi, birleştirici bir unsuru olarak görüyor ve hilâfet kurumunun devamını istiyorlardı. Cumhuriyet eliti, Gökalp’ın “Türkleşmek, İslâmlaşmak, Muasırlaşmak” şeklinde özetlediği projesinin “İslâmlaşmak” bölümünden hiç hazzetmemiş; İslâm’a bakışta, beslendikleri bu ana damarlardan radikal bir biçimde kopmuşlardı. Hilafetin ilgası, medreselerin ve tekkelerin kapatılması, bu kurumlar vasıtasıyla devam ettirilen ve gelecek nesillere aktarılan geleneğin ve kültürün aktarımını engelleme amacını taşıyor, pozitivizmi topluma bir çeşit “din” olarak dayatıyordu. Harf devrimi bu ameliyenin son noktasıdır. Böylece genç Cumhuriyet’in sadece Osmanlı tarihi ve kültürüyle değil, bütün bir medeniyetle bağlantısı kesildi. Bu ciddi bir kırılmadır ve bizi içinden geldiğimiz tarih ve medeniyet karşısında herhangi bir yabancının konumuna düşürmüştür.<br /><br /><b>Batıcılık, Osmanlıcılık, İslâmcılık, Türkçülük, Kemalizm ve daha sonra mücadeleye dâhil olan sosyalist hareket, aynı zamanda birer medeniyet projeleriydi. Bu düşünce akımlarından devlete hâkim olan Kemalizm nasıl bir birey, vatan ve toplum tasavvur ediyor?</b><br /><br />Bu sorunuzu, aslında birçok Kemalizm bulunduğunu belirttikten sonra, 1930’larda şekillenen versiyonundan söz ederek cevaplandırmak isterim. Bu yıllarda Recep Peker isminin çok önemli olduğunu hatırlatmaya gerek var mı? 1931’de Cumhuriyet Halk Fırkası (CHF)’nın genel sekreterliğine tayin edilen Recep Peker’in 1933’te Ülkü dergisinde yayımlanmış “Disiplinli Hürriyet” başlıklı bir yazısı vardır. “Kutup cümudiyelerinde, yani buzullarında birbirini yiyen hür(!) foklar var; Alaska’da birbirini yiyen hür ak ayılar var” cümlesiyle başlar. Demek istiyor ki, sizin hürriyet dediğiniz aslında kargaşadan, anarşiden başka bir şey değildir; eğer insanlar zapturapt altına alınmazlarsa kutuplardaki buzullarda yaşayan foklarla Alaska’daki beyaz ayılar gibi birbirlerini yerler. “Sonra medenî şehirlerde demir kafesler içinde vahşi hayvanları afyonla uyuşturup onları kamçı altında terbiye(!) eden cambazlar var.” Bu cümlenin tercümesi de şudur: Biz, foklar ve beyaz ayılar gibi birbirinizi yemenize müsaade etmeyiz; ama afyonla uyuşturup kamçıyla terbiye edenlerden olmak da istemiyoruz; kafeste uslu uslu oturursanız külâhları değişmeyiz! Yan bakar, aykırı bir şey söylerseniz kamçı hazır! “Bazı kaçıklar var ki ‘Boğuluyoruz. İçinde yaşadığımız memleketin havasındaki tazyik bizi öldürüyor. Hürriyet isteriz!’ diye bağırıyorlar! Ne kadar saçma! İçinde yaşadığımız şartlara uygunluk kaydı altında bugün Türkiye’de mevcut hürriyetten daha genişi, daha üstünü dünyanın hiçbir yerinde yoktur!” Sadece hürriyet isteyenleri değil, mevcut hürriyeti fazla bulup -demek ki öyleleri de varmış!- aşırı disiplin isteyenleri de delilikle suçlayan Peker’e göre, kafeste, gerekmedikçe afyon ve kamçı kullanmak aşırıya kaçmaktı. Onun istediği sadece çelik gibi disiplindi; böyle bir disiplinin hürriyete engel olduğunu düşünenler yanılıyorlardı. O halde ne yapmak gerekirdi? “Ferdin hürriyeti fikrinin yanında bir taraftan da millî disiplin fikrini yaşatacak alışkanlık ve uysallık itiyatları”nı kuvvetlendirmek! Yani “disiplinli hürriyet!” Recep Peker’in bu yazıyı kaleme aldığı sıralarda, Almanya ve İtalya’da uzun bir inceleme gezisi yaptığını ve dönüşte, CHF’nin IV. Kurultayı’na sunulmak üzere parti tüzüğü ve programı hazırlayarak parti-devlet özdeşliğini, dolayısıyla Tek Parti ideolojisi olarak Kemalizm’i kurguladığını söylersem ne demek istediğim daha iyi anlaşılır.<br /><br /><b>Türkiye’de siyasi mücadele, partiler arası bir çekişmeden ziyade farklı medeniyet/düzen iddiasına sahip toplumsal grupların mücadelesi şeklinde gerçekleşiyor. Bu bağlamda milliyetçilik (Türkçülük) hangi yönleriyle devlete/düzene hâkim olan Kemalist birey, vatan ve toplum tasavvurundan ayrılıyor?</b><br /><br />II. Meşrutiyet dönemi Türkçülüğü, Cumhuriyet devrine birkaç kanaldan intikal etti: Ziya Gökalp Türkçülüğünden söz ettim. Bir de Türk Ocakları var. Yaygın bir teşkilâta sahip olan ve bütün cesametiyle Cumhuriyet devrine intikal eden Türk Ocakları’nın ilk yıllarda çok faal olduğunu ve efsanevî reisi Hamdullah Suphi’nin kuruluş yıllarında önemli roller üstlendiğini hatırlamakta fayda vardır. Ayrıca Türk Ocakları’nın kültür devrimlerinin gerçekleşmesinde ciddi bir rol oynadığı da inkâr edilemez. Ancak Anadolu’nun her tarafına yayılmış şubelerinde genel merkeze nazaran daha muhafazakâr eğilimlerin hâkim olduğu, Serbest Fırka’nın desteklenmesinden anlaşılıyor. Türk Ocakları’nın 1931’de kapatılmasının fazla dillendirilmeyen sebeplerinden biri de budur. Türk Ocakları’nın Mustafa Kemal Paşa’ya her türlü desteği vermiş olmakla beraber, Cumhuriyet öncesini büsbütün gözden çıkarmadığı, Osmanlı mirasına daha farklı baktığı, Yahya Kemal’in temsil ettiği anlayışa daha yakın olduğu söylenebilir. Türk Tarih Tezi, Türk Ocağı bünyesinde kurulan Türk Tarihini Tetkik Cemiyeti tarafından Ocak kapatıldıktan sonra şekillendirilmiştir. Türk Tarih Tezi, farklı bir Türkçü damardan beslenir: Nâzım Hikmet’in dedesi Mustafa Celâleddin Paşa’nın Eski ve Yeni Türkler adlı Fransızca eserine uzanan bir damardır bu. Meşrutiyet yıllarında Ahmed Midhat Efendi, Mütareke yıllarında da Mustafa Celâleddin Paşa’nın oğlu Enver Paşa tarafından savunulan, onun dâmadı Sâmih Rifat tarafından Cumhuriyet devrine aktarılıp Ismayıl Hakkı Baltacoğlu ve Yusuf Ziya Özer gibi aydınlar tarafından da hararetle desteklenen bir fikir akımından söz ediyorum. Buna göre, insanlığın menşei Orta Asya’da, Altay dağlarıdır; bütün insanlık, dolayısıyla bütün diller, kültürler buradan neş’et etmiştir. Adem peygamberin ve Hz. Muhammed’in Türk olduğu iddiasına kadar varan ve Türk Tarih Tezi ile Güneş-Dil Teorisi’ne kaynaklık eden bir akımdır bu. Yunan mitolojisinin bile aslında Türk mitolojisi olduğu iddia edilmiştir. Yusuf Ziya Özer, eski Yunan tanrı ve tanrıçalarının isimlerinin Türkçeden geldiğini kendince ispat ettiği kocaman bir kitap kaleme almıştır. I. Türk Tarih Kongresi’nde, Türk Tarih Tezi’ne karşı sesini yükselten iki ilim adamı vardı: Prof. Zeki Velidi Togan ve Prof. Fuat Köprülü. Togan, Dr. Reşit Galib’in hakaret ve tehdit dolu eleştirileri karşısında İstanbul Üniversitesi’ndeki görevinden istifa ederek Viyana’ya gitmiş; Köprülü ise geri adım attığı gibi, Reşit Galib’i protesto eden asistanı Nihal Atsız’a da görevinden çekilme tavsiyesinde bulunmuştu. Kemalist milliyetçilerle Türkçüler arasında bazı ayrılıklar olmakla birlikte, hepsi, biraz da konjonktürün zorlamasıyla totaliter ve otoriter eğilimler taşıyorlardı; yani aslında hepsi Prokrustes’ti, toplumu kendi kafalarındaki modele göre şekillendirme niyeti taşıyor, soyut milleti yüceltirken somut milleti sürü gibi görüyorlardı. Hani mitolojide, Atina’yı Megara’ya bağlayan yolda pusuya yatıp yolcuları soyan Prokrustes adında bir hayduttan söz edilir; bu haydudun iki demir yatağı varmış; soyduğu yolcuları bunlara yatırır, boyu yataktan uzun olanların ayaklarını keser, kısa olanları da çeker uzatırmış. Onlar da uzunları kısaltıp kısaları çekip uzatarak aynı boyda, muti insanlardan oluşmuş bir toplum yaratmak istiyorlardı. Nihal Atsız bazı noktalarda muhalif duruşunu sonuna kadar korumuştur; fakat geçenlerde vefat eden Reha Oğuz Türkkan’ın başını çektiği başka bir Türkçü grubun Türk Tarih Tezi’ne, üstelik bu tezin modası geçtikten sonra destek verdiği görülür. Bugün bile aynı tezi yeni argümanlarla savunan “ulusalcı”lar var.<br /><br /><b>Peki fazla görünürde olmasa da müesses nizama en temelli eleştirileri getiren muhafazakârlık, Kemalist tasavvurdan hangi yönleriyle ayrılıyor?</b><br /><br />Teorik olarak, muhafazakârlık, ani kopuşlardan hazzetmez; devrimci değil, tekamülcüdür. Değişmeyi reddetmez, fakat geleneğin önemine ve kültürde sürekliliğe inanır. Bana sorarsanız, Elmalılı Hamdi Yazır’ın “Beka içinde yenilenme, yenilenme içinde beka” formülü, muhafazakârlığın niteliğini çok iyi açıklamaktadır. Türkiye’de muhafazakârlar, daima sessiz ve derin bir muhalefeti temsil etmiş, Osmanlı ile Cumhuriyet arasında köprüler kurarak yeniden süreklilik şuuru yaratmaya çalışmışlardır. Yahya Kemal, Ahmet Hamdi Tanpınar, Peyami Safa, hatta Nurettin Topçu gibi şair, yazar ve düşünürlerin tipik muhafazakârlar olduklarını söyleyebilirim. Yahya Kemal, zihin dünyası Paris’te şekillenmiş olmasına rağmen Fransız tipi bir “devrimci” değil, Anglo-Sakson çizgisinde gelişmeci bir aydındı. Vehbi Eralp’a bir gün demiş ki: “İhtilâlciler aceleci insanlardır, beklemesini bilmezler. Her şeyin çabuk ve kendi zamanlarında olmasını isterler. Halbuki bu mümkün değildir.” Sonra Victor Hugo’nun bir şiirini okumuş. Hugo, şiirinde şöyle bir hikâye anlatıyormuş: Pathmos adasında, güneşin altında, kumlar üzerinde yatan Yuhanna’yı uzaktan gören Halife Ömer, bir hurma ağacına gidip bu evliyanın başında gölge etmesini emreder. Ağaç Ömer’in emrini yerine getirir. Yuhanna uyandıktan sonra kendisini gölgeleyen ağacı azarlar; çünkü bu, tabiatın düzenine aykırıdır. Ağacın oraya Hz. Ömer’in emriyle geldiğini öğrenince haykırır: “Yeniler, tabiatı rahat bırakınız!” Açıkçası, muhafazakârlar toplum mühendisliğine karşı bir duruşu temsil ediyor, yıkarak yeniden yapmak değil, mevcudu koruyarak düzeltmek, başka bir ifadeyle “devam ederek değişmek, değişerek devam etmek” istiyorlardı. Bu temel yaklaşım, ferde ve topluma çok farklı bir bakışı ifade etmektedir.<br /><br /><b>Uzun süre Kemalizm’in en büyük ideolojik rakibi olan İslâmcılığın serüvenini nasıl değerlendiriyorsunuz? Zaman zaman birbirine karıştırılan İslâmcılık ile muhafazakârlık arasındaki temel farklılık(lar) nelerdir?</b><br /><br />Kemalist elitin -Millî Mücadele yılları hariç- uzak durduğu ve hayatın dışına itmeye çalıştığı İslâm’ı hayatı bütünüyle kuşatacak bir çeşit ideoloji olarak kurgulayan İslâmcı entelektüeller, 1930’larda bütünüyle devre dışı kalmışlardı. Şunu özellikle belirtmek isterim ki, Türkçülerin soyut milleti gibi, İslâmcıların tarihî tecrübeden tecrit edilmiş bir İslâm anlayışına dayandırdıkları ideolojileri de bir çeşit toplum mühendisliği projesiydi. İslâmcıların görüşleri kısaca şöyle özetlenebilir: İslâm dünyası gerçek bir hayat nizamı olan İslâm’dan uzaklaştığı için geri kalmış, hurafelere boğulmuş, yanlış anlaşılan “maskaraca” -bu, Mehmed Âkif’in tabiridir- bir tevekkülle miskinleşmiştir. Hâlbuki garp, ilmi Müslümanlardan alarak durup dinlenmeksizin çalışmış ve ilerlemiştir. İslâm’ın ilerlemeye engel olduğunu söyleyenler büyük bir yanılgı içindedirler. İslâm, tam aksine, ilmi teşvik ve çalışmayı emreder. O halde ne yapmak gerekir? Halkı hurafelerden kurtarmak ve gerçek İslâm’ı hayata hâkim kılmak... Açıkçası İslâmcılar da “inkılab” istiyorlardı, tabii İslâmî bir inkılab... Muhafazakârlarsa, daha önce ifade ettiğim gibi, acele etmekten hiç hoşlanmazlar. Ahmet Hamdi Tanpınar, Huzur romanında -pek fark edilmemiştir- tekkelerin ve türbelerin kapatılmasını açıkça eleştirir. Reformistlerin büyük yanılgısı, Tanpınar’a göre, topluma kolayca şekil verebileceklerini, beğenmedikleri gelenekleri, hayat şekillerini istedikleri zaman istedikleri gibi değiştirebileceklerini zannetmeleridir. Reformist İslâmcıların yaklaşımı da, son tahlilde pek farklı değildi. Kitleleri “hurafe”lerden kurtararak aslî kaynaklara yöneltmeye çalışırken İslâm’ı tarihî tecrübeden tecrit ederek anlamanın mümkün olup olmadığı üzerinde hiç kafa yormuyorlardı. Hâlbuki insanlar soyut ilkeleri değil, bu ilkeler etrafında zaman içinde oluşmuş hayat şekillerini yaşarlar. Radikal müdahaleler, insanları ruhen çıplak bırakmaktan başka bir işe yaramaz. Hatta bu arada ilkelerin yok olması, buna karşılık ortadan kaldırılmak istenen hayat şekillerinin bir boşluk bulur bulmaz çarpık bir biçimde yeniden yeşermesi mümkündür. Bunun örneklerini çok görüyoruz. Reformist İslâmcıların “hurafe” olarak gördükleri geleneklerle o kadar mücadele etmelerine rağmen, Telli Baba’lar,Oruç Baba’lar, Sünbül Efendi’ler hâlâ yaşıyor. Devrimcilere göre bu, irtica, gerilik ve kara cehalet; İslâmcılara göre putperestlik, hatta küfürdür. Dolayısıyla, eğer İslâmcılar muktedir olsalardı, muhtemelen, problemleri zaman içinde alınacak tedbirlerle yavaş yavaş ortadan kaldırmayı değil, bir anda kökten halletmeyi tercih edecek, yani Kemalistlerinkine benzer bir toplum mühendisliğine soyunacaklardı.<br /><br /><b>Kitabınızda Türk muhafazakârlığının özellikle 1960’lardan sonra önemli bir açmaza girdiğini söylüyorsunuz. Bu açmazın sebepleri nelerdir? Bu açmaz hâlâ devam ediyor mu?</b><br /><br />İlk sorunuza verdiğim cevapta ciddi bir kültürel kırılmaya yol açan operasyonun mahiyetinden söz etmiştim. Bu operasyon sonunda, geleneği devam ettiren kurumlar ortadan kaldırılmış olmakla beraber, bu kurumlardan yetişmiş çok sayıda aydın vardı ve bunlar geleneği yaşatmak ve yeni kuşaklara aktarmak için çabalıyorlardı. Ancak talep olmadığı için geleneğin kendini yenilemesi artık çok zordu. Son elli yılda yaşanan siyasi, sosyolojik ve kültürel gelişmelerle talep canlandı; fakat geleneğin içinden gelen nesiller aradan çekildiği için arz eskisi gibi mümkün değildi. Arz edilen, içi boşaltılmış formlardı ve bu formlar koruma içgüdüsüyle tekrarlanıp duruyordu. Üstelik 1950’lerden itibaren Türkiye’nin sosyal ve siyasi hayatına beklenmedik bir şekilde ve gittikçe artan bir hızla katılan Anadolu’nun kültürel talepleri daha farklıydı; “taşra” büyük şehirlere akarken beraberinde kendi değerlerini de taşıyordu. Onu oturmuş müesseseleriyle, yerleşmiş ölçüleriyle karşılayarak özümseyecek şehir kültürü berhava edilmişti. Bu gelişme, aslında sadece bütün dinî tezahürlerden son derece ürken Batıcı seçkinleri değil, muhafazakâr seçkinleri de derin endişelere sevk etmiştir. Çünkü gelenlerin getirdikleri İslâm, Sinan’ın Süleymaniye’sinde, Karahisarî’nin “Besmele”sinde, yahut Itrî’nin Tekbir’inde ifadesini bulan yüksek seviyede bir İslâm idraki değil, İslâm’ın en alt seviyede algılanışıydı. Mesela musikinin arabeske, geleneğin betonarme kubbeye ve nisbetsiz minarelere indirgendiği ve sonuna kadar açılan hoparlörlere emanet edildiği bir idrak... Gelenek hayatiyetini koruyorsa kendini yenileyebilir; bu hayatiyeti sağlayan kurumlar yok edilip refleksleri dumura uğratılmışsa yapacak fazla bir şey yok. Ya başka bir geleneğe yamanacaksınız yahut gelenek diye içinin boşaltıldığını söylediğim formları çoğaltıp duracaksınız. Aynı zamanda ciddi bir yozlaşmaya yol açan bir süreç bu ve hâlâ devam ediyor.<br /><br /><b>Solun 1970’lerle birlikte kurduğu kültürel hegemonyası halen devam ediyor mu, yoksa son dönemde bir ideolojik çeşitlenme söz konusu mu?</b><br /><br />Solun bir zamanlar kendini hissettiren kültürel hegemonyasını Soğuk Savaş şartlarına, yani konjonktüre ve belli başlı kurumlarla iletişim araçlarına hâkim olmalarına bağlıyorum. Bugün sol ve sağ ayrımının anlamlı olduğu kanaatinde değilim. Yeni bir oluşum yaşanıyor ve bu oluşum hep birlikte gerçekleştiriliyor. Yalnız şunu söylemekte yarar görüyorum: Muhafazakârlar, kültürde yaşadığımız ciddi kırılmalar dolayısıyla hiç değilse elde kalanı kurtarma telaşı yüzünden ister istemez “eskici” konumuna düşmüşlerdir. Bunu göze almasalardı, emin olunuz, bugün çok daha acıklı bir vaziyette olurduk; arşivlerdeki belgeleri okuyacak, tarihî eserleri restore edecek adam bulamazdık. Birkaç nesil sonra, muhafazakârlar sayesinde az çok ulaşılabilir hale gelen zengin kültür mirasımız yaratıcı bir kaynağa dönüşecektir.<br /><br /><b>Son yıllarda Türkiye’de siyasi ve toplumsal anlamda köklü değişimler yaşanıyor. Bu değişimler, bir yandan muhafazakârlığın belli noktalarda muhalif olduğu (Kemalist) siyasi düzeni sarsarken, diğer yandan muhafazakârların mesafeyle yaklaştığı daha liberal demokrat bir düzeni ortaya çıkarıyor. Bu duruma karşı Türk muhafazakârlarının tavrı nedir?</b><br /><br />Türk muhafazakârları demokratik ve çoğulcu toplum yapısını içlerine sindirmek zorundadırlar. Yapmaları gereken, neyi, nasıl, nereye kadar muhafaza edeceklerini anlayabilmek için daha derinlikli bir okumadır ve tabii yaşadığımız çağın şartlarını ve taleplerini göz ardı etmeden muhafazakâr değerleri yeniden üretmeleri, daha doğrusu bu yeniden okuma ve üretmenin şartlarını hazırlamalarıdır.<br /><br /><b>Kitabınızda milliyetçi ve muhafazakâr akımların homojen olmadığını, aynı dönemde farklı şahsiyetlerin/grupların birbirlerinden farklı düşündüğünü ve farklı tarihî dönemlerde belli değişimler gösterdiklerini söylüyorsunuz. Bu farklılaşmada ve değişimde temel unsurlar nelerdir?</b><br /><br />Milliyetçiliğin kendi içinde çeşitlenmesi son derece tabiidir. Milliyetçilik, kendini milliyetçi olarak tanımlayanların mensubiyetlerine, müktesebatlarına, yaşadıkları devrin şartlarına vb. göre farklılık arz edebilir. Kendilerini Kemalizm’e daha yakın hissedenleri de vardır, İslâmcılara veya muhafazakârlara yakın hissedenleri de... Hatta sosyalizme yakın duran milliyetçiler de vardır. Milliyetçiliğin siyasi parti olarak kitlelere açılma ihtiyacı hissettiğinde muhafazakâr değerlere yöneldiği, kitabımda önemle üzerinde durduğum hususlardan biridir. 1940’larda Nazilerin yükselişiyle birlikte, bizde de milliyetçiliğin “ırkçı” versiyonu güç kazanmıştır. Sovyetler Birliği’nin ağır baskısı yüzünden bazı muhafazakârların bile Nazi Almanya’sına, dolayısıyla Hitler’e sempatiyle baktıklarını unutmamak lazım. Milliyetçiliğin ortak bir dili yoktur ve çeşitli dönemlerde farklı çehrelerle karşımıza çıkması konjonktürel bir durumdur. Bu da milliyetçiliğin aslında bir ideoloji değil, bir çeşit ruh hâli olduğunu gösterir.<br /><br /><b>MHP çizgisi Türk milliyetçiliğinin temsilini elinde tutuyor. MHP’yi bu konuma getiren ve diğer grupları öteleyen temel dinamik(ler) sizce nedir?</b><br /><br />MHP, kim ne derse desin, Türk düşünce tarihindeki üç ana damardan birinin siyasi partiye dönüşmüş temsilcisidir. Az çok bir kitle partisi konumunu kazanması, muhafazakâr değerlere açılması ve demokratik yapı içinde var olma iradesini göstermesindendir.<br /><br /><b>Son olarak, bu sene İstanbul’un Avrupa Kültür Başkenti kapsamında belli bir kültür politikası çerçevesinde temsil edilmesi ve dünyaya sergilenmesi söz konusu. Akıllara “Hangi İstanbul?” sorusu geliyor. İstanbul sizce doğru temsil ediliyor mu?</b><br /><br />Başkasını bilmem, ama ben İstanbul’un Macaristan’ın minik Pecs şehri ve Almanya’nın Essen’iyle birlikte Avrupa’nın kültür başkenti ilan edilmiş olmasını bir çeşit istihza olarak görüyorum. Kurulduğu günden beri kültür üreten ve büyük kültür sentezleri gerçekleştiren İstanbul, bizatihi kültürdür; geleceğe iki bin küsur yıllık bir kültür hamulesini taşımaktadır. Şehrin farklı zamanlarına damgalarını vuran kültürler, birbirinin içinde var olarak bugüne ulaşmıştır. Bugünkü İstanbul, bütün savrulmuşluğuna, hor kullanılmışlığına, kaotik yapısına rağmen önceki İstanbulları da temsil eder. Bu kültürleri ayrıştırmaya kalkışmak, öncekileri gün ışığına çıkarmak için sonrakileri tahrip etmek veya edilmesine göz yummak, çok tehlikeli ve yanlıştır. Mimar Sinan’ın yaptığı payandalar kaldırılırsa Ayasofya çöker! 2010’da, İstanbul’un Türk-İslâm kimliğinden rahatsız olanların marifetiyle yanlış temsil edileceğinden endişe etmiyor değildim; bu endişelerim henüz büsbütün ortadan kalkmış değil. Dikkatle takip ediyorum.<br /><br />Kaynak: Anlayış Dergisi<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-4461384478457372653?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-31323869844085352262010-02-07T00:22:00.000-08:002010-02-07T00:29:23.817-08:00ALİ MURAT GÜVEN<br /><br />Dindarlar, sivil örgütlenmenin "yoksul üniversite öğrencilerine burs dağıtmak" ya da "yaz aylarında Kur'an kursları düzenlemek"ten çok daha öte anlamlara sahip stratejik bir girişim olduğunu, ancak Turgut Özal'lı yıllarda fark edebildiler. Bu dönemde, Özal'ın da -gelmiş geçmiş bütün sağ iktidarların yaptığı gibi- esaret kafesinin kilidini tam olarak açmayıp bir parça daha gevşetmesiyle birlikte, 1990'ların başlarında ilk kez "İlim Yayma Cemiyeti" tarzı örgütçülük yapılanmalarından daha ileri düzeyde bir sivil toplum vizyonuna yöneldiler İslâmcılar... Bunun sonucunda da yalnızca açlara karavana ya da öğrencilere burs dağıtan dernekler/vakıflar değil, "ülkeyi yönetmeye" ya da en azından düşünsel boyutta yönlendirmeye tâlip daha karmaşık sivil örgütlenmeler kurulmaya başlandı.<br /><br />Bünyesinde sinema, tiyatro, felsefe, müzik, siyaset tarihi, gazetecilik, televizyonculuk ve benzeri alanlarda sistematik eğitim verilen muhtelif dernek, vakıf ya da dersane benzeri kuruluşların ardı ardına mantar gibi türemeleri tam da bu döneme rastlar.<br /><br />Böylesi merkezlerin kuruluş amacı hiç kuşkusuz ki son derece yalın ve iyi niyetliydi. "Bir ayağı kendi kültürünün merkezinde dururken, diğer ayağıyla da Batı'nın alternatif düşünce formlarını yakından tanıma fırsatı bulduğu ufuk turları yapan, böylelikle her iki bakış açısından ülkesi adına anlamlı ve yararlı bir sentez çıkartabilecek zımba gibi bir Müslüman gençlik" yetiştirmek istiyordu o zamanki "ağabeyler" ve "ablalar"... Çünkü, yürekleri hem maddî hem de manevî yoksulluktan dolayı yıllar yılı kanamıştı. Bir yandan beş vakit namazlarını hiç sektirmezken, öte yandan Focault, Marx, Hegel, Kant, Adorno, Benjamin ve Horkheimer gibi adamları sular seller gibi ezbere bilen, bu yönleriyle kendilerinden çok daha iyi şartlarda yetişmiş, bilgi birikimi açısından özgüveni yüksek bir gençlik görmek istiyorlardı karşılarında...<br /><br />O yüzden de söz konusu kültürel-sanatsal organizasyonlara ciddi paralar ve emekler harcadılar.<br /><br />Ancak, ülkenin kültür-sanat arenasında varolma adına verilen bu ihtiraslı savaşın, hiç hesap edemedikleri bir başka cephesi daha vardı. O da "dönüştürme iddiasıyla arenaya girenler"in, batı felsefesinin insanı ayartıcı dalgalarına kapılıp bir süre sonra "paşa paşa dönüşme tehlikesi"... Yani düşmanla savaşmaya gönderdiğin zinde kuvvetlerin düşman sultanları tarafından giyilen ipek elbiselere, onları yelpazeleyen dilberlerin baş döndürücü güzelliğine ve saraylarındaki yalancı ihtişama aldanıp, fiilen olmasa bile en azından kafa yapısı itibarıyla birer "düşman askeri"ne devşirilmesi hâli...<br /><br />Yozlaştırıcı dış tehlikelere karşı gardlarını uzun yıllar öncesinde çok kararlı bir biçimde almış, bu yönleriyle yalnızca toplumun liberal ve sol kesimlerince değil, dindar toplulukların ekseriyeti tarafından bile "yobaz " ve "tutucu" sayılan çok az sayıda ve sınırlı mevcutlu bir kaç tarikat oluşumu haricinde, an itibarıyla İslâmî kesimde yaşanan genel manzara aynen budur. "Daha iyi ve daha donanımlı birer Müslüman olsunlar" diye arkalarından dualarla su dökülerek bu tür eğitim-öğretim zincirlerine teslim edilen milyonlarca genç kız ve erkek, zaman içinde kendilerinin bile farkına varamadıkları dehşetengiz bir dönüşüm geçirerek düpedüz "batılı düşünce sistematiğinin devşirmeleri" oldular. Bu yolculuğa çıktıkları ilk gün, hem onlar, hem ebeveynleri, hem de anılan kurumların tesis edicisi konumundaki kanaat önderleri tarafından "varılacak nihai istasyon" olarak tanımlanan İslâm, yaşları itibarıyla güdülenmeye fazlasıyla açık milyonlarca "ham ruh"ta zaman içinde yanından hızlıca geçilip gidilen ve şimdilerde de nostaljiyle anımsanan bir "ara istasyon"a dönüştü.<br /><br />Kültür-sanat dünyasıyla biraz olsun ilginiz var ise çevrenizdeki "dindar" gençlere şöyle alıcı gözüyle bir bakın... Rahmetli Yücel Çakmaklı ve onun ülke sinemasındaki varlık mücadelesinden söz ederken "Bunların hepsi birer ilkellik başyapıtı" diyerek burun kıvıran, fakat Koreli ateist Kim Ki Duk'un sineması söz konusu olduğunda bu filmlerin içerdiği bütün İslâmdışı/ahlâkdışı unsurlara karşın hayranlıktan eli ayağı birbirine dolanan; bırakın Türkiye'yi, dünyada bile bir elin parmakları kadar az sayıda sanatçıyı insan yerine koyacak kadar seçkinci bir tavra bürünmüş ultra-dindar genç kızlar...<br /><br />Gündelik hayatında kullandıkları jargonun üniversite kantinlerinde karşı karşıya geldikleri Marksist örgüt temsilcilerinin kullandığı jargondan hiç bir farkı kalmamış, gelenek ve İslâm'la duygusal ve organik ilişkileri neredeyse yalnızca babasından kendisine yadigar bir "sahabe adı"na indirgenmiş, "Sanat denilen şeyi İslâm'ın kırmızı çizgileriyle sınırlamak bu çağda kabul edilebilir bir durum değil; sanat ancak kendisine sınırsız özgürlük verildiğinde nitelikli ürünler ortaya koyabilecek denetim dışı bir alandır" teraneleriyle baş düşmanlarının türküsünü o düşmanlardan bile daha fazla dillendirir olmuş genç oğullar...<br /><br />Din kardeşlerine karşı müthiş bir sevgisizlik, saygısızlık, ilgisizlik, hoyratlık... Artık yalnızca soyut iddiaların, batılı referanslardan geçilmeyen bol dipnotlu süslü konuşmaların ara sıcak mezesine dönüşmüş olan kupkuru, tatsız tuzsuz, heyecansız, duygudan bütünüyle yoksun bir dindarlık algısı...<br /><br />İslâmî kesimin 1990'ların başlarında ardı ardına kurup hizmete açtığı bu tür -batı felsefesiyle barışık olma çabasındaki- sivil toplum örgütlenmeleri, kültür-sanat üreticisi ve yayıcısı kurumlar, kurdelelerinin kesildiği gün koridorlarına dolan bütün o iyimser atmosfere rağmen, 2000'lerin Türkiye'sinde artık bu topraklara yalnızca "duygusuz robotlar"; bırakın varolanın üzerine yeni bir şeyler eklemeyi, varolanı da yakıp yıkan "terminatörler" üretip salmaktalar...<br /><br />Türk muhafazakâr entelejansiyasının çok önemli ve değerli isimlerinde biri, vaktiyle bunlardan birini hizmete açtıktan kısa bir süre sonra aynen şöyle demişti:<br /><br />"Bizim hayâllerimiz çok başkaydı; fakat gitgide netleşen şu manzaraya baktığımda 'acaba doğru mu yaptık' diye kendi kendime sormaya başladım. Ortalık bir sürü yarı-entel züppeden geçilmez oldu. Belki de bu kızların Nietsche, Kant, Habermas falan okumak yerine evlerinde oturup doğru düzgün çocuklarla evlenerek doğru düzgün evlatlar yetiştirmeleri ülkemiz için çok daha hayırlı olabilirdi."<br /><br />Aynen öyle oldu sevgili Üstad'ım... Kalbinde zerrece Allah korkusu ve sevgisi bulunmayan, hayattaki tek derdi bir sonraki projesinin finansmanı için belli adreslere yaslanıp onların maddî desteğini almak ve "seküler jakobenlerin kültür-sanat evreni"nde kendisine bir koltukluk yer açmak olan; gelenekle son bağlantı kırıntılarını simgeleyen kirli bir sakal ve cici-bici bir başörtüsü haricinde inanç boyutları bütünüyle körelmiş bir sürü soğuk tavırlı devşirmeyle doldurdunuz ortalığı...<br /><br />O yüzden, korkunuz doğrudur. Bir yerlerde -istemeden de olsa- kocaman bir hata yaptınız.<br /><br />Eserinizle övünmeye hakkınız yok; ancak uygun gördüğünüz bir zamanda doyasıya dövünüp ağlayabilirsiniz.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-3132386984408535226?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-89912727498325137152010-01-22T08:34:00.000-08:002010-01-22T08:48:19.338-08:00<span style="font-weight: bold;"><br />Taraf gazetesi yazarı Hilal Kaplan, Nur Talebeleri sivil itaatsizliğin yeni örneklerini gerçekleştirerek taze bir nefes sunabilirler diye düşünüyor ve soruyor: Üstad da hayatını bir nevî ‘sivil bir itaatsiz’ olarak yaşamamış mıydı?</span><span style="font-weight: bold; font-style: italic;"><br />Nurettin Huyut ve Özkan Erdem'in röportajı</span><br /><br />> <span style="font-style: italic;">Bize kendinizi biraz tanıtır mısınız? Hilal Kaplan kimdir?</span><br /><br />> Ağustos 1982’de İstanbul’da doğdum. İstanbul Bilgi Üniversitesi Psikoloji Bölümü’nden 2004’te mezun oldum. Psikolog olarak çeşitli yerlerde görev yaptım. 2006’da Boğaziçi Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nde yüksek lisans yapmaya başladım. Öğrenimim devam ederken hem okulumda hem de sivil toplum örgütlerinde siyasi faaliyetlerde bulundum.<br /><br />2008’in Şubat ayında başörtüsü yasağının üniversitelerde kaldırılması arifesinde yayınlanan pek çok bildirinin açtığı tartışma ortamına biz de iki başörtülü arkadaşım ile “Söz konusu özgürlükse hiçbir şey teferruat değildir: Biz henüz özgür olmadık” başlığı ile yayınlanan manifesto niteliğinde bir metinle dahil olduk. Kısaca Türkiye’de devletin zulmettiği toplumsal grupların hakları iade edilmeden ‘özgür’ olmayacağımızı beyan eden diğergam bir metindi. Beklediğimizden fazla ses getirdi. En önemlisi de o vakte kadar üzerinden konuşulan başörtülü kadınlara kendileri adına konuşma imkânı sağlamış olmasıydı sanırım.<br /><br />Ardından başörtüsü yasağını merkeze alan “Henüz Özgür Olmadık” isimli bir kitap çalışmamız Hayy Yayınları tarafından basıldı. Geçenlerde “Türkiye’nin ‘Ölmeyen’ Babası üzerine: Atatürkçü Gençliğin İmkansız Yası” isimli yüksek lisans tezimi tamamlayıp mezun oldum (yakında kitap olarak neşredilecek inşaallah). Hâlen pek çok sivil toplum inisiyatifinde gönüllü olarak çalışıyorum, gelen talepler doğrultusunda çeşitli kuruluş ve derneklerde ders veriyorum. Yaklaşık beş aydır da Taraf Gazetesi’nde yazıyorum. Yasaksız bir ülkede akademisyen olma hayali kuran bir faniyim. Evliyim. Üç çocuk ablası, iki çocuk teyzesiyim.<br /><br />TEORİ VE PRATİĞİ VARLIĞINDA MECZEDEN SAİD NURSİ ÖRNEĞİ<br /><br />> <span style="font-style: italic;">“Demokratik açılım süreci” hayli tartışmalara konu oluyor. Problemler çözülmedikçe de tartışmalara konu olmaya devam edecektir. Açılıma katkı sağlamak amacıyla;</span><span style="font-style: italic;"><br /></span><br />> Açılım sürecinin vesile olduğu en büyük hayırlarından biri de pek çok farklı çerçeveden Kürt meselesini değerlendiren, bakış açılarının ortaya özgürce konulması oldu. Hayatını iktidarın baskılarına aldırmadan hak bildiği yolda istikamet üzere bir muhalif olarak geçiren, teori ve pratiği varlığında meczeden Said-i Nursi örneğinden çıkarılacak muhtelif hikmetler olduğu kanısındayım.<br /><br />Üstadın sıklıkla vurguladığı İttihad-ı İslam meselesi aslında Kürt meselesi dahil pek çok sorunumuza şifa olabilecek bir kuvveyi kendinde ihtiva ediyor. Ancak bu kuvvenin fiile dönüşebilmesi için yazılarımda altını çizmeye çalıştığım “Müslüman siyaseti”nin ‘ne’liği üzerine kafa yormak gerekiyor. “Müslüman siyaseti nedir?” sorusu Cumhuriyet’in kuruluşundan beri önemi inkar edilen ve bastırılmaya çalışan bir soru (“Herkese Müslüman” başlıklı yazımda bu soruya naçizane kısaca cevap vermeye çalışmıştım). Bu yüzden de Müslümanların kendilerini Müslümanca ifade etmelerinin yollarını tutmuş olan iktidarın mütehakkim siyasetinden bir çıkış yolu arayıp durdular. Ve neticede kendilerine bir ifade alanı açacaklarına inandıkları seküler bir dile ve bu dille/ dilde tebarüz eden seküler ideolojilere temayül etmek durumunda kaldılar. Hatta bazen bu seküler ideolojileri sadece iktidara muhalefet etmenin getirdiği bir taktik olarak değil, inançları ile ters bile olsa, içselleştirerek sahiplendiler. Seküler bir ideoloji olan milliyetçilik bu noktada Müslümanları en çok ele geçiren ve ‘hasta’ eden akım oldu.<br /><br />Bir Kürt alimi olan Üstadın talebeleri de milliyetçiliğin ne tür bir ‘hastalık’ olduğunu iyi teşhis edip onu bertaraf edecek söylemler kurabilirler. Zira açılımın yumuşak karnını milliyetçiliğe karşı çıkamamak oluşturuyor. Bu karşı çıkmayışı tetikleyense milliyetçiliğin kimi zaman müsbet bir mefhum olarak telakki edilmesidir. Milliyetçi söylemi yeniden ve daha tehlikeli bir noktadan kuran “müsbet milliyetçilik” gibi söylemler de nihai tahlilde milliyetçiliğin bütün menfi yönlerini yeniden üretiyor.<br /><br />MÜSLÜMANA DİĞERGAM VE HAKPEREST OLMAK YARAŞIR<br /><br />“İslam’da hükümferma olanın hak ve adalet olduğunu” beyan eden Üstad’ın talebelerinin de bu ülkede Kürt, Ermeni, Alevi, vb. toplumsal grupların haklarının tesisi için “ama onlar da…” diye başlayan cümleler kurmadan çaba göstermeleri gerekir diye düşünüyorum. Müslümana diğergam ve hakperest olmak yaraşır. Merkeze Kur’an’ı koyan bir Müslüman önce kendi nefsinde sonra da yaşadığı toplumda adaletin ve hakkın tesisi için çaba göstermek zorundadır. Ve “Hak”, ‘benim haklarım’dan çok daha fazlasını kapsar.<br /><br />Hülasa, İslam esaslarına aykırı olmamak kaydı ile tüm toplumsal grupların hak ve taleplerinin karşılık bulması için çabalamayı gerektiren bir bakış açısını, Müslümanların tüm ‘hastalık’larına şifa olacak biçimde yayan bir süreç olmalıdır. Bu açılımın içine mazlumun yanında olmak mânâsında “Hepimiz Hrant’ız” demek de girer, zalimin diline karşı çıkmak mânâsında “Ne mutlu Türküm diyene” demeyi reddetmek de girer, ‘laik’ devletin cemevlerine ibadethane statüsünü iade etmesine destek olmak da girer, vb.<br /><br />NUR TALEBELERİ YENİ SİVİL İTAATSİZLİK ÖRNEĞİ GÖSTEREBİLMELİ<br /><br />> <span style="font-style: italic;">Türkiye’de cemaatler henüz net bir şekilde sivil toplum kuruluşları olarak kabul edilmiyor olsa da cemaatlerin oluştuğu günden buyana Türkiye’nin siyasetinde etkin rol oynadıkları geçmişte bazı siyasetçiler tarafından da dile getirildi. Mutlaka bu süreç içinde bir şeyler yapabilirler veya yapıyorlar. Sizce “Demokratik Açılım Sureci” devam ederken cemaatlere, Nur Talebelerine düşen bir görev var mı? Varsa nelerdir?</span><br /><br />> Cumhuriyet elitleri istedikleri kadar inkar etsinler, hem cemaatler hem de tekke ve zaviyeler bu toplumda her dâim toplumsal süreçlere müdahil olmuş, muhtelif meşreplere sahip, ‘sivil’ örgütlenmelerdir. Bu anlamda onların devletin gerçek anlamda dinden elini çektiği bir ülkede tamamen ‘sivil’lerin denetimine geçmesi için mücadele etmek çok önemli.<br /><br />Hususi olarak Nur Talebeleri üzerine konuşacaksak Üstad’ın örneğini takip eden bir inisiyatif oluşturmak şarttır diye düşünüyorum. Bence Nur Talebeleri “yüce devletimiz” diye beyni yıkanmış bir toplumda asıl yüce olanın Allah olduğunu hatırlatan bir muhalafet tarzı ortaya koyabilirler.<br /><br />Üstad’ın söylediği gibi “haksızlığa, zulme ve kanunsuzluğa karşı muhalefet, hiçbir hükümette suç sayılmaz, bilakis muhalefet, meşru ve samimi bir muvazene-i adalet unsurudur.” Müslüman’ın hakka tecavüz eden iktidar odaklarına karşı her dâim muhalefetini temsil eden misallere ne yazık ki Türkiye Müslümanlarında pek rastlayamıyoruz. Nur Talebeleri bu anlamda özellikle sivil itaatsizliğin yeni örneklerini gerçekleştirerek taze bir nefes sunabilirler diye düşünüyorum. Üstad da hayatını bir nevî ‘sivil bir itaatsiz’ olarak yaşamamış mıydı zaten? Bence bu soru üzerine düşünülmesi ve cevabı üzerine ‘eylenmesi’ gereken bir soru. Ancak kendimi tabiri caizse ‘oturduğu yerden’ nasihat verebilecek biri olarak görmüyorum. Dolayısıyla ‘eyleme’ noktasındaki mahiyetin tesbitini Nur Talebeleri’ne havale ediyorum.<br /><br />TÜRKÇÜLÜK BİTTİ, YAŞASIN TÜRKİYELİLİK<br /><br />> <span style="font-style: italic;">Kürt halkının çoğunluğunun dindar ve İslamiyet’e bağlılığı düşünüldüğünde dinin bölge için ne gibi bir önemi var?</span><br /><br />> İslam’ın sadece bölge için değil, tüm Türkiye için büyük bir önemi var. Din, bu topraklardaki en önemli toplumsal olgudur. Toplamda 25 yılı aşkın bir iç savaş, Türk milliyetçiliğini pompalayan devletin ideolojik aygıtlarına rağmen, hâlâ kitlesel facialara yol açmıyorsa bunun en büyük sebebi İslam’dan neşet eden kardeşlik bağıdır şüphesiz. Ancak ne yazık ki açılım sürecinde liberaller ne diyor, sosyalistler nasıl konumlanıyor, feministler nasıl söylemler üretiyor biliyoruz da Müslümanların ne dediği hâlen pek de umursanan ve gündeme getirilen bir husus değil. İşin daha da vahimi, Müslümanların çoğunluğu da egemenlerin ‘uslu durmamıza’ dair arzusunu içselleştirdikleri için İslam’ı tam İslami olmayan ideolojiler üzerinden (liberalizm, sosyalizm, vb.) temsil etmeye çalışıyor. Hem söylemsel hem de pratik olarak esas elden kaçan fırsatlardan biri de budur sanırım.<br /><br />Türkiye’deki son durumu şöyle okuyorum: “Türkçülük bitti, yaşasın Türkiyelilik.” Bence ortak payda budur. Cumhuriyet kurulmadan önce başlayan ve Türkçülükle İslam’ı meczeden söylem, Cumhuriyet’in kuruluşu ile beraber tamamen seküler bir yerden üretildi. 12 Eylül darbesi sonrasındaysa “Türk-İslam sentezi” söylemi her ne kadar paradoksal bir durum teşkil etse de bir şekilde Müslümanlara nüfuz etmeyi başardı. Ancak açılım süreci bu sentezin ‘devlet’ katında da artık iflas ettiğini gösterdi. Şimdi önümüzdeki esas soru biraradalığımızı nasıl sürdüreceğimizdir. Sanırım bu soruya vereceğimiz cevap da bu topraklarda yaşayan herkesin Türkiyelilik ortak paydasında -Üstad’ın hep vurgu yaptığı müsavat kavramını da unutmadan- adil ve hakkaniyetli bir düzen içerisinde yaşamaya dair beklentilerini karşılayacak çapta olmalıdır.<br /><br />Hükümetin ilk yapması gereken, yasa değişikliği, vb.den önce, söylemsel bir değişikliğe gitmektir. Herkesin Türkiyelilik paydasında kendi varlığını inkâr etmeden birleşebileceği bir söylemden taviz vermemektir. Hükümet temsilcilerinin söylemlerinde bu minvaldeki söylemsel savruluşlara sık şahit olduğum için artık bu noktada kafa karışıklığına yol açmaktan vazgeçilmesinin önemli bir adım olduğunu düşünüyorum. İkincisi ise Kürt meselesinde cesur adımlar atmaktır. Ki bunun bir ucunda sivil anayasanın yürürlüğe girmesi dururken diğer ucunda da PKK ile barışın nasıl sağlanacağı meselesi durmaktadır. Şunu kabul etmeliyiz. Eğer barış gelecekse barış yapması gereken taraflar var. Hükümet PKK ile toplum da her dâim dışladığı, aşağıladığı, ötekileştirdiği PKK sempatizanları ile barışacak. Bunun kolay ve daha ‘hazmedilir’ bir yolu yok ne yazık ki ama İslam paydasından neşet eden kurbiyyetin halkların barışması anlamında deva olacağına inanıyorum. Üçüncüsü, Osmanlı Döneminde de 1971’e kadar Cumhuriyet Türkiye’sinde de açık olan Ruhban Okulu’nun tekrar açılması, halkı inciten sokak ve cadde isimlerinin değiştirilmesi, vs. gibi azınlık statüsündeki vatandaşlarımızı memnun edecek adımlar olabilir.<br /><br />Dördüncüsü, Ergenekon davasının salim bir biçimde yol almasını sağlayacak koşulları tesis etmektir. Hrant Dink’in davası da bu anlamda merkezi öneme haizdir. Son olarak Alevi Meselesi’nde de ivedilikle atılabilecek adımların geciktirilmemesi gerektiğini düşünüyorum. Mesela AİHM’in zorunlu din derslerine dair verdiği kararlar nazarı itibare alınmalı artık. Kaldı ki zorunlu din dersleri devletçi/milliyetçi bir ideolojiyi meşru kılmak için İslam’ı araç olarak kullandığından Sünnilerin de bu noktada itirazlarını daha yüksek sesle dillendirmeleri gerektiğine inanıyorum. Eğer çocuklarımızın İslam’ı okullarda verilen din derslerine göre öğrenmelerine müsaade ediyorsak, vay halimize… Ayrıca Madımak’ı yürekleri kanırtıcı bir mekân olmaktan çıkarıp orada alınan canları temsilen bir anıt ve bahçe tesis edilebilir mesela.<br /><br />ANAYASAL VATANDAŞLIK TANIMI ELZEM<br /><br />> <span style="font-style: italic;">Yeni bir anayasa yapılacaksa ilk göze çarpan özelliği sizce ne olmalıdır?</span><br /><br />> Mevcut anayasa Türkiyelilerin taleplerini karşılamaktan fersah fersah uzak. O yüzden yeni bir anayasaya, yeniliğinden çok sivil olması anlamında, ihtiyaç var. Yoksa mesela eski olmasına rağmen 1921 anayasasının ruhu örnek alınarak bir sivil anayasa da pekâla oluşturulabilir. Mezkûr anayasanın ilk göze çarpması gereken özelliği hangi din, inanç, mezhep, etnisite, vb.den olursa olsun vatandaşların kendilerini bulabileceği ve gönül rahatlığıyla altına imzalarını atabilecekleri bir toplumsal sözleşme niteliğinde olmasıdır. Esas meselelerden birisi de Türkçülük değil Türkiyelilik ufkuna vatandaşını ‘çağıran’ bir anayasa olmasıdır. Dolayısıyla anayasal vatandaşlık tanımı getirilmesi sadece doğru değil, aynı zamanda elzemdir.<br /><br />Kaynak: <span id="contextual"><span style="font-size:12px;"></span></span><a href="http://www.risalehaber.net/">www.risalehaber.net</a><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-8991272749832513715?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-13711564534365089052009-11-25T07:22:00.000-08:002009-11-25T07:25:48.970-08:00<div>DÜCANE CÜNDİOĞLU</div><div><br /></div><div>1) Ona (!) niçin âşıksın?</div><div><br /></div><div>Bu niçin'in için'ini açıklayanlar arasında bir tane bile 'âşık' bulunmaz.</div><div><br /></div><div>Şayet âşık olsalardı, cevap bulmakta, yani aşkları için sebep göstermekte çaresiz kalırlardı. "Nereden bileyim? Bildiğim tek şey âşık olduğum!" gibisinden anlamsız bir iki kelimeden başka bir şey söyleyemezlerdi.</div><div><br /></div><div>— Ona âşığım. Çünkü....</div><div><br /></div><div>Bu soru bağlamında 'çünkü' diyen biri âşık olamaz. Beğeniyor, hoşlanıyor, seviyor olabilir ama asla âşık olamaz. Aşkın sebebi olmaz da onun için 'olamaz'.</div><div><br /></div><div>Aşk, başka bir şeyden (sebepten) dolayı değil, bizatihi kendisinden dolayı istenendir. "Şunun için..." veya "Şundan dolayı..." açıklamaları saçmadır, ya da sahte.</div><div><br /></div><div>Sebep-sonuç ilişkisini kurmak aklın/düşüncenin işidir. Aşıkta akıl ne arar ki kalkıp aşkının sebeplerini arasın da bulsun! Düşünürsen, yani aklı aradan çıkarmazsan, âşık olamazsın. Âşıksan, düşünemezsin zaten.</div><div><br /></div><div>Unutmayınız, 'mecnun' kelimesinin hem 'deli', hem 'âşık' mânâsına gelmesi bir tesadüf değildir.</div><div><br /></div><div>2) Aşk, mahza hazdır.</div><div><br /></div><div>Aşkın faydalarını sıralayanların, bu yüzden aşkla aslâ alâkaları olamaz.</div><div><br /></div><div>Niçin? Aşk'da yarar-zarar hesabı olmaz da onun için.</div><div><br /></div><div>Demek ki aşkın öncesine (sebeplerine) gidemeyeceğimiz gibi, sonrasına (sonuçlarına) da gidemeyiz.</div><div><br /></div><div>Peki ya aşkın zararları? Aşkın zararı da olmaz. Sizin zarar dediğinizi, âşıklar 'nimet' bilir, 'lütuf' addeder.</div><div><br /></div><div>Aşk sırf hazdır; lütuf ve nimet işbu hazdan ibarettir.</div><div><br /></div><div>3) Aşık seçen değil, seçilendir.</div><div><br /></div><div>Kimse âşık olmaya karar veremez, kimse aşkı arayıp bulamaz. Sadece bekleyebilir. Aşk gelir sizi bulur. Sizi o seçer. Âşık olmaya karar veremezsiniz. Böyle bir yetkiniz de, yetkeniz de yok. Nasibiniz varsa, âniden çarpışırsınız.</div><div><br /></div><div>Aşk âşıktan sadır olmaz. Bilâkis âşıktır aşktan sadır olan.</div><div><br /></div><div>4) Aşkın birazı olmaz. O bütüne yöneliktir.</div><div><br /></div><div>"Ben biraz âşık olayım" diyemezsiniz. Bir şeyin birazını beğenebilir, bir yönünü sevebilir, şu veya bu özelliğinden hoşlanabilirsiniz. Âşıksanız, maşukunuzun birazı, bir yönü, şu veya bu özelliği yoktur, o bütün olarak algılanır; arazlarıyla değil, zatıyla idrak edilir.</div><div><br /></div><div>Aşk nokta gibi, an gibi, birlik gibi bölünemez. Basittir. Parçaları yoktur. Birdir. Heptir, değilse hiçtir. "Ben biraz tattım" olmaz; aşkın birazı olmaz çünkü.</div><div><br /></div><div>5) Aşka ara verilebilir mi? Hayır!</div><div><br /></div><div>Aşktan vazgeçilebilir mi? Hayır!</div><div><br /></div><div>Bölünemeyenin parçası olmaz; arası da.</div><div><br /></div><div>Âşık istediğine kavuşmamıştır; seçtiğini elde etmemiştir. İstenen ve seçilen kendisidir. Çaresiz o da en sonunda -eğer sonlu olana, fani olana âşıksa- vazgeçen değil, vazgeçilen olacaktır.</div><div><br /></div><div>Aşık, aşka koşan değil, aşk tarafından sürüklenense; maşuku çeken değil, maşuk tarafından çekilense, kısacası seçilmişse, aşka mecbur ve mahkumdur. Aşkta oyunbozanlık olmaz bu yüzden.</div><div><br /></div><div>6) Bir âşık, âşık olduğu için pişmanlık duyar mı?</div><div><br /></div><div>Aslâ! AŞK kendisinden pişmanlık duyulmayandır. O bir nimettir, bir lütuftur. Lütuf ve nimete mazhar olanlar pişmanlık duymazlar, sadece şükrederler.</div><div><br /></div><div>Aşkın mahrumiyetinden hasıl olan elem ve acı, âşıklar için gıdadır. Âşıklar bu elem ve acıyla beslenmeselerdi, insanlık sanat nedir bilmezdi. Sanatımsı'nın canı cehenneme! Sanat, aşkın, yani tutkunun çocuğudur ve ışıkla karşılaşabilmesi için yeri göğü yırtan çığlıklara ihtiyacı vardır; o çığlıkların şiddetini artıracak acıya yani. Güven yitimine.</div><div><br /></div><div>Âşık hiçbir surette kendini güvende hissedemez. Aşkın, yani sürekli hazzın garantisi yoktur. Bu nedenle haz her daim elemin tehdidi altındadır. Âşık bunu bilir, hatta ister; zira o çektiği acılardan bile haz elde eder.</div><div><br /></div><div>Aşkta ne emn (güven), ne de ye's (ümitsizlik) vardır. Emn'in karşıtı havf (korku), ye'sin karşıtı reca (ümit) olduğu içindir ki âşık önceleri hep korku ile ümit arasında tetikte durur, sonraları 'heybet' (ürperme) ile 'üns' (muhabbet) arasına yerleşir.</div><div><br /></div><div>Âşıkta sadece muhabbet değil, heybet bulunur. Pişman olamayışı bundandır.</div><div><br /></div><div>7) Hiç dikkatinizi çekti mi acaba, âşık-maşuk kavram çiftinde sözcüklerin niçin her ikisi de 'eril' formda kullanılmakta? Yani dil düzeyinde âşık da, maşuk da eril. Oysa maşuk sözcüğünün dişil formu da var: 'maşuka'.</div><div><br /></div><div>Lâkin bu form bu vadide kullanılmaz. Kullanılsaydı, âşık-maşuka denilecekti ki o takdirde erlerin meydanı çoluk-çocuğa, yani halka terketmeleri gerekirdi. Gerek yok, çünkü bütün aşklar, bir aşk'tan payını alır, hem de en aşağı formlarına kadar.</div><div><br /></div><div>"Sufi mecaz anlamış yâre muhabbetim" diye yakınan şairin aşkı da öyle. Sufi, niçin şairin aşkını 'hakikat' dairesinden çıkarıp bir çırpıda ona 'mecaz' mânâsı veriyor?</div><div><br /></div><div>Çünkü şairin aşkı maşuk'a değil, maşuka'ya yönelik. Yani onun aşkı eril'den eril'e (aşık'tan maşuk'a) değil, eril'den dişil'e (aşık'tan maşuka'ya)...</div><div><br /></div><div>İnanınız, aradaki fark, fark-ı azimdir.</div><div><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-1371156453436508905?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-16797309965499817522009-11-17T22:04:00.000-08:002009-11-17T22:10:50.958-08:00<div>ESRA ELÖNÜ</div><div><br /></div><div>Kadınlar için zıvanadan çıkış bu taraftan!</div><div><br /></div><div>Selamünaleyküm romantizm! </div><div>Selamünaleyküm bunalım Polyannalar! </div><div>Selamünaleyküm bir akrostiş şiir yumağı karşısında duygusal marmelat moduna giren papatya konseyine aşk yetiştiren bu hutbe aşkıma gitsinci rumuzlu karanfiller!</div><div><br /></div><div>Aşk koyunlarını pembe rüya otlağına salan atlarını ve savaşlarını kaybetmiş seküler haset, moleküler entrika sahipleri kadınlar! Partnerleri için slogan atan şeyhleri için sağ şeritte dolma saran hamarat biblolar! Camianın İslamcı ikonlarından imza alabilmek uğruna onursuzluklarıyla izdiham yaratan ülkemin cazibe menbaaları(!)</div><div><br /></div><div>Ve o cazibe menbaalarının gazozuna yasin okuyan İslamcı beyleri(!) Yarim bana DÖNSÜN diye paralı semazenler tutan istihare yatalağı olmuş zaaf güvercinleri. Ekmek arası DIRDIR yediren, o dırdırı can korkusuna yiyen ve telaffuzları her ne kadar muhafazakar olsa da kadının kadın erkeğin erkek olduğunu unutup DİNDARlık adı altında light kepazelikler yaparak bunu ALLAH’IN DİNİNE sıvayan foyacılar.</div><div><br /></div><div>Birisinin kaşına diğerinin gözüne laf edip aynı zamanda kaş göz eden el altından çark döndüren sinsi zihniyet üstatları. Erkeğin dincisi aşikar kadının dincisi tahammül edilmezdir. Başın açığını kapatmakla örtü taşımak aynı şey değildir. Bu saydıklarımda DİN KAÇAĞI var, bu saydıklarımda modern burjuvaziye anatomileriyle lojistik destek veren donanımlı, inançlarını part time yaşayan şirazesi bozuk kaporta kafalar var.</div><div><br /></div><div>Tekrar ediyorum en reçelli şeddeyle</div><div>“ÜSTÜNLÜK TAKVADADIR AMA ALÇAKLIKTA GÖZÜMÜZE SOKULMASIN” diyebileceğim bu jenerasyon romantiklerine bakarak vitrinden DİN beğenmeyin (!) Bunları her hangi bir gazetede yazmıyorum bunları bu kıyıdan yazıyorum ve kimseye kürek çektiğim filan yok kaldı ki gaf denizinde kürek çeken bol olur geminin nerden su aldığını gösteriyorum kimbilir belki de hepimiz bu BATAN GEMİNİN Kaptanlarıyız kim bilir diyordu feride(!)</div><div><br /></div><div>Bu yazıyı ister sakızdan çıkan şıp sevdi maniler niyetine oku </div><div>İster rehabilite enjekte eden vitamin niyetine </div><div>Ateş olmayan yerden YAZI çıkmaz de istersen </div><div>Ya da sen önce kendine bak tayfasını topla kapımı taşlasınlar </div><div>Gerçeği yazanın bir yüzü karaysa gözümüze sokanların İKİ YÜZÜ KARA!</div><div><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-1679730996549981752?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-1028964443540673672009-11-16T07:24:00.000-08:002009-11-16T07:29:49.484-08:00DÜCANE CÜNDİOĞLU<div><br /></div><div><div>Hastalık ve yaşlılık korkusu...</div><div><br /></div><div>Bu iki korku, modernite tarafından, ölüm korkusunun yerine ikame edilmiş durumda. Çünkü modern insan, mümkün olabildiğince uzun yaşamak istiyor.</div><div><br /></div><div>Uzun yaşamaktan ise, ister istemez, bedenî hazların sürekliliğini, yani maddî haz kaynaklarını yitirmemeyi anlıyor. Böylelikle sadece uzun değil, aynı zamanda iyi de yaşamak istiyor; yani hem sağlıklı, hem genç olarak yaşamayı düşlüyor; mümkünse sonsuza değin...</div><div><br /></div><div>Sağlık hastalığın, gençlik yaşlılığın yerine ikame edildiğinde, salt yaşam değil, bilakis hem uzun, hem iyi yaşam, ölüm'ün karşıtı halini alıverir.</div><div><br /></div><div>Ölüm korkusundan, dolayısıyla bu korkunun bilincinde yol açtığı/açacağı hasarlardan uzaklaşmaya çalışan modern insan da ister istemez bu sefer hastalık ve yaşlılık korkusunun bilincinde oluşturduğu hasarlarla başetmek zorunda kalır.</div><div><br /></div><div>Modern nevroz türlerinin büyük bir çoğunluğu, varlığını, küçük korkuların büyümesine borçlu.</div><div><br /></div><div>Günümüzde hastalanmak ve yaşlanmak demek, ölmek demek; küçük küçük ölmek... azar azar ölmek...</div><div><br /></div><div>***</div><div><br /></div><div>Nazarımda, modern insanın talihsizliğinin en büyük göstergesi, binlerce küçük ölümle başetmek zorunda kalmasıdır.</div><div><br /></div><div>Düşünsenize, binlerce küçük ölüm... binlerce kusur... binlerce noksan... Hangisini öldüreceksin, hangisiyle başedeceksin?</div><div><br /></div><div>Gerçekte hepsi de insan irfanına nisbetle sözünü etmeye değmez şeyler! Hakikat değil hiçbiri, tamamı birer vehim ürünü!</div><div><br /></div><div>Modern insanı öldüren ne veba, ne kolera, ne frengi, bilâkis bu küçük ölümler. Yüreği küçülen insan küçük küçük ölüyor... mini mini takıntılar yüzünden gram gram ölüyor...</div><div><br /></div><div>***</div><div><br /></div><div>Nedense tam da bu noktada Ajda Pekkan'la Bülent Ersoy'u hatırlamadan edemiyorum.</div><div><br /></div><div>İçim sızlaya sızlaya düşünüyorum: Yaşamak nasıl olur da bu denli güç, bu denli yorucu bir teknik haline gelir?</div><div><br /></div><div>Zaman nasıl da aleyhlerine işliyor ve bu süreci geciktirmek için nasıl da çırpınıyorlar.</div><div><br /></div><div>Sahte ölümlere karşılık sahte zaferler!</div><div><br /></div><div>Ve aptal dostların binbir zahmetle birleşip ayrılan avuçlarından sadır olan sahte alkışlar!</div><div><br /></div><div>Belli ki hiç dostları olmamış. Gerçek dostlar... kendilerine ayna tutacak dostlar...</div><div><br /></div><div>Şems-i Tebrizi "Ne yapıp edip bir ayna bul kendine!" der, bir dost yani... sana seni sende gösterecek bir dost...</div><div><br /></div><div>Seni, yani kusurlarını, yani noksanlarını, seni sen yapan, seni insan haline getiren tüm yoksunluklarını....</div><div><br /></div><div>Sana, yani gönlün çığlıklarına kulaklarını tıkayan o zavallı nefsine, yani aptalca kibri yüzünden şişine şişine özünü yaşamın özüyle birleştirmeyi bir türlü beceremeyen bir diğer dosta... gönlüne...</div><div><br /></div><div>Sende, yani bu dünyada, yani bu bedende... cıvık cıvık hazların arasında...</div><div><br /></div><div>***</div><div><br /></div><div>İnsan ruhunun hınçla çitilenmesi karşısında bir 'ah' nidası duymak, bir inilti emaresi görmek bu kadar mı zor?</div><div><br /></div><div>Bedenin doğal kusurlarını, delik deşik edilen bir ruhtan kopartılan 'et' parçalarıyla yamamaya değer mi hiç?</div><div><br /></div><div>İnsanlar her geçen gün biraz daha bedenlerini diriltmek uğruna, ruhlarına kasteden hasta bilinçler hâline geliyorlar...</div><div><br /></div><div>Nihayet, Tanrı'ya ve doğaya karşı savaşıyoruz.</div><div><br /></div><div>İnadına üstelik.</div><div><br /></div><div>Niçin?</div><div><br /></div><div>Razı olmamak için... olup biteni sevgiyle öpüp başımıza koymamak için...</div><div><br /></div><div>Ne varlığına sevinirim, ne yokluğuna erinirim dememek için...</div><div><br /></div><div>Rıza lokmasını yutmak bu kadar mı zor?</div><div><br /></div><div>Rıza lokmasını yutmak, yani "varlığın tüm hâllerinden hoşnutluk" mertebesine ermek...</div><div><br /></div><div>***</div><div><br /></div><div>Eksiklerimizde, kusurlarımızda bile keramet (lütuf) arayan bir toplumun mensuplarıydık bir zamanlar. Aramızda, bize kusur ve noksanlarımızdan bile hoşnut olmamızı öğreten ustalar dolaşırdı. Kuruntularımıza boşvermemizi öğütleyen ustalar... Hastalanmayı, yaşlanmayı, ölmeyi... bir lütuf, bir nimet, bir armağan bilmemiz gerektiğini hatırlatan ustalar...</div><div><br /></div><div>Şimdiyse direniyoruz, direncimize mukabil refahımız artarken hoşnutluğumuz azalıyor. Rızamız...</div><div><br /></div><div>Binlerce küçük ölüm sarmış durumda etrafımızı. Birer virüs gibi binlerce küçük ölüm...</div><div><br /></div><div>***</div><div><br /></div><div>Dindarlığın modern formları da benzer duygularca baskılanıyor. Çünkü dindarlar da iyi ve uzun yaşam arzularını öte-dünya nimetleri üzerinden tatmin etmeye çalışıyorlar.</div><div><br /></div><div>Burada aradıklarını orada da bulmayı istiyorlar. Hem de kat kat fazlasıyla...</div><div><br /></div><div>Ancak sadece bildikleri hazları. İştah ve şehveti...</div><div><br /></div><div>Halk nereye gitmek ister? Elbette kendi cennetine! İştah ve şehvet yurduna...</div><div><br /></div><div>Bizzat bu hazları va'deden Kur'an olduğuna göre, niçin bu nimetleri sanki önemsemezmişim gibi konuşabiliyorum? Acaba Kur'an'ın va'dettiği nimetlere karşı -hâşâ- haddimi bilmeyip dudak mı büküyorum?</div><div><br /></div><div>Bir hamakat alâmeti olarak addedebileceğim böylesi suizanları taşıyanlar arasında bazı âşina yüzlere de rastladım.</div><div><br /></div><div>Ne diyebilirim?</div><div><br /></div><div>Herhalde şu kadarını:</div><div><br /></div><div>Cennet yok, cennetler var. Cehennem yok, cehennemler var!</div><div><br /></div><div>O hâlde herkes kendi cennetine!</div><div><br /></div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-102896444354067367?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-81650360353575931682009-10-25T07:06:00.000-07:002009-10-25T07:14:44.938-07:00<div>DÜCANE CÜNDİOĞLU</div><div><br /></div><div>Cennet zevklerini ayrıntılandırmayı marifet bilen zavallı sözde hocalara yazıklar olsun! Cennet restaurantının menüleri, artık yeterince zenginleşmiş metropol dindarları için hakikaten cezbedici bir anlam ifade ediyor mu emin değilim!</div><div><br /></div><div>Etmeli mi? İşte tartışılması gereken nokta da burası!</div><div><br /></div><div>Yeşilliklerle örülü çiçekli bahçeler, köşklerin önünden şırıl şırıl akan nehirler, her tattan meyveler, narlar, üzümler, vs.</div><div><br /></div><div>Başka?...</div><div><br /></div><div>Bir de gencecik hatunlar.</div><div><br /></div><div>Başka?...</div><div><br /></div><div>Hepsi bu kadar! Çeşit olarak değil, cins ve nev olarak!</div><div><br /></div><div>Yani sadece mideye ve bacak arasına hitab eden zevkler! Hepsi de iştah ve şehvetin tatmini!</div><div><br /></div><div>* * *</div><div>Ey benim sevgili hocalarım! İştah ve şehveti, Allah için, daha ne kadar bayağılaştırabilirsiniz, hiç düşündünüz mü?</div><div><br /></div><div>Başlıca maksadı güzel ahlâk olarak bir dini, bütün işleri sizi ve inançlarınızı ti'ye almak olanlara sevimli göstermek için başka ne tür numaralar çekebilirsiniz?</div><div><br /></div><div>Ayrıntılandırmayı marifet bildiğiniz zevkler karşılığında ne istiyorsunuz muhataplarınızdan? İbadet etmelerini mi? Mahiyetini sizin de adam gibi bilmediğiniz birtakım credo'lara (itikad) inanmalarını mı? İyi birer insan olmalarını mı?</div><div><br /></div><div>Söyleyin, vaadleriniz karşılığında ne bekliyorsunuz?</div><div><br /></div><div>Teklif ettiğiniz zevkleri daha dünyadayken küçümseyenlere söyleyeceğiniz neyiniz var sizin?</div><div><br /></div><div>En iyisi, siz mideyi ve genital bölgeyi bırakın, insan gönlüne hitap eden bir sözünüz var mı, asıl onu söyleyin!</div><div><br /></div><div>Alemlere rahmet olarak gönderilen bir peygamberin, hem de son peygamberin mesajını, niçin az bir pahaya satma ihtiyacı duyuyorsunuz? Kur'an'da konuşmaya değer bir konu mu bulamıyorsunuz da huri muhabbetinden bir adım öteye gidemiyorsunuz?</div><div><br /></div><div>Acaba konuları başkaları seçiyor da siz sadece ağzınızı mı açıp kapıyorsunuz?</div><div><br /></div><div>* * *</div><div>— "İnsanlığın çoğu sorunu, birer fani olduğumuzu bilmemizden kaynaklanıyor. Bu, bilgi'nin ve dilin lânetidir! Bu ise çaresizliği ve manik çözümleri beraberinde getiriyor. Bütün bunlar ölümsüzlüğe ulaştığımızda ortadan kalkacak!"</div><div><br /></div><div>Bu ifadelerinden de anlaşılacağı üzere, yahudi yönetmen Stanley Kubrick'in en büyük takıntısı ölümdü, ölmekten korktuğu kadar başka bir şeyden korkmuyordu. (Filmlerini yorumlarken, Kubrick'in bilincini böylesine derin bir korkunun şekillendirdiğini aslâ gözardı etmemeli!)</div><div><br /></div><div>Kendisi, bilimin bir gün ölüme çare bulacağına da tüm samimiyetiyle inanıyordu. Nitekim 1968'de kendisiyle yapılan bir söyleşide şöyle diyor:</div><div><br /></div><div>— "Ölüm bir hastalık ve tıpkı diğer bütün hastalıklar gibi tedavi ihtimali var."</div><div><br /></div><div>Peki nasıl?</div><div><br /></div><div>Aşağıdaki satırları okurken, ünlü yönetmenin sesindeki gizli iyimserliğe de dikkat etmeli!</div><div><br /></div><div>— "Biyolojik ölümsüzlüğe aşağı yukarı 100-150 yıl içinde sahip olacağız. Hücre gençleştirme işlemi gerçekleşecek ve yaşlanma ortadan kalkacak!"</div><div><br /></div><div>Kubrick, 1960'larda Fizikçi Robert Ettinger'in, yeniden hayata döndürülecekleri güne kadar insanları likit nitrojen içinde dondurabilecekleri önerisini de hararetle destekler, hatta bir gazeteciye, teknik imkânlar yeterli olsa, kendi bedenini dondurmayı düşünebileceğini de söylemekten kaçınmaz.</div><div><br /></div><div>* * *</div><div>Bilmek gerekir ki büyük sanatçıların çoğunun en büyük sermayesi ölüm korkusudur! Ölümün hüznüyle başı belâda olmayan büyük sanatçı yoktur çünkü! Olmamıştır!</div><div><br /></div><div>Bütün hüzünler, en temelinde, ölüm hüznünün, yani önceden tutulan yasın ürünüdür. Bütün korkular, bir tek korkunun nüshalarıdır. İnsanın macerasını dilediğin nüshadan okuyabilirsin.</div><div><br /></div><div>İnsan!.. Öleceğini bilen tek canlı! Alemde, öleceğinden korkan tek zavallı!</div><div><br /></div><div>Dinî açıklamaların tümü, nasıl ki gerçekte bu ezelî korkuyu teskin etmeye matuf ise, sanatın kendisi de bu yokoluş duygusuna karşı durmanın bir başka yoludur!</div><div><br /></div><div>Sanat, bir tür ölümü geciktirme, dönüştürme tekniği!</div><div><br /></div><div>Yaratan öleceğine inanmaz, inanamaz! Ama yine de ölür!</div><div><br /></div><div>* * *</div><div>— "İnsanoğlu 20 yıl içinde ölümsüzlüğe kavuşacak!"</div><div><br /></div><div>"Modern Edison" olarak da anılan Amerikalı bilimadamı Ray Kurzweil'ın seslendirdiği bu iddia, çok değil, daha bir iki hafta önce gazetelerin manşetlerini süslüyordu.</div><div><br /></div><div>Acaba Kubrick'in beklentileri bu sefer gerçek mi oluyor? Kubrick 1960'larda yüz-yüz elli yıl diyordu, bir bilimadamı ise şimdi yirmi yıl diyor!</div><div><br /></div><div>Peki nasıl olacak bu iş?</div><div><br /></div><div>Şöyle: Gelecekte nanobot adı verilen hücre boyutunda milyonlarca robot üretilecekmiş, bu robot-hücreler damarlarda dolaşarak yaşlanma sonucu ölmeye başlayan beyin hücrelerini, kasları, atardamarları, kemikleri onaracaklarmış ve böylece insanların sonsuza kadar genç kalmaları mümkün olacakmış.</div><div><br /></div><div>Anlaşılan, ölümlerine önceden yas tutanların biraz dişlerini sıkmaları gerekiyor.</div><div><br /></div><div>* * *</div><div>— "Bilim insanları, genetik müdahaleyle dişi farelerin ömrünün 20 yıl uzamasını sağladı."</div><div><br /></div><div>Bu haber de daha dün yayımlandı.</div><div><br /></div><div>1) London College Üniversitesi'nden bilimciler, bir proteinin üretilmesini durdurmak üzere yapılan genetik müdahaleyle dişi farelerin ömrünün yüzde 20 uzamasını sağlamışlar.</div><div><br /></div><div>_Sağlıklı ve uzun yaşama ilişkin bir başka haber de Danimarka'dan:</div><div><br /></div><div>2) Güney Danimarka Üniversitesi'nde yürütülen araştırmaya göre, iki yüzyıldır uzayan insan ömrü aynı tempoda devam ederse, kalkınmış ülkelerde bugün doğan bebeklerin yarıdan fazlası 100'üncü yaş gününü kutlayabilecekmiş.</div><div><br /></div><div>Yaşamını veresiye üzerine kurmaktan büyük zavallılık olur mu?</div><div><br /></div><div>* * *</div><div>Bizim cahil taşra hocalarının söylemleriyle modernitenin söylemleri arasındaki mahiyet farkı nedir?</div><div><br /></div><div>Esasta hiçbir fark yok! Çünkü iki taraf da insanın 'insanı'na değil, insanın 'hayvanı'na hitab ediyor!</div><div><br /></div><div>Dünyada uzun yaşamaya inanmak güzel! Peki ama ne için?</div><div><br /></div><div>Cennette sonsuza kadar yaşamak da güzel! Peki ama ne için?</div><div><br /></div><div>O tür hocalar da, bilimadamları da, iştah ve şehvetten yahut mide ile bel altının tatmininden gayrı bildikleri, tattıkları bir tek insanî (ilmî/entelektüel) hazdan veya bir tek ilahî (irfanî/sanatsal) zevkten haber versinler de görelim!</div><div><br /></div><div>Aslında kimseyi kınamamalı, herkes kendi hakikatince konuşuyor. Çünkü cennetin kapısında oturan o hocaların "ilahî hikmet"ten nasib ve hisseleri bu kadar!</div><div><br /></div><div>Ne yazık ki hepsi bu kadar!</div><div><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-8165036035357593168?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-61298683401871691012009-10-21T00:59:00.000-07:002009-10-21T01:02:36.679-07:00<div>ALİ BULAÇ</div><div><br /></div><div>Japonya, dünyanın en büyük ekonomilerine sahip ülkelerin başında yer alır. Osmanlı ve Rusya ile beraber modern tarihe adım atmakla beraber, özellikle 20. yüzyılın ikinci yarısından sonra bugünkü gelişmeyi yakaladı.</div><div>Japonların, dünyanın bilim ve teknoloji tarihine yaptıkları önemli bir katkıları yoktur; Batı'da icat edilmiş bir teknolojik ürünü alır minimize ederler ve kitlesel tüketime sunarlar. Şeylerin özünü taklit etmekte gelişmiş bir yeteneğe sahiptirler. Bir zamanlar Japon kalkınması Türkiye'de çok tartışıldı. Shintoizm'in 'protestanlık' yönünde geçirdiği algı değişimi ve Samurayların ticarete girişi, aşkınlaştırılmış ritüellerin iş disiplinine uygulanması gibi faktörlerin, "Japon kalkınması"nda itici rol oynadığı söylendi. Durum öyle değil. Bu sayılanların tabii ki kendi ölçeklerinde rolleri var, ama bu "etkileyici roller"dir, asıl "belirleyici faktör" Amerika'nın siyasal ve stratejik tercihleridir. Kısaca Japonların ekonomik ve teknolojik yönden sıçrama yapmalarını sağlayan Amerika'dan başkası değildir:</div><div><br /></div><div>1) İkinci Dünya Savaşı'nda ABD, Japonlara silah bıraktırmak için Hiroşima ve Nagasaki'ye atom bombası attı, yüz binlerce masum sivilin ölmesine sebebiyet verdi. Savaş bittikten sonra, sayısız Amerikalı, kendini Japonlara karşı bir tür suçlu hissetti. Ve nasıl Batı, blok halinde Nazi soykırımından dolayı bugün İsrail her ne yapıyorsa sesini çıkarmıyorsa, Amerikalılar da kendilerini Japonlara karşı borçlu hissettiler, onlara muazzam ekonomik ve teknolojik imkân ve fırsatlar sundular.</div><div><br /></div><div>2) Bunun yanında siyasî-stratejik başka bir faktör de söz konusuydu: Başlayan Soğuk Savaş konsepti içinde Asya neredeyse bir bütün olarak Sovyet-Rus ve Çin komünizmine karşı savunmasız durumdaydı. Sonradan açıkça gözlendiği üzere bazı yerler, (mesela Vietnam, Kamboçya ve K.Kore) kolayca bu etki alanına girebiliyordu. ABD, Rusya ve Çin'in yayılmasını önlemek üzere yerkürenin Doğu ucunu mevzi seçip tahkim etti. Japonya, "yeni gelişme dinamiği"yle komünist yayılmayı engelleyen bir rol oynadı.</div><div><br /></div><div>3) Dahası, kapitalist sistem ve tüketim alışkanlıklarının kadim medeniyetler içinde gözünü açmış olan Asyalı insana empoze edilmesi için "tüketimin demokratizasyonu" adı altında bir doktrin çerçevesinde Japonlara misyon yüklendi. Bu sayede kapitalist üretim teknikleri yanında tüketim alışkanlıkları ve kültürü Asya'da yaygınlaştırıldı. Geç başlamakla beraber Çin ve Hindistan'ı bu sürece dahil eden önemli amillerden Japon usulü tüketim ve refah arzusudur.</div><div><br /></div><div>Bana sorarsanız, bütün bunlar Japonların lehine değil, aleyhine oldu. Ne Shintoizm kaldı ne Güneş tanrısı. Aile parçalandı, Japonlar derin bir tüketim ve refah nihilizmi içinde yuvarlanıp gidiyor. "Kendi gelenek ve kültürlerini koruyarak kalkınan ülke: Japonya" efsanesine bizim sağcılarımız bile itibar etmiyor.</div><div><br /></div><div>ABD, yeni dönemde Asya'nın batısında, yani Ön Asya'da "ikinci bir Japonya" yaratmak istiyor. Bu da Türkiye'den başkası değil. Yeni düzenin temel taşları döşenirken;</div><div><br /></div><div>a) Enerji kaynakları ve enerji nakil hatlarının güvenliğini sağlayacak,</div><div><br /></div><div>b) Ortadoğu'da Batı kampının mevcut avantajlarını ve üstünlüğünü korumak üzere kaba güçle, yani silahla değil de "yumuşak güç"le bir dizi reformlar gerçekleştirecek,</div><div><br /></div><div>c) Büyük sistemin içinde kalarak bölgesel entegrasyonu gerçekleştirecek,</div><div><br /></div><div>d) Yeni küresel düzene paradigma dışından meydan okuyacak olanları ehlileştirip denetim altına alacak bölgesel aktör veya aktörlere ihtiyaç hissediyor.</div><div><br /></div><div>Bunun için öncelikle gözünü Türkiye'ye dikmiş durumda. Diplomatik, politik ve finans desteği yanında bölgesel çalışma rahatlığı sağlıyor. Aslında Ortadoğu zaten bu yönde reform geçirmek zorunda. Ama ortada ciddi bir soru var: Japonya gibi sonradan kendimiz olmaktan çıkma pahasına bu sürece evet mi diyelim, yoksa kendimiz kalarak ve bölge halklarıyla kader birliği yapıp kendi reformlarımızı kendimiz mi yapalım? Ne dersiniz!</div><div><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-6129868340187169101?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-55137518563608736792009-10-15T23:52:00.000-07:002009-10-15T23:56:20.855-07:00<div>AHMET ALTAN</div><div><br /></div><div>Artık hepimiz ucundan kenarından “yapay bir görüntüyü” gerçek zannettiğimizi hissetmeye başladık. </div><div><br /></div><div>Bizim seksen yıllık cumhuriyet bir “sahtelikler” cumhuriyeti. </div><div><br /></div><div>Mustafa Kemal, Selanik’te doğmuş, askerî okullarda nispeten “Batılı” bir eğitim almış, Sofya’da ataşelik yapmış, Almanya’yı görmüş genç bir generaldi cumhuriyeti kurduğunda. </div><div><br /></div><div>Okuduklarımdan anlayabildiğim kadarıyla iki büyük tutkusu vardı. </div><div><br /></div><div>Birincisi “lider” olmak. </div><div><br /></div><div>İkincisi de, ta gençliğinden beri söylediği gibi Osmanlı’nın diğer topraklarından vazgeçip Anadolu’da büyük bir Selanik yaratmak. </div><div><br /></div><div>Güzel kadınlar, şık beyler, balolar, danslar, temiz evler, çiçekli bahçeler, köylerde vals çalan orkestralar, kahve ve konyak kokan cafeler, beyaz örtülü lokantalar... </div><div><br /></div><div>İlk amacına ulaştı. </div><div><br /></div><div>Türkiye Cumhuriyeti’nin tartışılmaz lideri oldu. </div><div><br /></div><div>Bir devletin liderliğini ele geçirmek zordur ama bunu yapabilecek yetenekleri vardı ve başardı. </div><div><br /></div><div>İkincisi ise “zordan” daha zordu. </div><div><br /></div><div>Yüzlerce yıllık gelenekleri yıkmak ve başka bir tarihin, başka bir mücadelenin, başka bir kültürün sonucu olan bir ülkeyi burada yeniden kurmak öyle bir “kişinin” kararıyla olacak iş değildi. </div><div><br /></div><div>Onun hayalindeki ülke ne Osmanlı’nın bir mezbele halinde tuttuğu Anadolu’nun geleneklerine, ne de Müslümanlığın inançlarına uyuyordu. </div><div><br /></div><div>Sanırım bütün diktatörlerin düştüğü hataya düşüyordu. </div><div><br /></div><div>İstediği şeyin “iyi” olduğuna inanıyordu ve önerdiği “iyiliğin” kabul edilmemesine sinirleniyordu. </div><div><br /></div><div>Zorla “şapka” giydirdi, zorla Batı müziği dinlettirdi, zorla dans ettirdi. </div><div><br /></div><div>Ama bu iş “zorla” olacak bir iş değildi. </div><div><br /></div><div>Onun hayal ettiği ülkeyle, yönettiği ülkenin gerçekleri birbirini tutmuyordu. </div><div><br /></div><div>Bütün baskıya, gazetelerin bütün yayınlarına rağmen yönettiği insanlara “yabancı” biri olarak kaldı. </div><div><br /></div><div>Birçok açıdan muhalefetle karşılaştı. </div><div><br /></div><div>Müslümanlar, bu “Batılı” hayat tarzını reddediyorlardı ve emirle “Batılı” olmaya yanaşmıyorlardı. </div><div><br /></div><div>Kürtler, kendilerine Kurtuluş Savaşı sırasında söz verilen “eşitliği” istiyorlardı. </div><div><br /></div><div>Demokratlar, “diktatörlüğüne” karşı çıkıyorlardı. </div><div><br /></div><div>Onu ürkütecek kadar gerçek kökleri olan direnişlerdi bunlar. </div><div><br /></div><div>Sanırım hem ürktü hem öfkelendi. </div><div><br /></div><div>Korkunç bir baskı uyguladı. </div><div><br /></div><div>Kürt liderlerini astı, Müslümanları gazeteler vasıtasıyla “irticacılar” olarak ilan etti, demokratları Meclis’ten attı, solcuları hapse koydu. </div><div><br /></div><div>Orduyla ve sivil bürokrasiyle bütün ülkeyi denetimi altına aldı. </div><div><br /></div><div>Ve çok istediği Selanik’i, büyük şehirlerin yeni zenginleri ve bürokratlarla yarattı. </div><div><br /></div><div>Artık “Atatürk” olan Mustafa Kemal’i memnun edecek göstermelik bir “Selanik” yaratıldı memleketin küçük bir parçasında. </div><div><br /></div><div>Geride kalan kısımlar da, “yeni Selaniklilerin” esiri durumuna düştü. </div><div><br /></div><div>İnsanlar kendi ülkelerinde bir söz hakkına sahip olamadılar. </div><div><br /></div><div>Kürtler, Müslümanlar, demokratlar, solcular devletten dışlandılar. </div><div><br /></div><div>Bu “Selanikleşme” hareketine “Atatürk ilke ve inkılâpları” adı takıldı ve bunlara uymayanlar “devlet düşmanı” ilan edildi. </div><div><br /></div><div>Biz bugün hâlâ Türkiye’de “Selaniklilerle” Anadolulular mücadelesini yaşıyoruz. </div><div><br /></div><div>Atatürkçüler, “bizim önerdiğimiz güzel ve iyi bir şey, neden buna karşı çıkılıyor” diyorlar. </div><div><br /></div><div>Samimiler bunu söylerken. </div><div><br /></div><div>Ama bunun zorla olamayacağını, emirle gerçekleşemeyeceğini, hayatın kendi doğal akışı içinde biçimlenmesi gerektiğini kavrayamıyorlar. </div><div><br /></div><div>Cumhuriyet tarihi boyunca ezilen, dışlanan Müslümanlar, Kürtler, demokratlar, solcular şimdi haklarını istiyorlar, “Selanikleşme” hayali uğruna yaşadıkları baskılardan kurtulmaya uğraşıyorlar. </div><div><br /></div><div>Kürt açılımı, muhafazakârların zenginleşip örgütlenmeleri, demokratların seslerini yükseltmeleri, değişen koşulların sonucu olarak yaşanıyor. </div><div><br /></div><div>Mustafa Kemal’in çok istediği o “güzel kokan memleketin” yaratılması şimdi artık mümkün gözüküyor ama bunu buranın halkı, kendi isteğiyle, artık böyle bir hayata hazır olduğu, zenginleştiği, dünyayla ilişkiler kurduğu için gerçekleştirecek. </div><div><br /></div><div>İşin belki de en “şakacı” yanı ise şimdi buna “Atatürkçüler”in karşı çıkması. </div><div><br /></div><div>Çünkü onlar hâlâ bunun “Müslümansız, Kürtsüz, demokratsız, solcusuz” olacağını sanıyorlar. </div><div><br /></div><div>Atatürkçülere aslında bir müjde verebilirim, istediğiniz gerçekleşecek ama bunu halk kendine uygun biçimde yapacak. </div><div><br /></div><div>Bırakın da yapsınlar.</div><div><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-5513751856360873679?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-24401226515400035332009-10-14T03:07:00.000-07:002009-10-14T03:16:46.824-07:00<div>NAZAN BEKİROĞLU</div><div><br /></div><div><i>Ben kim namâz-ı aşkta Mecnûn'a uymuşum</i></div><div><i>Terk eyleyip ikameti kanuna uymuşum</i></div><div><br /></div><div>Galib'in, ikameti terk ederek genel geçer kanunlara, hele de Mecnunluk tabiatına uyduğundan söz ettiği bu namaz aşk namazıdır. Dolayısıyla Mevlevi Şeyhi'nin ikameti terk ettiğinden söz etmesi abes gelmez bize. Çünkü o mazmununu kurmuş, sınırlarını belirlemiş, namazı gerçek anlamından kaydırarak aşkın erkanına uygun bir imgeye dönüştürmüştür.</div><div><br /></div><div>Gerçi geleneksel edebiyat dine ait bir terminolojinin düpedüz gerçek anlamında kullanıldığı, amelin ibadetin hatta imanın aşk kazasına uğradığı örneklerden de beri değildir.</div><div><br /></div><div>Kanuni, şair olarak Muhıbbi, akşam namazında, geceye yemin ederek başlayan Velleyl Suresi'ni okurken leyl sözcüğünü telaffuz ettiğinde artık ne ettiğini ne kıldığını bilmediğini itiraf eder samimiyetle. Leyl gece demektir. Gece siyahtır. Sevgilinin zülfü de siyahtır. Bu hatırlayış geri kalan her şeyi unutturur şaire:</div><div><br /></div><div><i>Sûre-i Velleyl okurdum dün namâz-ı şâmda</i></div><div><i>Zülfün andım dilberin n'ettim ne kıldım bilmedim</i></div><div><br /></div><div>Nesimi de namazın kazası olduğu halde sevgiliden uzakta geçirilen zamanın telafisinin olmadığını ifade eder:</div><div><br /></div><div><i>Gel gel berî ki savm ü salâtın kazâsı var</i></div><div><i>Sensiz geçen zamân-ı visâlin kazâsı yok</i></div><div><br /></div><div>Fuzuli ise sevgilinin zülfünün imanında açtığı gediklerden söz ederek perişan haline kafirlerin bile ağladığından dem vurur:</div><div><br /></div><div><i>Küfr-i zülfün salalı rahneler îmânımıza</i></div><div><i>Kâfir ağlar bizim ahvâl-i perîşânımıza</i></div><div><br /></div><div>Arttırılabilecek bu örnekler Divan şairinin herhangi bir yan anlam yüklemeksizin de doğrudan dini terminoloji üzerinden konuşabildiğini gösterir bize. O kadar ki kutsal olanın edebiyat yoluyla dahi tahfifine izin vermeyen geleneksel algının en azından kınaması gerektiğini düşünürüz. Fakat olmaz böyle bir şey. Çünkü "Şairdir ne söylese yeridir"den çok öte bir muafiyet ve meşruiyet alanı açmıştır kendisine şair; asırlar içinde akan gümrah bir ırmaktır bu. Bu muafiyetin baş nedeni şiir dilinin gelenekte soyutlayıcı bir dil oluşudur. Onun, gerçeği en fazla taklit ettiği anda dahi onu sadece yorumladığı, bu yorumlayışın da nihai hedef olarak sadece hikmeti hedef aldığı peşinen kabul edilmiştir. İlhamı hikmete muhalif olmadığı sürece mazmununu her türlü terminoloji üzerinde kurabilir. En fazla "anlatıyor" gibi göründüğü anlarda bile soyutlamakta, en somut olanı gösterirken bile ideyi, aynı, sabiteyi işaret etmekte, hikmetli müştereğe giden bir yol açmakta, yalanı bile doğruyu söylemekte, ortak mesajı teyid etmekte, üçüncü çizgiyi, malum bileşkeyi vermektedir. Bir başka ifade ile atılan taş ürkütülen kurbağaya yeterince değmektedir ve okuyucu bu hazırlığa yeteri kadar sahiptir. Bu kabul, şiir dilinin meşruiyet ve muafiyet alanını oluşturur. Olağanüstü bir özgürlüktür bu. Şiirin bu soyut dilidir ki Kur'an'da zaten gerektiği kadar anlatılmış o halde daha fazlasının bu dünyada bilinmesinin yararsız olduğuna inanan geleneksel okuyucuyu bile Peygamber kıssalarının mesnevi/şiir dilinden anlatılması karşısında sessiz kalmaya ikna eder.</div><div><br /></div><div>Lakin nesrin dili bu kadar ayrıcalıklı değildir. Geleneksel zamanların türü olmayan roman bu ayrıcalığa peşinen sahip değildir bir kere. Aynı şeyi anlatsalar bile şairin soyutladığı yadırganmaz da nasirin anlattığı yadırganır. Çünkü şairin hikmete bağlandığı peşinen kabul görmektedir de nasirin anlattığı ayağının bağıdır.</div><div><br /></div><div>Belki de mesnevi ile roman arasında bir tür ihtiyacı hissettiğini her fırsatta dile getiren bu satırların yazıcısı, geleneğe bağlanıyorsa nesir için de soyutlayıcı bir ırmak yatağının varlığının okuyucu tarafından artık kabul görmesi gerektiği beklentisi içindedir. Çünkü o, geleneğin hissi ve dili ile dışarıdan değil içeriden, takliden değil aynen, kesbi değil vehbi, akli değil kalbi, iğreti değil sabit, geçici değil kalıcı ilişkiler kurulması ihtiyacındadır. Ve bir tür olarak mesneviden tevarüs edilen miras, hikmete bani soyutlayıcı muafiyet ve meşruiyet alanlarını beraberinde getirmelidir. Bizim bir nesrimiz olacaksa böyle bir şey olmalı, demektedir.</div><div><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-2440122651540003533?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-27388930040762078762009-10-08T07:05:00.000-07:002009-10-08T07:09:05.674-07:00<div>DÜCANE CÜNDİOĞLU</div><div><br /></div><div>Modern entelektüelin en büyük zaafı nedir?<span class="Apple-tab-span" style="white-space:pre"> </span>Elbette, toplum karşısında kendisini alacaklı hissetmesi.</div><div><br /></div><div>Toplum hep ona borçludur. Her daim. Üstelik niteliklerinden ötürü de değil, bizatihi varlığından ötürü.</div><div><br /></div><div>Varlığıyla toplumun seviyesini/kalitesini yükselttiğine inanır entelektüel; âdeta topluma şeref bahşettiğine... değer kattığına... Bu nedenle de kendisini alacaklı hisseder.</div><div><br /></div><div>Toplumdan yüksek imtiyazlar talep etmesi de işbu hissiyat sebebiyledir.</div><div><br /></div><div>* * *</div><div>İnsanın beynini, beyinciğini bağırsaklarından daha kıymetli yapan nedir, ah bir bilebilsem!</div><div><br /></div><div>Hepsi hepsi, etten, kemikten, kıkırdaktan oluşmuş, damarlarla, sinirlerle sarmalanmış bir iskelet!</div><div><br /></div><div>Tabiat yani. Dört unsurun oluşturduğu bir tabiat!</div><div><br /></div><div>Bir vicdana sahip olduğu tasavvur edilmedikçe bu iskeletin, bizatihi iskelet olmak itibariyle ne kıymeti var?</div><div><br /></div><div>Vicdan, yani insanın doğal olmayan tek tarafı!</div><div><br /></div><div>Evet, insanın sızlayan, sızlayabilen tek tarafı!</div><div><br /></div><div>İnsan müstesna, hiçbir hayvanın vicdanı sızlamaz!</div><div><br /></div><div>Hayvanlar bu yönleriyle talihli sayılırlar, pişman olacakları hatalar yapamazlar çünkü!</div><div><br /></div><div>Suçluluk duyma yetisi olan yegâne hayvan türü biziz! Bir tek insan!</div><div><br /></div><div>* * *</div><div>Erdemli toplum, her şeyden önce vicdanı olan toplumdur; vicdanına karşı sorumlu olan... vicdanının sesini bastırmayan... dahası, sızlayabilen bir vicdana mâlik olmayı bir lütuf, bir fazilet addeden toplum...</div><div><br /></div><div>Kitlesi/kütlesi kadar cânı da, cânânı da olabilen bir toplum... yani kendine özgü bir ideâli, bir ütopyası, aklı kadar gönlü, bedeni kadar ruhu, hesabı kadar hayâli de olan bir toplum... kısacası, vicdanı olan bir toplum...</div><div><br /></div><div>Modern entelektüel, artık toplumun vicdanını temsil etmiyor. Üstelik o vicdandan hissesine düşecek mütevazı payı da elinin tersiyle itip reddediyor. Gerçekte biricik ödülü olarak algılaması gereken o sızlama yetisini, o inleme hassasını, düşünce ve sanatın yegâne sermayesi o cânım hüznü basit bir ücret karşılığında satmakla kalmıyor, bu ücreti sınıfsal duruşunun mükâfatı hâline getirecek sözde ittifaklar inşâ ediyor.</div><div><br /></div><div>Aklın yanında yer alarak. Her daim gücün ve kârın...</div><div><br /></div><div>Halkın zaaflarına hitab eden tiraj ve rayting avcılarının tüm marifeti bu!</div><div><br /></div><div>Abarttığımı düşünenler, bir anlığına olsun, bütün o malum şımarıklıklarıyla gazeteciler taifesini gözlerinin önüne getirebilirler; toplumsal vicdanın belirtilerini EKG testleriyle anlamaya/kavramaya çalışan habercileri ve yorumcuları...</div><div><br /></div><div>* * *</div><div>Seyredenler hatırlayacaklardır, Stalker'ın sonunda, entelektüellerin, ruhlarındaki en küçük kıpırtı için dahi bir karşılık görmeyi umduklarına ilişkin nefis bir eleştiriye yer verir Tarkovski!</div><div><br /></div><div>1980'de bir gazeteci kendisine bu ifadeyi hatırlattığında ise şöyle der:</div><div><br /></div><div>— “Bugünün dünyasında insanlar her şeyin karşılığını almak istiyorlar. Bunun kelimesi kelimesine maddî bir karşılık olması gerekmiyor. Ahlâklı bir davranış gösteren kişi de 'ahlâklı' olarak tanınmak istiyor. Modern insanın bakışaçısı bu!”</div><div><br /></div><div>Bu durumun sebebi de, ünlü yönetmene göre, maneviyat yoksunluğu.</div><div><br /></div><div>Dindarlığın en büyük trajedisi de bu değil mi: maneviyat yoksunluğu?</div><div><br /></div><div>Çevrenize baksanıza, herkes yaptıklarının karşılığını hemen almak istiyor. Hemen, yani bu dünyada. İlk fırsatta!</div><div><br /></div><div>Maneviyata, en çok dindarların ihtiyacı var! Çünkü çektikleri meşakkatleri telâfi etmekte sadece mahir değil, aynı zamanda çok süratliler de.</div><div><br /></div><div>Ahlâklı görünmek ihtiyacında olanlar şimdilik bir tek onlar!</div><div><br /></div><div>Olmanın karşılığı görünmek!</div><div><br /></div><div>(Bilenler bilirler, görüntünün olduğu yerde ihlâs olmaz!)</div><div><br /></div><div>* * *</div><div>Genç şairlerin daha ilk dörtlüklerini yazar yazmaz basılmasını istediklerine işaret eden Tarkovski'nin Picasso ile Kafka arasında kurduğu karşıtlık hakikaten ürkütücüdür.</div><div><br /></div><div>“Picasso” der;</div><div><br /></div><div>— “Bir çizim yapar, imzasını atar, o işi yüklü bir paraya satar, sonra bu parayı Fransız Komünist Partisi'ne verirdi. Muhteşem! Ama bana öyle geliyor ki bunun sanatla ilgisi yok!”</div><div><br /></div><div>Peki Kafka?</div><div><br /></div><div>Tesbit fevkalade yerindedir:</div><div><br /></div><div>— “Daha önceleriyse, sanatçı, Kafka gibi, romanlarını yazar ve ölür; dostuna ve vasiyetini yerine getirecek olan kişiye de bütün çalışmalarını yakması için bir not bırakırdı. Kafka kendi devrine hazır olmayan bir insandı.”</div><div><br /></div><div>* * *</div><div>Ey tâlib, meydanı, olmadan görünenlere bırakmalıyız, gücü ehl-i siyasete, kârı ise ehl-i ticarete...</div><div><br /></div><div>Demek ki öncelikli vazifemiz, görünmeden olmak! Ancak Tebrizli Şems'in şu uyarısını aklımızdan çıkarmamak kaydıyla:</div><div><br /></div><div>— “Vicdanıyla meşgul olan kişi Kur'an'ı ezberinde tutamaz!”</div><div><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-2738893004076207876?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-57729136267090532142009-10-06T20:04:00.000-07:002009-10-06T20:07:09.183-07:00<div>DÜCANE CÜNDİOĞLU</div><div><br /></div><div>İnsan nefsinin en belirgin vasfı: yaşama güdüsü.... ne pahasına olursa olsun yaşamda kalma arzusu... her hâlukârda yaşamı sürdürme azmi.... mümkün olduğunca en uzun süre... olabildiğince... gidebildiğince...</div><div><br /></div><div>İşte insanın ölümü kabullenemeyişinin ardındaki en temel güdü!</div><div><br /></div><div>İnsan organizması hayatta kalmak üzere kodlanmıştır, hem de bütün hücreleriyle... 'Süreklilik' duygusu da bu güdünün eseridir. Biyolojik süreklilik, yani beka duygusu...</div><div><br /></div><div>Birey olarak sürekliğini sağlayamayacağını bilen organizma, bu ihtiyacını türün sürekliliği üzerinden tatmin eder.</div><div><br /></div><div>Nasıl?</div><div><br /></div><div>Elbette üreme yoluyla. İştah ve şehvet de böylelikle yaşamda kalmanın en temel koşulları hâlini alır.</div><div><br /></div><div>* * *</div><div>İnsan yaşamını kavramaya yönelik bir bilincin, her hâlukârda kendileriyle hesaplaşmak zorunda olduğu iki kavram vardır: mülkiyet ve cinsiyet.</div><div><br /></div><div>Mülkiyet, yani sahip olma isteği, gerçekte, yaşama güdüsünün dönüşmesiyle ortaya çıkıyor. Çünkü yaşama güdüsü veya yaşamda kalma/yaşamı sürdürme arzusu, en temelde biyolojiktir. Yani türsel bir zorunluluktur, bireyin istek ve seçimiyle alâkalı değildir. Mülkiyet ise biyolojik değil, psikolojiktir. Tenin değil, tinin isteğidir. Yani bedenin değil, cânın...</div><div><br /></div><div>Yaşamı sürdürme isteği, yaşam için gerekli vasıtaları sağlama almak gayretine dönüştüğü an, işte o an, mülkiyet duygusu da oluşuveriyor.</div><div><br /></div><div>Mal mülk edinme arzusunun temelinde, kuşku yok ki sıhhatini kaybetmiş bir yaşama hırsı vardır; aracı amaç hâline getiren bir bilinç kayması... güya yaşam adına yaşamın kendisini ıskalama zavallılığı...</div><div><br /></div><div>Azim ve gayret sözcüklerinin yerine, bir çırpıda hırs ve ihtiras sözcüklerinin geçmesi hiç de sebepsiz değil.</div><div><br /></div><div>Hırs ve ihtiras, en nihayet çalışıp çabalamanın beyhûdeliğini vurgulamaya yarıyor; beka bulmak isteyen fânilerin çırpınışlarındaki boşunalığı...</div><div><br /></div><div>* * *</div><div>Üreme yetisi, en nihayet insan türüne yaşama ve yaşamda kalma imkânı bahşediyor. Pek tabii ki burada bireylerin payına düşense soy sop aracılığıyla süreklilik kazanmak...</div><div><br /></div><div>Ben öleceğim ama çocuklarım yaşayacak. Ben çocuklarımda yaşayacağım... Onlar da kendi çocuklarında...</div><div><br /></div><div>Soy bu duygularla koruma altına alındığında, zorunlu olarak tür de kendini korumuş oluyor. Elde edilen mallar miras (hukuk) yoluyla çocuklara kaldığından, mülkiyet duygusunun sadece toplumsal değil, aynı zamanda ruhsal bir gerçeklik kazanması da kolaylaşıyor.</div><div><br /></div><div>* * *</div><div>Yaşamı sürdürme arzusu en temelde biyolojik bir karakter taşırken (doğal/hayvanî bir güdünün eseriyken), bu arzunun insan zihni tarafından mal-mülk avcılığının gerekçesi hâlini alması tamamen psikolojik mahiyettedir. Vehmîdir yani.</div><div><br /></div><div>Üreme gücünün kendi doğal hedefinden sapıp bağımsız bir zevk oyunu hâlini alması nasıl ki psişe'nin (nefsin) bir marifeti ise, yaşamı sürdürme güdüsünün kendi doğal mecrasından çıkıp mal-mülk biriktirme hırsına yol açması da benzer bir mekanizmanın ürünüdür. Yani modern insanın geçmişte hiç olmadığı şekilde yeniden kurguladığı ve tanımladığı mülkiyet ve cinsiyet oyunlarının hiçbiri 'doğal' değildir.</div><div><br /></div><div>Din dili, bu oyunları hiç çekinmeden 'şeytanî' olarak tasvir ve tarif etmiştir. Çünkü süreklilik vehmine meşruiyet kazandıran çabaların rahmanî olması —sahih dinî gelenekler açısından— aslâ mümkün değildir.</div><div><br /></div><div>- Baki olan sadece O'dur! (Hüve'l-Baki)</div><div><br /></div><div>- Herkes/herşey helâk olacaktır, bir tek O müstesna!</div><div><br /></div><div>Kendisini Tanrı'nın yüceliğine nisbetle hizalayan dinî bilincin, yaşamı ölümle, dünyayı öte-dünyayla anlamlandırmasının nedeni, insana en çok zarar veren duygunun kibir olduğunu bilmesidir. Maksad, kibrin şifası olan tevazuyu insana öğretmektir.</div><div><br /></div><div>Dünya da fanidir, insan da. Şeytansa insana bu hakikatin zıddını fısıldar durur.</div><div><br /></div><div>Hatırlanırsa, Şeytan'ın tatmaları için Adem ile Havva'ya telkin ettiği ağaç, Kur'an'da "ebedilik ağacı" (şeceretu'l-huld) olarak adlandırılmaktadır. Şeytan insana süreklilik (ebediyet) vehmini aşılamaya çalıştı ve başarılı da oldu. Nitekim hâlâ da oluyor.</div><div><br /></div><div>* * *</div><div>Çağdaş dindarlık, kendi kavramlarını aktüalize etmeyi beceremediği gibi, mağlubiyet psikozuyla yeterince istek de duymuyor. Eski terimleri kullanıyor ama her defasında yeni mânâlar kastediyor. Uyduruk mânâlar... Öyle ki çoğu kez, kullandığı terimlerin kadim anlamlarını da hatırlamıyor.</div><div><br /></div><div>Bu basit tesbitler üzerindeki abartı gölgesini izale etmek için şu tür sorulara cevap vermek yeterlidir:</div><div><br /></div><div>Modern yaşam düzeneğinin etkisiyle neredeyse 30 yaşlarına ertelenmiş cinselliğin marazlarıyla başetmek zorunda kalan gençlerin dinîn otantik öğütlerini hakkıyla anlama şansları ne kadardır meselâ?</div><div><br /></div><div>Her text (metin), ancak bir con-text (bağlam) içinde anlamını kazanır. Gecikmiş bir izdivac mahrumiyetinin psikolojik etkileri tarafından baskılanmış genç bilinçlere Kur'an ne düzeyde nüfuz edebilir?</div><div><br /></div><div>Bağımsızlık diye tutturmuş modern bilince bağlanmanın değerini nasıl öğretebilir?</div><div><br /></div><div>30 yaşlarına ertelenmiş cinsellik kesinlikle doğal değildir, doğal olmadığı için İslâmî de değildir. Nedir? Sadece toplumsaldır. Modern toplumun istekleriyle uzlaşmanın sonucudur.</div><div><br /></div><div>İmdi soru şu: Doğal olana hürmet etmek yerine toplumsal gerekliliklerle hem de itiraz hakkını hiç kullanmaksızın el sıkışan dindarlığın insanlığa işaret edebileceği sahici bir ufuk olabilir mi? (Bence olmaz. Zira modern dindarlık, ancak Ülker'in ürettiği alkolsüz bira kıvamında.)</div><div><br /></div><div>Ne yazık ki tüm günahlarımız şeriata uygun!</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-5772913626709053214?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-30524877421876744492009-10-05T22:12:00.000-07:002009-10-05T22:14:27.447-07:00<div>DÜCANE CÜNDİOĞLU</div><div><br /></div><div>Bir elinde gül, bir elde câm, geldin sâkiyâ! / Hangisin alsam, gülü, yahut ki câmı, ya seni?</div><div><br /></div><div>Ne güzel özetlemiş değil mi Nedîm!</div><div><br /></div><div>İnsanın gözü önce kadehin içindeki bâdeyi görür, sonra kadehin kendisini... ve en nihayet o kadehi tutan eli...</div><div><br /></div><div>"Hangisinden başlasam?" der durur hep!</div><div><br /></div><div>Gül'den?.. Câm'dan?.. Sen'den?..</div><div><br /></div><div>İnsan bu, kınamamalı, önce gülü görür, gülü ister... sonra câmı... sonra o câmı sunanı...</div><div><br /></div><div>Her defasında göremediği bir tek kendisidir! Kendi gözleri...</div><div><br /></div><div>* * *</div><div>Sophos...</div><div><br /></div><div>Dilimizdeki tam karşılığı: Hikmet.</div><div><br /></div><div>Kısa tanımı "hakikatin bilgisi" demek. Hakikatin, yani varolanların...</div><div><br /></div><div>Hata yapmamalı, inceliğe dikkat etmeli: Hikmet, sadece varolanların bilgisi değil, varolanların da hakikatinin bilgisi demek! Şeyleri, nasılsalar aynen öyle bilmek demek.</div><div><br /></div><div>Bu yüzden, hikmet, görüneni değil, bilâkis görünenin arkasında kalanı bilmeye çalışmanın adı! Phenomen'i değil, nomen'i yani. Perdenin arkasındakini...</div><div><br /></div><div>Bu nedenle hikmet uğraşısının bir başka tanımı da keşf-i mahcub. Mahcub olanın, yani üzeri hicabla (perdeyle) örtülmüş olanın örtüsünü açmak...</div><div><br /></div><div>Mânâsı sathileşmekle birlikte bu terimin bir benzeri İngilizce'de de var: 'discovery', yani cover'ı (örtüyü) kaldırmak...</div><div><br /></div><div>Immanuel Kant nomen'i değil, ancak phenomen'i bilebileceğimizi söylemişti. Bizim Kelâmcılarımız da bu kanaattedir. Cevherin/özün değil, ancak niteliklerinin bilinebileceğini savunmuşlardır.</div><div><br /></div><div>Burada o ünlü zat ve sıfat(lar) ayrımı hatırlanmalı. Malum â, zât basîttir, birdir, yalındır, o nedenle bölünemez, bölünemediği için de bilinemez. Kavramsallaştırılamaz çünkü. Tanımlanamaz.</div><div><br /></div><div>Bilinen, görünen ve görülen sade çokluk'tur. İlim veya bilim dedikleri, en nihayet işbu çokluğun bilgisidir; her halukârda görünenin... kabuğun... dışın...</div><div><br /></div><div>* * *</div><div>Başkaları üzerinde güç ve iktidar talebi olanlar, ister istemez kabuğun bilgisini elde etmek ve o kadarla da yetinmek zorundadırlar.</div><div><br /></div><div>Öz onların nesine?</div><div><br /></div><div>Aslâ hatırdan çıkarmamalı, öz gösterilemez, ancak görülebilir. Başkalarına öğretilemez, ancak öğrenilebilir.</div><div><br /></div><div>Bilimin, siyasetin ve ticaretin öze, özü bilmeye ihtiyacı olmaz. Özün bilgisine, hakikatin bilgisine giden yol, esasen yenilgiye rıza vermekle başlar.</div><div><br /></div><div>Rıza, yani yenilgiden razı olmak, kabaca yenilgiyi kabullenmek anlamına gelmez, bilâkis rıza, 'yenilgiden hoşlanmak' demektir!</div><div><br /></div><div>Yenilgiden, yani bu dünyada hakikatin yanında yer almanın bedelinden...</div><div><br /></div><div>* * *</div><div>Mythos...</div><div><br /></div><div>Aristoteles, inanma'yı bilme'nin, inancı bilgi'nin önüne koyar ve philo-mythos'un (hurafe-sevgisinin) her halukârda philo-sophos'tan (hikmet-sevgisinden) önce geldiğini söyler.</div><div><br /></div><div>"Bilmek hayretle başlar" der; şaşmakla, şaşakalmakla...</div><div><br /></div><div>İnsanın şaşma yetisi, onun dikkatini perdenin arkasında kalana yöneltebilmeli... onu öze... içe... derine... daha derine... bilinmeyene değil, bilinemeyene doğru itikleyebilmeli...</div><div><br /></div><div>Burada akla ihtiyaç da yoktur, lüzum da...</div><div><br /></div><div>İnsan bir kez şaşırmaya görsün hemen sezgilerinden yardım alır, ve suretlerin içine doğru süzülmeye başlar. Sezgileriyle... bilmeden... farketmeden... ama kolayca... birdenbire...</div><div><br /></div><div>Sanatın hükümfermâ olduğu alan burasıdır. Evet, bu ara, tamıtamına sanatçının ikamet ettiği bölgedir. Sezgilerin uçuştuğu bu topraklar sanatçılara aittir. Aklın girmesine izin verilmeyen topraklar...</div><div><br /></div><div>Abartının, daha büyük, her defasında daha büyük göstermenin alanı... şaşırmanın ve şaşırtmanın...</div><div><br /></div><div>Sanatçı inanan adamdır! Görünmeyene inanan... bilinmeyene...</div><div><br /></div><div>Perdenin arkasında olanı merak eden, ona işaret eden, lütfen izin veriniz de ilk dilime geleni söyleyeyim: "hakikate meclub olan" adam!</div><div><br /></div><div>Meclub, ne muhteşem bir kelime! Hakikatin kendisine celb ettiği, çektiği, sürüklediği adamdır sanatçı!</div><div><br /></div><div>* * *</div><div>Ritos...</div><div><br /></div><div>Ritüel'in kökeni... ibadetin... ayin'in... simâ'nın... tören'in...</div><div><br /></div><div>Yani "Hakikatin bilmenin (sophos) ve/veya hakikatin sezmenin (mythos) en sahici eseri nedir?" sorusuna verilecek tek cevap, ritos! yani dua... yani çağrı...</div><div><br /></div><div>Hakikati bilme çabası içindeki nefsin, acziyetini derûnunda bilmesinin ve sezmesinin bütün semeresi, bütün mahsulü yürekten kopan bir çığlıktan ibaret!</div><div><br /></div><div>Tıpkı Samtî Dede'nin (öl. 1630) —gerçekte Sultan Veled'den tercüme olduğu da söylenen— şu kıt'asında itiraf ettiği gibi:</div><div><br /></div><div>Ben bilmez idim gizli ayan hep sen imişsin / Canlarda vü tenlerde nihân hep sen imişsin / Senden bu cihan içre nişan ister idim ben / Ahir bunu bildim ki cihan hep sen imişsin!</div><div><br /></div><div>Samtî dedenin mısralarından hareketle bir noktayı açıklığa kavuşturalım: Perde eşyanın üzerinde değil, o şeylere bakan gözlerdedir; göz kapaklarında...</div><div><br /></div><div>Perde, gaflet perdesidir ey talib!</div><div><br /></div><div>Çiğ nefislere, ham ervaha uyup da eşyayı tekmelemeyi bırak artık! Sana ne bâdeden, sana ne câmdan, boşver gülü de sen sâkiye dik gözlerini!</div><div><br /></div><div>Gözlerinde görüyorsan gözlerini, bekleme, hemen tut ellerini!</div><div><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-3052487742187674449?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-14835914164474317892009-10-04T08:11:00.000-07:002009-10-04T08:13:53.814-07:00<div>DÜCANE CÜNDİOĞLU</div><div><br /></div><div>Türkçe'de 'yapmak' ve 'etmek' fiilleri -elbette istisnaları olmakla birlikte- farklı sözcüklerle kullanılır. Her iki fiilin anlamı da esasen birdir; ancak ne gariptir ki 'yapmak' fiilini daha çok Batılı sözcüklerle kullanırken, 'etmek' fiilini tam da aksine Doğulu sözcüklerle kullanıyoruz. Öyle ya, bizler sabr ederiz, sebat ederiz, endişe ederiz, dua ederiz, bazen bazı şeyleri kendimize dert ederiz ve fakat bazı şeyleri sorun mu ediyoruz, sorun mu yapıyoruz buna bir türlü karar veremeyiz; diğer yandan chat yaparız, sörf yaparız, banyo yaparız veya kadınlar makyaj yaparlar, bazıları numara yaparlar, hatta kimileri de artistlik yaparlar, vs…</div><div><br /></div><div>Acaba 'yapmak' fiili Doğulu sözcüklerle kullanılamaz mı? Elbette kullanılır. Meselâ 'nisbet' yapılır, 'aşk' yapılır. Nitekim bu iki sözcük de Batı dillerinden alınmamıştır, ama yine de Türkçe'de 'yapmak' fiiliyle kullanılırlar.</div><div><br /></div><div>Burada sözcüklerin gerçek anlamlarını kaybedip mecazî olarak kullanılmış olduklarına dikkat edilmeli. Meselâ Türkçe'de aşk yapılmaz, bilâkis âşık olunur. "Aşk yapmak" deyişindeki 'aşk'ın bizim dilimizde, bizim kültürümüzde, bizim dünyamızda tanınan/bilinen 'aşk' ile hiçbir alâkası yoktur. Türkçenin inceliklerinden habersiz ve duyarsız nâdan, "aşk yapmak" deyişini -çok kaba bir biçimde- "seks yapmak" mânâsında kullanıyorlar; yani bu taife belki Türkçe konuşuyorlar ama aslâ Türkçe düşünmüyorlar. Duyguları basit birer fiil haline dönüştürmekle gerçekte ruh dünyalarının ne büyük bir bedel ödediğinin farkında bile olmuyorlar. Anlamıyorlar, hissetmiyorlar, duymuyorlar, bu yüzden duyuramıyorlar da… Oysa 'aşk' kavramı Türkçe'de 'fiil' kategorisinde değil, 'infial' kategorisinde yer alan bir hâlin adıdır. Böyledir; zira bizim insanlarımız "âşık olurlar", âşık âşık dolaşırlar, aşk olmadan meşkin olmayacağına inanırlar, "aşk ile…" derler; "aşk olsun!" diye dua ederler; yani âlemde olan herşeyin aşka münkalib olmasını isterler. Çünkü bilirler ki Cenab-ı Aşk bütün âlemleri "aşk ile" yaratmıştır, "aşk için" yaratmıştır, "aşk olsun" diye yaratmıştır…</div><div><br /></div><div>Türkçemizde 'yapmak' da, 'etmek' de en nihayet 'eylemek' anlamına gelir; yani birer fiildirler. Onları isimden ayıran cihet, zaman bildiriyor olmalarıdır.</div><div><br /></div><div>Niçin?</div><div><br /></div><div>Çünkü fiil ve eylem demek, 'hareket' demektir; hareketin olduğu yerde zaman da vardır. Hareket cisme ârız olduğu gibi, zaman da harekete ârız olur. Eylemin hareket ve zaman bildirmesi, eylemin doğasındandır. İsim ise bizâtihi sureti itibariyle ne hareket bildirir, ne de zaman… 'Hareket' sözcüğünün kendisi bir isimdir. Bu nedenle 'hareket' sözcüğünün harekete delâleti sureti itibariyle değil, mânâsı itibariyledir. Kezâ 'zaman' sözcüğü dahi bir isimdir ve bu sözcüğün de 'zaman'a delâleti sadece mânası itibariyledir; sureti itibariyle değil.</div><div><br /></div><div>Eylemler hareket ve zaman bildirdikleri için, bir mekânda da olmak zorundadırlar. Mekâna delâlet etmeyen eylem olmaz. (Lütfen 'kategoriler' bahsini hatırlayınız, hani şu meşhur "a'raz-ı nisbiyye" bahsini…)</div><div><br /></div><div>Klasik Fizik'te hareketin gerçekleşebilmesi için altı unsurun varolması gerektiği kabul edilirdi: 1. Hareketin başladığı nokta, 2) Hareketin bittiği nokta; 3. Hareket edecek cismin mevcudiyeti, 4. Hareketin gerçekleşebileceği dört kategori ki buradan hareket-i kemmiye, hareket-i keyfiyye, hareket-i eyniyye, hareket-i vaziyye olmak üzere dört hareket türü çıkarılırdı; 5. Zaman, 6. En nihayet, hareketi mümkün kılacak bir de illet/sebep.</div><div><br /></div><div>Hareket varsa, bu unsurlar da vardır. O halde eylem varsa hareket, hareket varsa zaman ve mekân da vardır, olmak zorundadır.</div><div><br /></div><div>Peki ya aşk?</div><div><br /></div><div>Aşk bir isimdir; zaman bildirmez; zira isimler zamandan da, mekândan da münezzehtir. Aşkın zorunlu olarak gerekli kıldığı lâzimeler ikidir: âşık ve maşûk… Çünkü âşık ve mâşuk olmasaydı, aşk da olmazdı. Eğer âşığın varlığını düşünebiliyorsak, maşuğun varlığını da düşünmek zorundayız demektir. Her ikisinin arasındaki nisbetin adıdır aşk! İşte bu nedenle bizim insanlarımız aşkın yapılabileceğine değil, âşık olunabileceğine inanırlardı, aşka nisbetle varolunabileceğini kabul ederlerdi.</div><div><br /></div><div>Modernler 'aşk' sözcüğünü kullanıyorlar ama bizlerin anladıklarından başka bir mânâyı kastediyorlar. Bizler oluyoruz, onlar yapıyorlar. Onlar aşkın failleri, aşka sahip olduklarını zanneden uyanıklar… Oysa bizim dünyamızda bize sahip olan aşkın kendisidir; bizler aslâ aşkın faili değiliz, olamayız, olduğumuzu sanıyorsak, demek ki o zaman âşık değiliz. O gerçekte bir araz, bir hâl, bir sıfat… Gerçek anlamıyla aşk sözkonusu oldukda, kişi fail değil münfaildir; sebeb değil müsebbebdir; illet değil, maluldür.</div><div><br /></div><div>Aşkın geçmişi ve geleceği olmaz; o zaman'da değil, an'dadır; mekan'da değil nokta'dadır; varolanda değil, Varlık'tadır.</div><div><br /></div><div>Ne garip değil mi, insanlar âşık olmayı hayal edebiliyorlar ama aşk yapmayı hayal edemiyorlar, sadece planlayabiliyorlar.</div><div><br /></div><div>Ey talib, unutma ki hayal edilir ve fakat plan yapılır. O halde sen de hiç tereddüd etmeyip hayal edenlerden olmaya çalış, plan yapanlardan değil! Çünkü bu dünyada "ilahî aşk" vâdisine planlamacıların (!) girmesi yasaktır!</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-1483591416447431789?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-5521437211551430082009-09-16T06:21:00.000-07:002009-09-16T06:26:54.095-07:00<div>SEYYİD HÜSEYİN NASR</div><div><br /></div><div>Bugün Müslümanlar arasında İslâm'la modern düşüncenin karşılaşması kadar heyecan ve tartışma yaratan, pek az konu vardır. Siyasetten sanata dek birçok alanı kapsayan bu mevzu üzerindeki tartışmalar, çoğunlukla meselelerin objektif bir gözle analizini ve soğukkanlı bir biçimde değerlendirilmesini engelleyen şiddetli tepkilere ve suçlamalara yol açmaktadır. Modernleşmiş Müslümanları, yaygın ya da moda olan görüşe uyup uymadığına aldırmaksızın gerçeği açıkça söylemekten veya eleştirel değerlendirmelerden alıkoyan modern dünya karşısındaki zafiyet ve aşağılık duygusu yüzünden bütün tartışmalar, âdeta felce uğramıştır. O hâlde işe, önce "modern düşünce"den ne anladığımızı açıklayarak başlayalım.</div><div><br /></div><div>"Modern" terimine, "çağdaş"tan (contemporary) "yenileyici"ye, "yaratıcı"dan "zamanın ilerleyişiyle uyumlu"ya kadar pek çok anlam verilmiş olması şaşırtıcıdır. Modernizm tartışılırken ilkeler sorunu ve hatta hakikatin kendisi, neredeyse hiç göz önüne alınmamaktadır. Hiçbir zaman şu veya bu fikrin, tarzın ya da kurumun hakikatin belli yönlerine uyup uymadığı sorgulanmamaktadır; tek bir soru varsa, o da modern olup olmadığıdır. Modern dünyayı temsil eden zihinsel ve sanatsal çizgilerdeki muğlâklık, ister ilkelerini benimsemek isterse karşı çıkmak için olsun çağdaş Müslümanın modernizmi anlama yetisini tam bir dumura uğratmıştır. Aslında modernizmin etkisi, geleneksel İslâm'ın fikir ve sanat eserlerinde gözlemlenen o billûr gibi şeffaflığı bulandırmış; o aydınlığı karartmıştır.1</div><div><br /></div><div>"Modern" terimini kullanırken, tabi ki ne "çağdaş"ı, ne "çağcıl"ı, ne de "tabiatın fethini ve üzerinde tahakküm kurmada başarılı olma"yı kastediyoruz. Aksine "modern" bizim için, gerçekte her şeyi yöneten ve aşkın olandan koparılan şey anlamını taşımaktadır. Bu nedenle modernizm, gelenek'in (ed-din) zıddıdır ve daha önce de belirttiğimiz gibi sadece insanı, hatta şimdilerde daha ziyade insanlık dışı olanı; ilahî kökeninden koparılan ve ayrılan şeyi simgelemektedir.2 Şurası gayet açık ki daima insana eşlik eden, onun mümeyyiz vasıflarından biri olan geleneğin yanında modernizm, pek yeni bir kavramdır. İnsan yeryüzünde yaşadığı müddetçe ölüsünü toprağa gömmüş ve dünyadan sonraki hayata, ruhlak âlemine inanmıştır. Yeryüzündeki yüz binlerce yıllık yolculuğu boyunca insan hep geleneksel bir ömür sürmüş ve hilkat ve tecelli açısından Allah'la ve tabiatla olan ilişkisi, hiç bir zaman evrim geçirmemiştir.3 İnsanın bu kadar uzun bir tarih boyunca arz üzerinde Allah'ın halifeliğini sürdürerek O'nu övmesiyle kıyaslandığında, 15. yüzyılda Batı Avrupa'da Rönesans ile başlayan modernizmin hâkimiyeti, bir göz açıp kapamak kadar kısa bir süreye tekabül eder.4 İşte şu an içinde yaşıyor olduğumuz bu kısa zaman zarfında Müslümanlar, ya modernizmin gücü karşısında ümitsizliğe düşmüşler; ya da dünyanın iğvasına kapılık sahte mutluluklarla avunmaya başlamışlardır.</div><div><br /></div><div>"Modern düşünce" ifadesindeki "düşünce" (thought) terimi üzerine de birkaç şey söylemekte fayda var. Bu bağlamda kullanılan 'düşünce' kavramı, gelenekselden çok modern bir anlam taşımaktadır. Bu terimin eş anlamlısı olarak kullanılan Arapça fikr ve Farsça endişe kelimeleri, geleneksel metinlerdekiyle aynı anlamı karşılamamaktadır. Aslında Pascal'ın kullandığı Fransızca pensée kelimesi geleneksel anlayışa daha uygundur, zira bu terim, "düşünce"den ziyade "tefekkür" (meditation) anlamı taşımaktadır. "Düşünce" teriminin genellikle tebarüz ettirdiği, tamamıyla beşerî ve dolayısıyla ilâhî-olmayan zihinsel faaliyet anlamına karşılık, fikr ve endişe kelimeleri tefekkür ve temaşa ile alâkalıdır.5 Eğer buna rağmen hâlâ "düşünce" terimini kullanıyorsak, bu, böylesi bir faaliyette bulunan bir topluluğa hitap ettiğimiz ve kullandığımız dil itibarıyla, ifadede acze düşmeksizin, aynı anlam kapsamına sahip pek çok zihinsel faaliyeti kapsayan ancak dikey anlamda "düşünce" teriminin çağdaş kullanımda sahip olduğu sınırlamadan berî olan başka bir terimi kullanamadığımız içindir.</div><div><br /></div><div>Modern düşünceye İslâmî bir cevap verme çabasından önce, ilimden felsefeye, psikolojiden dinin belli veçhelerine dek uzanan ve hep birlikte modern düşünce adı verilen şeyi oluşturan bütün bu zihinsel faaliyet alanlarının kimi ortak özellikleri üzerinde durmak gerekir. Modern düşüncenin belki de en önemli özelliği, sahip olduğu antropomorfik karakterdir. İnsandan öte bütün ilkeleri reddeden bir düşünce şekli antropomorfik değil de nedir? Elbette şimdi buna modern ilmin kesinlikle antropomorfik olmadığı, ancak modernlik öncesi ilimlerin insan-merkezli kabul edilmesi gerektiği yönünde bir itiraz gelebilir. Görünüşünün aksine, konunun epistemolojik faktörü incelendiğinde bu itirazın hayal mahsulü olduğu kolayca anlaşılabilir. Modern bilimin tasvir ettiği evrende, insanın ruh, akıl ve hatta tin (psyche) olarak hiçbir yerinin bulunmadığı; bu nedenle de evrenin gayr-i insanî ve insanî durumla alâkasız bir yer olduğu doğrudur. Her ne kadar modern insan, insan gerçeğini evrenin genel yapısından soyutlayan bir bilim oluşturmuş gibi görünüyorsa da,6 bu bilimi belirleyen bilgi araçlarının ve kriterlerin yine sadece insan olduğu gerçeği unutulmamalıdır. Modern bilimi belirleyen, insan aklı ve duyularıdır. İnsanın aklına, en uzaktaki galaksilerin bilgisi bile doldurulmuştur. İnsanın soyutlandığı bu bilimsel dünyanın, bilimin ne olduğunu belirleyen şeyin bilginin öznelliği olduğu göz önünde tutulduğunda, antropomorfik bir nitelik taşıdığı açığa çıkmaktadır.</div><div><br /></div><div>Öte yandan, geleneksel ilimler antropomorfik tabiatlı değildirler; bu anlamda bilginin yeri ve kabı insan aklı değil, en üst düzlemdeki İlâhî Akıl'dır. Hakikî ilim yalnızca insan aklına değil, insan üstü bir gerçeklik düzeyine sahip olan ve aynı zamanda insan zihnini aydınlatan Akl'a dayanır.7 Orta Çağ kozmologları insanı her şeyin merkezine oturturken, bunu, Rönesans hümanizmi gibi dünyevî ve fâni insanın her şeyin ölçüsü olduğu fikriyle değil; insanın kâinatı, en alt basamağında kendisinin yer aldığı, aşılması gereken bir makamlar hiyerarşisi olarak görebilmesini sağlamak için yapmışlardır. Ve tabi ki bu tür bir yolculuğa, ancak bulunulan yerden başlanacaktır.8</div><div><br /></div><div>Modern bilimdeki bu antropomorfik karakter, modern düşüncenin psikoloji, antropoloji veya felsefe gibi diğer veçhelerinde çok daha net bir biçimde gözlemlenebilmektedir. Atası felsefe olan modern düşünce, insan gerçeğin ölçüsü yapıldğı andan itibaren tam anlamıyla antropomorfik hâle gelmiştir. Descartes, "Düşünüyorum o hâlde varım." (cogito ergo sum) derken, kendi sınırlı nefsinin bilincinde oluşunu, varlığın ölçütü olarak ortaya koyuyordu. Burada Descartes'in sözünü ettiği "ben", geleneksel öğretide belirtilen "Ben" deme hakkına sahip tek "Ben"; Hallac'ın "Ben Hakk'ım." (ene'l-hak) ifadesindeki İlâhî "Ben" değildir.9 Descartes'e kadar insan varlığını ve gerçekliğin farklı katmanlarını belirleyen, Allah'ın varlığı idi. Ancak Kartezyen rasyonalizm ile birlikte insanın bireysel varlığı, hem gerçekliğin hem de hakikatin ölçütü haline gelmiştir. Batı düşüncesinin genel gelişimi içerisinde, çevre şartlarının da göz ardı edilmesiyle ontoloji epistemoloji karşısında, epistemoloji de mantık karşısında geri çekilmiş; bu zincirleme reaksiyon sonucunda mantık da, bugün pek revaçta olan akla karşı "felsefeler"le karşı karşıya kalmıştır.10</div><div><br /></div><div>Batı'da Orta Çağ'dan sonra olan şey, üst gerçeklik katmanlarının hem sübjektif hem de objektif alanlardan çıkarılmasıdır. İnsanda akıldan ve nesnel dünyada da normal insan duyuları vasıtasıyla bu aklın anlayabileceği şeyden daha üst seviyede hiç bir şey yoktur. Thomas Aquinas'ın meşhur uygunluk (adeguatio) prensibi hatırlanırsa, hiç kuşkusuz böyle bir durumun vuku bulmak zorunda olduğu söylenebilir. Zira bu prensibe göre, bir şeyi bilmek için onun tabiatına uygun ve yeterli bir bilgi aracı bulunmalıdır. Şu hâlde modern insan kendisinin üstünde hiç bir ilke tanımadğına göre, bu akıldan ve düşünceden neşet eden her şey de sadece ve sadece antropomorfik olacaktır.</div><div><br /></div><div>Modernizmin antropomorfizmle alâkalı bir diğer özelliği de, modern dünyayı karakterize edecek ilkelerden yoksun oluşudur. İnsan tabiatı, herhangi bir şeyin ilkesi olarak kabul edilmek için son derece istikrarsız, değişken ve kaypaktır. Bu sebepledir ki insanı aşkınlaştıramayan ve antropomorfik tabiatlı bir düşünce tarzı, ilkelerden mahrum kalacaktır. Her ne kadar sadece faaliyet alanına indirgenemezse de ahlâk gibi, siyaset ya da iktisat gibi hayatın hemen bütün faaliyet alanlarında, herkes bu ilke eksikliğini hissetmektedir. Burada, bilimler örnek gösterilerek bu iddiaya karşı çıkılabilir. Şu hâlde, ne deneyciliğin, ne tümevarımla doğrulamanın, ne de akıl tarafından onaylanmış duyu verilerinin bize metafizik anlamda ilkeler sağlayamayacağı belirtilmelidir. Bütün bu yöntemler, aynı oluşturdukları bilim gibi, sadece kendi alanlarında geçerlidirler. Ne var ki belli bir gerçeklik düzleminde birçok şeyi keşfetmekle birlikte üst ilkeleri reddettiği için yine tam da bu keşif ve icatlarla bir dengesizliğe yol açan modern bilim gibi, bu yöntemler de, ebedî ilkelerden kopukturlar. Modern bilimler içinde yalnızca matematiğin birtakım metafizik ilkelere sahip olduğu söylenebilir. Sadece, kanunları insan zihni tarafından keşfedilmiş Platoncu bir bilim olan matematik, her şeye rağmen metafizik ilkeleri (Meselâ insan aklının Küllî Akıl'ın bir yansıması olduğunu göstererek) yansıtmaya devam etmektedir. Diğer bilimlerin bulguları da, elbette belli birtakım gerçeklik ölçülerine uydukları nispette sembolik ve metafizik bir anlama sahiptirler; ancak bu, bilimlerin metafizik ilkelere bağlı oldukları ve daha üst bir bilgi formuyla bütünleştikleri anlamına gelmez. Böyle bir bütünleşme mümkün olabilirdi; ama olmamıştır. Bu sebeple, tıpkı modernizmle bağdaştırdığımız düşünme ve faaliyet tarzının diğer ürünleri gibi modern bilim ve onun genellemeleri de, modern dünyayı niteleyen ilkesizlikten mustariptirler; bu eksiklik, modern dünya tarihi ilerledikçe kendini daha güçlü bir şekilde hissettirmektedir.</div><div><br /></div><div>Burada, modern dönem öncesi medeniyetlerde başka ne tür bilgi araçlarının bulunduğu sorulabilir. Bunun cevabı, en azından İslâm'ın zihinsel geçmişini bilen Müslümanlar için açıktır: Vahiy, entelektüel sezgi veya vizyon (zevk, keşf veya şuhut).11 Müslüman aydın, vahyi sadece günlük hayatla ilgili manevî kuralları içeren bir yol olarak değil, aynı zamanda birincil bilgi kaynağı olarak görür. O, varlığının özündeki kalp gözü (aynu'l-kalp) açılıp ilâhî hakikatleri fark edene dek, kişinin kendi kendisini arındırması gerektiğinin de bilincindedir. Son olarak Müslüman, aklın bilme gücünü kabul eder; ancak bu akıl her zaman bir yanda vahye, diğer yanda ilhama (sezgi) bağlı olan ve bunlardan beslenen bir akıldır. İslâm dünyasında bu bağı koparmaya çalışan ve aklın, vahiy ve ilhamdan bağımsız olduğunu iddia eden bir kısım fikir sahibi, asla İslâm düşüncesinin ana yatağına müdahil olamamıştır. Marjinal kabul edilen bu tip Müslümanların tersine, Orta Çağ sonrası Batıda, modern Batı düşüncesi bilgi aracı olarak hem vahyi hem de ilhamı reddettiği için, ilham ve vahye dayalı aklı savunanlar her zaman marjinal kalmışlardır. Çağımızda ilâhiyatçılar ve din felsefecileri dahi, İncil'in, meselâ bir St. Bonaventure tarafından ortaya konulan tarzda scientia'yı (ilmi) belirleyecek ve onunla bütünleşecek bir aklî bilgi kaynağı olduğu görüşünü nadiren savunmaktadırlar. İncil'i aklın rehberi olarak gören çok azının da eli kolu, Kitab-ı Mukaddes'in son derece yüzeysel tefsirleriyle öylesine bağlanmıştır ki modern bilimle mücadelelerinde, rasyonalist kampın taraftarları kaçınılmaz olarak galip çıkmaktadırlar. 12</div><div><br /></div><div>Bu ve diğer belirgin özellikleri incelendiğinde, modernizmi ve yansımalarını anlamak için onu belirleyen insan kavramını anlamak gerektiği sonucuna varılır. Modern insanın kendini ve kaderini nasıl algıladığı, Allah ve dünya karşısındaki konumunu nasıl gördüğü iyice kavranmalıdır. Ayrıca, fikirleri modern dünyayı şekillendiren ve şekillendirmeye devam eden insanların ruh ve zihinlerini belirleyen şeyin ne olduğunu anlamak da son derece önemlidir. Elbette ki Gazzâlî ve Mevlâna ile Erigena ve Eckhart Batıda önemli bir üniversitede aynı anda bulunsaydılar, yeni bir felsefe türü ortaya çıkabilirdi. Bir kişi hangi hâldeyse, o duruma uygun olarak düşünür veya Aristo'nun da dediği gibi bilgi, bilenin durumuna bağlıdır. Allah'tan "bağımsız", kendi kaderinin tek hâkimi, hem yeryüzüne bağlı hem onun sahibi, profan tarihsel zaman içinde mükemmel bir gelecek fikrini uhrevî hakikatlerin yerine ikame eden, ruhlar âlemine ve onun isteklerine tamamen karşı değilse de en azından kayıtsız kalan ve kutsal kavramından yoksun modern insan kavramını incelediğimizde, modernist Müslüman reformcuların daha önce anlatığımız şekilde İslâm ve modernizmi bağdaştırırken ne derece abesle iştigal ettikleri açıkça görülecektir. İslâm'ın insana bakışına, yani homo Islamicus'a şöyle bir göz attığımızda, onun modern insan kavramıyla kesinlikle uyuşamayacağını anlarız.13</div><div><br /></div><div>Homo Islamicus, öncelikle Allah'ın kulu (abd' Allah) ve onun yeryüzündeki halifesidir (halifetullah fi'l-ard). 14 O, tesadüfen konuşabilen ve düşünebilen bir hayvan değil, Allah tarafından yaratılmış bir ruh ve nefse sahip bir varlıktır. Yaratılmışların en mükemmeli (eşrefu'l-mahlûkat) olarak homo Islamicus, bitki ve hayvan tabiatlarını da ihtiva eder; ne var ki bu hâle, hayatın daha alt formlarından evrim geçirerek gelmemiştir. İnsan her zaman insandı. İslâmî açıdan insan, yeryüzünde yaşamaktadır ve dünyevî ihtiyaçları vardır; ancak o ne sadece bu dünyaya aittir, ne de ihtiyaçları salt dünyevî olmakla sınırlıdır. İnsanın yeryüzünde hüküm sürmesi, kendi hakkı olduğu için değil, bütün yaratıklar önünde Allah'ın vekili olarak bulunduğu içindir. Bu yüzden de, yaratılmış düzenin Allah'a karşı sorumlusu ve yaratılmışlar için rahmet vesilesidir. Homo Islamicus, bölen ve analiz eden bir akla, yani ratio'ya sahiptir; ancak zihnî melekeleri sadece akılla sınırlı değildir. Ayrıca, meşhur "Nefsini bilen Rabbini bilir." (men arefe nefsehu fekad arefe rabbehu) hadisinde işaret edilen bir içsel bilgi imkânına; yani, Allah'ı bilmenin anahtarı olan kendi iç benliğinin bilgisine sahiptir. Bilincinin maddî bir dış sebeple değil, ancak Allah tarafından yaratıldığını ve ölümlü olduğunu bilir.15 Bu sebeple homo Islamicus, ukbaya dair gerçeklerin; yani dünyada yaşarken asıl yurdundan çok uzaktaki bir yolcu gibi olduğunun da farkındadır. Yine, bu yolculuktaki rehberinin kendisinin de yaratıldığı kaynaktan gelen mesaj olduğunun bilincindedir; bu mesaj onun, sadece Şeriat'taki hukukî boyutuyla değil, gerçek ve bilgi (hakikat) boyutuyla da bağlı bulunduğu vahiydir. Homo Islamicus aynı zamanda, insan melekelerinin duyular ve akılla bağımlı ve sınırlı olmadığının; varlığının bütününü yeniden kazanmak ve Allah'ın ona verdiği tüm imkânları kullanmak için yeterince kabiliyete sahip olduğunun; aklını ve zihnini manevî dünyanın ışığıyla aydınlatabileceğinin ve de Kur'an-ı Kerim'in görülemeyen âlem (âlemu'l-gayb) olarak nitelediği o tinsel ve makul (intelligible) dünyanın bilgisini dolaysız bir biçimde edinebileceğinin ayırdındadır. 16</div><div><br /></div><div>Şüphesiz bu anlayış, modern insan telâkkisinden bütünüyle farklıdır; modern insan tamamen dünyevî bir varlıktır, kâinatın hâkimidir ve üstelik kendisinden başka hiçbir varlığa karşı sorumlu değildir. Şu hâlde, bu iki anlayışın asla bağdaştırılamayacağı gayet açıktır. İslâmî insan kavramı, insanan Allah'a Prometheci isyanı gibi bir olasılığı ortadan kaldırır ve O'nu, insan hayatının en küçük ayrıntılarında dahi etkin kılar. 17 Bunun tabiî bir sonucu olarak, modernizmin en mümeyyiz vasfı olan antropomorfizme karşılık, tamamıyla Allah-merkezli (theocentric) bir medeniyet, sanat ve felsefe; düşünme ve nesneleri algılama tarzı oluşmuştur. Gerçek bir Müslümana, geç Rönesans ve Barok dinî sanatının Prometheci ve Titancı örneklerinden daha tuhaf gelebilecek bir şey yoktur. İslâm'da insan homo sapiens (akıllı insan) ve homo faber (üreten insan) olma işlevlerini, Allah'a isyan eden bir mahlûk olarak değil, O'nun kulu sıfatıyla yerine getirir. Onun işlevi kendini değil Rabbini yüceltmektir ve en büyük gayesi de, Allah'ın esma ve sıfatlarının bir aynası olmasını sağlayacak ve bunların tecellisini dünyaya yayacak bir kanal olan fena'ya ulaşmak; yani "hiç" olmaktır.</div><div><br /></div><div>Elbette İslâm'ın insan anlayışını belirleyen unsurların, Hristiyanlık da dahil olmak üzere diğer birçok gelenekteki insan anlayışıyla benzerlikler gösterdiğini inkâr edecek değiliz. Ancak modernizm, Hristiyanlık ya da bir başka gelenek değildir ve burada söz konusu edilen de, Hristiyanlık'la İslâm'ın değil, modern düşünce ile İslâm'ın karşılaştırılmasıdır. Yoksa Hristiyanlık'la bir karşılaştırmaya gidildiğinde, insanın, aklî ve manevî gelişim vasıtasıyla mükemmelliği ve ebedî mutluluğu aramak için yaratıldığı ve yalnızca mükemmelliği isteyip (talibu'l-kemal) kendini aşmaya çalıştığında insan olduğu yolundaki İslâmî öğretiyle skolâstik düşüncedeki homo non proprie humanus sed superhumanus est ifadesinde belirtilen "mükemmel insan olmak için insandan daha fazla olmak gerektiği" fikri, birbirlerine hiç de uzak değildir. Modern insan anlayışı nasıl geleneksel İslâm'ın insan anlayışıyla tezat içindeyse, modern düşüncenin daha önce ele aldığımız antropomorfik, yani seküler tabiatı; çeşitli dallarında ilkeden yoksun oluşu, bununla doğrudan ilişkili olan ve özellikle bilim alanında kendini gösteren indirgemecilik de geleneksel İslâm düşüncesinin esaslarıyla tezat içindedir. Bu tezat, burada daha fazla izah gerektirmeyecek kadar açıktır. 18 Ancak Müslümanları ciddi biçimde etkileyerek dinî düşünce ve hayatlarında ölümcül bir yara açan modern düşüncenin yaygın bir unsuruna; evrim teorisine değinmeden geçemeyeceğiz. 19</div><div><br /></div><div>Batıda hiç bir modern teori dine, biyoloji, zooloji veya paleontoloji alanında bir hipotezden ibaret olmasına rağmen kanıtlanmış bilimsel bir gerçekmişçesine tavaf edilen evrim teorisinden daha fazla zarar vermemiştir. Üstelik bu teori, astrofizikten sanat tarihine kadar birbirinden son derece farklı alanlara yayılan bir modern düşünce modası hâline gelmiştir. Bu düşünce tarzı, sadece Hristiyanlar üzerinde değil Müslümanlar üzerinde de olumsuz etkilere yol açmıştır. Daha ziyade modernleşmiş Müslümanlar, Allah'ın "isimler"i öğrettiği ve yeryüzünde halifesi tayin ettiği insan (Âdem) anlayışı ile maymundan gelen insan anlayışını savunan evrimci mantığın hiç bir biçimde uzlaştırılamayacağını unutarak, Kur'an-ı Kerim'i akıl almaz biçimlerde tefsir etmeye kalkışmış ve evrimi ispatlama gayretine düşmüşlerdir. Bir kısım gelenekçi ve fundamentalist Müslüman düşünür, salt dinî esaslardan hareketle, düşünsel ve rasyonel hiç bir argüman sunmadan evrim teorisini reddetmiş; çeşitli standart sözlük ve ansiklopedilerin genel kabul gördüğü yolundaki coşkulu iddilarına rağmen bu teorinin mantıksal açıdan sergilediği sefaleti ve L. Bounoure ve D. Dewar20 gibi düşünürlerin evrime karşı ortaya koyduğu bilimsel delilleri çok az kişi irdelemiştir. E. F. Schumacher'in çok isabetle belirttiği gibi, "Evrimcilik bir bilim değil, olsa olsa bir bilim-kurgu hatta bir muzipliktir."21 Son zamanlarda evrime karşı enformasyon teorisinden de yararlanılırken; 22 evrimciliği eleştiren bazı Batılılar da, işi evrim taraftarlarının psikolojik bir dengesizlik hâli içinde bulundukları iddiasına kadar götürmüşlerdir.</div><div><br /></div><div>Her ne kadar Batılı bilim adamlarının yaptığı gibi Müslüman düşünürlerin de bu teoriyi bilimsel, metafizik, felsefi, mantıkî ve dinî açılardan çürütmesi gerektiği düşüncesindeysek de, bu incelemede amacımız çözümleme veya çürütme değildir. Burada önemli olan; sürekliliği her yerde inkar eden, her nasılsa basitten daha karmaşığa tekâmül edildiğini iddia eden ve bu dünyayı şekillendiren varlığın üst düzeylerine ve arketiplerine karşı kör olan evrimci görüşün, daha önce sözünü ettiğimiz ilke eksikliğinin bir sonucu olduğunun bilinmesidir. Evrimcilik, Allah'ı yarattıklarından "el çektirmeye" çabalayan; insanın üstünde hiç bir ilke kabul etmeyen ve böylece insanlık dışı bir duruma düşen modern insanın, kendi yarattığı boşluğu doldurmak için geliştirdiği ümitsiz bir girişimdir. Aşkın İlke'nin unutulması hâlinde dünya, merkezi olmayan bir çembere döner ve bu merkezin kaybolması da, Hristiyan veya Müslüman, modernizmin tezlerini kabul eden herkes için bir varoluş açmazı olarak kalır.</div><div><br /></div><div>Evrimle yakından ilgili olan ve son iki yüzyıl boyunca Batı toplumunu siyasî ve felsefî olarak sarsan; şimdi de İslâm dünyasını derinden etkileyen diğer iki düşünce akımı ilerlemecilik ve ütopyacılıktır. Neyse ki tek taraflı ilerleme fikri bugün pek çok Batılı âlim tarafından ciddiye alınmamakta; İslâm âleminde ise, daha önceki modernleşmiş neslin hiç tereddüt göstermeden teslim olduğu "aklın putları"ndan biri olarak görülmektedir.23 Ancak modernleşmiş Müslüman entelijansiya üzerinde ciddî yıkıcı etkilere yol açmış olan ve ilerleme fikriyle akrabalığı bulunan ütopyacılık, dikkatle incelenmesi gereken bir konudur.</div><div><br /></div><div>Oxford English Dictionary, "ütopyacılık"ı, "sosyal şartların iyileştirilmesi veya kusursuzlaştırılması için geliştirilen, gerçekleşmesi mümkün olmayan ideal tasarı" biçiminde tanımlamaktadır. Bu terim aslen Sir Thomas More'un 1516 yılında Lâtince yazdığı meşhur Utopia adlı esere dayansa da, bugün kullandığımız "ütopyacılık"ın kökleri çok daha eskiye uzanmaktadır. Hristiyanlığın mümeyyiz vasfı olan idealizm ile birleşmiş bedenlenme (incarnation) inancı, elbette modern dönemlerden önce de mevcuttu. Bu özelliklerin karikatürü üzerine bina edilen ve S.Simon, Charles Fourier veya Robert Owen gibilerin hümanist sosyalizmi ya da Marx ve Engels'in siyasal sosyalizmi biçiminde ortaya çıkan ütopyacılık, tam anlamıyla St.Augustine'in City of God (Tanrı Şehri)'ının parodisi sayılabilecek bir tarih anlayışan yol açmıştır. Modernizin en önemli özelliklerinden biri olan geçen yüzyılların ütopyacılığı, Mesihciliğin çeşitli şekilleriyle birleşerek, geleneksel İslâm'ın gaye ve özüne tamamen aykırı hedef ve yöntemlere sahip siyasî-sosyal karışıklıklar doğurmuş ve doğurmaktadır.24 Ütopyacılık, salt insanî araçlarla mükemmel bir düzen kurmayı amaçlar. Teolojik anlamda dünyada kötülüğün bulunduğunu göz ardı eder ve bütün iyiliklerin kaynağından koparak bir iyilik nizamı kurmak mümkünmüşçesine; Tanrı'yı işe karıştırmadan, iyiliğe dayalı bir düzen kurmayı hedefler.</div><div><br /></div><div>İslâm'da da mükemmel toplum tasvirleri yapılmıştır; Fârâbî'nin el-Medinetu'l-Fazıla'sı (Erdemli Toplum), Şeyh Şihabüddin Sühreverdi'nin, Farsça'da 'olmayan ülke' (utopia) anlamına gelen Na Kuce-Abad'ı bunlara örnektir. Ancak bu mükemmellik ülkesinin "hiçbir yer" (yok yer) olduğu unutulmamalıdır; yani dar-ı dünya ötesinde, bu dünyanın yedi diyarı üzerindeki bir sekizinci diyardır o. Kur'an-ı Kerim'de, Müslümanlara vahiyden uzaklaştıkça mükemmellikten uzaklaşacaklarını bildiren İslâmî bakış açısının gerçekçiliği, yakın zamanlara kadar modern Avrupa felsefesinde süregelen ütopyacılığın İslâm düşüncesinde de filizlenmesini önlemiştir. Dahası Müslümanlar, mükemmel bir hâlin ancak Allah'ın yardımı ile mümkün olabileceğinin bilincindedirler. Bu nedenle, Mehdî'nin Allah tarafından İslâm'ı aslına döndürmek için gönderildiği fikrini savunan Mehdîcilik akımında görüldüğü üzere, İslâm'ın bir yenileyici (müceddit) vasıtasıyla zaman zaman yenilendiği fikrine rağmen; İslâm, modern düşüncenin pek çok sosyo-politik kavramının altında yatan seküler ütopyacılık türleriyle hiçbir zaman karşılaşmamıştır. Ve yine bu nedenle, modern ütopyacılık ile İslâmî öğretinin müceddit ve Mehdî anlayışı arasındaki derin ayrımın farkında olmak gerekir. Aynı şekilde, geleneksel müceddit kavramı ile modern düşünceye karşı mecalsizce tepki gösteren, İslâm'ı yenilemekten uzak modern reformcuyu da birbirinden ayırt etmeliyiz. Bazı fundamentalizm türlerinde gözlenen, ütopyacılığa dayalı ancak İslâmî imgeleri kullanan bu yenileyiciliğin gerçek tabiatının ayırdına varmak son derece önemlidir.</div><div><br /></div><div>Modern düşüncenin yukarıda belirtilen özellikleriyle ilgili olan ve mutlaka söz konusu edilmesi gereken bir başka özelliği daha vardır. Bu özellik, kutsallığın anlamının kaybedilmiş olmasıdır. Bu dayırlığı hemen hemen kaybetmiş bir insan olarak tarif edilebilecek modern insanın düşüncesi de, kutsallıktan gafil olmanın getirdiği boşluk içinde yüzmektedir. Aksinin olması mümkün değildi; çünkü modern hümanizm, sekülerizmden ayrı düşünülemez. Ne var ki İslâmî bakış açısına bundan daha yabancı bir şey yoktur; zira Allah çokluk (kesret) âleminin derinliklerine nüfuz ettiği ve geleneğin her alanında varolduğu için İslâm'da profan veya seküler gibi kavramlar bulunamaz.25 Bu, İslâm'ın yalnızca zihinsel yönlerinde değil26 büyüleyici sanatında da görülebilir. İslâm geleneği, kutsalın kokusundan mahrum ve ilâhî nizamın yerine salt insan kökenli, ondan ilham alan bir anlayışı ikame eden bir düşünceyi asla kabul etmez. İslâm perspektifinde kutsalın önceliği ve modern düşüncede kutsala yer verilmemesi dikkate alındığında, İslâm'ın modern düşünce ile ciddî bir düzlemde karşı karşıya gelmesinden söz etmenin mümkün olamayacağı açıkça anlaşılır. Hatta İslâm bu noktada, seküler olanı meşru kılmak anlamına taşıyacak "diyalog"tan da uzaktır. Seküler olan, ancak kendi başına varolan kutsalı reddettiği ve inkâr ettiği için söz konusu edilir; profan yahut seküler ise, sadece görüntü'den ibarettir.</div><div><br /></div><div>Son olarak, modern düşüncenin özelliklerinden biri olan indirgemecilik de, Müslümanların modernizmle olan karşılaşmaları sırasında İslâm'ı etkilemiştir. Modernizmin etkilerinden biri, insanların çoğunun kafalarında İslâm'ı sadece bir boyuta, şeriata indirgemek ve onu, modern düşüncenin taarruzlarına karşı kendini koruyabileceği fikrî silâhlardan yoksun bırakmak olmuştur. Fakat modernizmin doğurduğu evrimcilik, rasyonalizm, varoluşçuluk (existentialism) ve bilinemezcilik (agnosticism) gibi zihinsel meydan okuyuşlar, fıkhî düzlemde değil, yine zihinsel düzlemde göğüslenmelidir. Bu duruma, meseleleri görmezden gelmekle veya m odern bilim ve teknoloji ile şeriat arasında mucizevi bir birleşmeyi beklemekle cevap bulunamaz. İslâm'ın modernizmle olan karşılaşmasından galip çıkması, ona kızmakla ve şeriatın doğru olduğunu savunmakla gerçekleşebilecek bir şey değildir. Bu ancak, modernizmi bütün kökleri ve dalları ile iyice kavrayarak ve onun İslâm'a bulaştırdığı meselelerin çözümünde bütün bir İslâm geleneğini kullanmakla başarılacaktır. Bu girişimin merkezinde de, insanlar insan kaldıkça; teomorfik tabiatlarına uygun bir biçimde sebep-i vücutları olan Allah'a ibadet ederek (ubudiyye) O'na şehadet ettikçe geçerli olacak o bilginin İslâm vahyinin kalbinde yatan hikmet veya hakikat'in yeniden diriltilmesi yer almaktadır.</div><div><br /></div><div>Çeviren</div><div>Sara Büyükduru</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-552143721155143008?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-83253825339525415612009-09-13T22:49:00.000-07:002009-09-13T22:54:32.624-07:00<div>MERVE ÇETİNEL</div><div><br /></div><div><b>17.yy'da yaşamış Niyazi-i Mısri ile günümüze ait bir karakter olan Mehmet arasında, nasıl bir bağlantı var acaba?</b></div><div><br /></div><div>Sadece Mehmet’in değil hepimizin ilgisi, ilişkisi var. Niyazi Mısri, bilgelik göğünün parlak bir yıldızı. Yaşamı çok etkileyici, hikmetlerle dolu. İlkeden ödün vermiyor. Adalet duygusu çok kuvvetli. Müthiş bir şair.</div><div>Anka’da, Mısri hazretlerini doktora tezi yapmak isteyen ancak bundan vazgeçen, üzücü olaylar yaşayan, canı sürekli yanan, büyük bilgenin iklimine zaman zaman girerek soluklanan bir insanın hikayesinin içinden anlatılıyor olaylar. Mehmet halveti yolunun yolcularından değil ama Mısri ile çok derin bir ilişkisi var.</div><div><br /></div><div><b>Niyazi Mısrî hakkında böyle bir kitap kaleme almanızın sebebi nedir? Daha önce hayatlarını romanlaştırdığınız Ömer Hayyam ve İbn Arabî’den sonra Niyazi Mısrî’nin gelmiş olmasında bir bağlantı görebilir miyiz?</b></div><div><br /></div><div>Niyazi Mısri’yi, üniversiteye geldiğim yıllardan beri okurdum. Bana çok heyecan veren, çok etkileyen bir bilge şair. Fakat Anka’yı yazma düşüncesini içime Mustafa Tatçı hocam düşürdü. Elmalı’nın Canları konulu bir sempozyuma gitmiştik. Dönerken, ‘Mısri’yi yazsana’ dedi. Daha önce de birkaç kez düşünmüş ama korkmuş, çekinmiştim. Gezgin’de Mağripli büyük bilge İbn Arabi’yi, Şey’de Hayyam’ı konu edinmiştim. Aynı yolun yolcuları, aynı iklimin pınarları bunlar. Mısri’de Celal daha baskın. Şiirlerini birlik düzeyinden söylemiş hep. Yaşamı da gerçekten çok etkileyicidir. Her anı olağanüstüdür. Yıllarca Rodos ve Limni’de sürgünde kalmış. Mübarek bedeni, halen Limni’de yatıyor. Çok zulme maruz kalmış. Kamil insan. Onun yaşamını yazma fikri Tatçı hocanın önerisiyle birlikte içime bir ateş gibi düştü.</div><div><br /></div><div><b>Mısrî neden kendisini “Anka” olarak nitelemektedir?</b></div><div><br /></div><div>Anka, esasen Kamil İnsan’ın öyküsüdür. Veya şöyle diyeyim : Kamil insanın öyküsünden birkaç tablodur. Ama, onu, bugünden bakarak, modern zamanlarda yaşayan bir insanın hikayesi içinden, onun gözüyle anlatmaya çalıştım. Mısri hazretleri, Kaf Dağındaki, hakikat dağındaki kamil insandır, varlığın kalbi olan insan.</div><div><br /></div><div><b>Kitabınızda, kadın ve erkeğin yaratılışından bahsederken “kadının erkeğe vurgunluğunun sebebinin bir şeyin kendi yurduna düşkünlüğündendir” ifadesi geçmekte… Bu sözden yola çıkarak, kadın ve erkeğin yaratılış serüveninden bahseder misiniz?</b></div><div><br /></div><div>Söz ettiğiniz şey, esasen İbn Arabi’nin Füsus’unda geçer. Füsus’un son bölümü, son Fassıdır. Dilerseniz ondan aktarayım. İbn Arabi, aşka, muhabbete, kadınla erkeğin nikahına, onun metafiziğine ilişkin konuşurken, o bilinen hadisi şerheder : Bana dünyanızdan iki şey sevdirildi, güzel koku ve kadın. Ve namaz gözümün nuru kılındı. Şeyh’in yorumu şöyle : “Cenab-ı Hak insana, Kendi ruhundan üflediğini beyan ederek, sonuçta Kendi nefsine iştiyak göstermiş oldu. O, insanı Kendi sureti üzere yarattı. Çünkü O, Kendi ruhundandır. İnsanın surette mayası, bedenini oluşturan ve ahlat denilen dört ögeden meydana geldi. Bedeninde nemden oluşan ısı nedeniyle nefsinden ateşlendi. Öyleyse insanın ruhu, kendi yaratılışında ateş oldu. Bunun için Allah, Musa’yla sadece ateş biçiminde belirerek konuştu.</div><div><br /></div><div>Zaten O’nun o zaman muhtaç olduğu şey de ateşti. Eğer insanın kaynağı, -kimi meleklerin varlığı gibi- unsuri olmayan alemden gemiş olsaydı ruhu da nur olurdu. Allah, Rahmani soluğuyla ruhunu insana üflediğini ima ederek, onun kuşkusuz Rahmani nefesten olduğuna işaret buyurur. Çünkü üflenmiş olan bu solukla, onun aynı belirmiş ve kendisine üflenen maddenin buna yeteneği dolayısıyla bu soluğun tutuşturduğu şey, ateş olmuştur. Öyleyse, insanın insanlığını oluşturan hayvani ruhta allah’ın soluğu içkinleşti. Bundan sonra Cenab-ı Hak, insan için yine insan suretinde başka birini yarattı ve ona kadın dedi. kadın kendi suretiyle belirince, ona iştiyak duydu. Bu durum bir şeyin kendi benliğine iştiyak duymasıdır. Kadının erkeğe vurgunluğu da, bir şeyin kendi yurduna düşkünlüğüdür.</div><div><br /></div><div>Bu açıkamamıza göre, erkeğe kadın sevdirildi. Allah da Kendi sureti üzere yarattığı kimseye sevgi gösterdi. Nurdan yarattığı meleklerin düzeyleri daha yüce ve doğal alemden doğmuş olmalarına karşın, onları insana secde ettirdi. İşte erkekle kadın ve Allah ile insan arasındaki ilişki buradan başladı. Oysa suret ilişkisi yönünden en büyük ve en kusursuz araçtır. Çünkü suret, tek olan varlığı ikileştirdi. Yani Allah’ın varlığını ikileştirmeye neden oldu. Kadın da yaratılışıyla erkeği ikileştirdi ve onu kendine eş kıldı. Bu duruma göre Hak, erkek ve kadın olmak üzere bir üçle oluştu. Bu arada erkek, kadının kendi aslına arzusu gibi bir arzuyla kendi aslı olan Rabbine iştiyak duydu. Cenab-ı Hak Kendi sureti üzere yarattığı ve sevdiği erkeğe kadını sevdirdi. O halde erkeğin sevgisi, hem kendi parçası olan kadına karşı hem dekendisini yaratan Hakk’a karşı oldu. İşte bu yüzden, Hz. Muhammed (as), ‘bana kadın sevdirildi’ buyurdu. Çünkü kendi sevgisi sadece Rabbinin suretiyle ilgili olduğundan kendi nefsinden söz ederek, ‘ben sevdim’ demedi. Böylece kendi kadına karşı olan sevgisini bile Allah’a bağladı. Çünkü Hz. Muhammed (as), kadın sevgisini Allah’ın kendi suretinde yarattığı varlığına sevgisi gibi ilahi ahlaka uymak için istemiştir. Erkek, kadını sevdiği için kavuşmak istedi. Yani, sevgiyi, kavuşmanın aracı olarak bildi. Unsurlardan oluşan bu yaratılış aleminde, nikahtan daha büyük bir kavuşma yoktur. Bundan ötürü, şehvet duygusu, bedenin tüm parçalarına yayılır ve bu nedenle, insana, seviştikten sonra yıkanması zorunlu olmuştur. Bedende şehvet oluşunca, insan nasıl genel bir sarsıntıyla kendinden geçiyorsa, yıkanarak arınma zorunluğu da o oranda genel olmuştur. Çünkü Allah, Gayyur adı bakımından, kulun, kendisinden başkasıyla mutlu olmasını istemez. O halde insan, zevk ve şehvetle kendinden geçtiği diğer insan bedeninde Hakk’ı görür ve ona dönmek için vücudunu gusülle temizler. Zira bundan başka bir şey olmaz. Erkek, sevdiği kadında hakk’ı görürse, onun bu görüşü, eylem yerinde olur. Ama, kadının kendisinden doğmuş olması bakımından Hakk’ı kendi benliğinde görürse, O’nu öznede görmüş olur. Erkek, kendisinden doğmuş olan kadının suretini hatırına getirmeksizin Hakk’ı kendi benliğinde görürse, bu görüş, eylem yerinde ve dolaysız olarak Allah’tandır. O halde, erkeğin Hakk’a ilişkin görüşü, kadında daha olgun ve kusursuzdur. Çünkü, o, Hakk’ı hem özne hem de eylem yeri olması bakımından görür. Kendi benliğinden görüşüyle, özellikle erkeğin eylem yeri oluşu bakımındandır. Bu nedenle, Hz. Muhammed (as), Hakk’ın kadındaki bu kusursuz görünümünden ötürü, kadını sevdi. Çünkü Allah, maddeden soyutlanmış olarak ebediyyen görülemez. Çünkü Allah, zatı yönünden alemlerden beridir. Demek ki Allah’ı görüş, bu bakımdan imkansız ve görünüş ise sadece maddi alemde mümkün olacağından Hakk’ın kadında görünümü, manevi görüşün en büyük ve kusursuz düzeyidir. Kavuşmanın en büyüğü ise, kadınla erkeğin birleşmesidir. Çünkü bu, Hakk’ın kendisine bir halife seçmek üzere, Kendi suretinde yarattığı varlığa karşı gösterdiği İlahi yönelişin karşılığıdır. Adem, bu kavuşmada, kendini görür. Allah, Adem’i düzelterek ve değiştirerek olgunlaştırdı. İlahi soluğuyla Kendi ruhundan O’na üfledi. Böyle olunca Adem’in dışı madde, içi Hakk oldu. Allah, bundan dolayı Adem’i, bu insanlık anıtı için tedbirle nitelendirdi. Çünkü Allah, işleri gökten yönetir. Gök ise yerin üstündedir. Yer ise, aşağı dünyanın en aşağısıdır. Çünkü o, unsurların en alt düzeyidir. Hz. Muhammed kadını, ‘nisa’ sözcüğüyle ifade etti. Bu kelime, tekil çekimi olmayan bir çoğuldur. Bundan ötürü Hz. Peygamber, ‘dünyanızdan bana üç şey sevdirildi, nisa...’ buyurdu. Mir’e, yani tekil anlamıyla, ‘bir kadın’ demedi. Bu sözüyle, yaratılışta kadının erkekten sonra geldiğine işaretle İlahi düzene uydu. Çünkü arapçada ‘nüs’et’ fiili, geciktirme anlamındadır. Allah, Kuran’da, ‘Geciktirme, küfürde ileri gitmektir’ buyurdu ve ‘nüs’et’ sözcüğünü, ‘veresiye vermek’ anlamında kullandı. Bu nedenle Hz. Muhammed de (as), ‘mir’e’ anlamında, ‘nisa’ sözcüğünü kullandı. Bu duruma göre, sevdiği şeylere ancak düzeyleri bakımından sevgi gösterdi. Çünkü bunlar, kuşkusuz eylem mahallidir. Yani, erkek için kadın, Allah için tabiat gibidir. Öyle bir tabiat ki, erkek, ona bilinç biçimde yönelerek ve Allah’ın buyruğuyla, onda varlık aleminin suretlerini fethetti. Bu, öyle bir bilinçli yöneliş ve İlahi buyruktur ki, unsurlardan oluşan biçimler aleminde nikah, nurdan yaratılmış ruhlar aleminde çaba ve sözde anlamı bir sonuca bağlamak için giriş düzeni gibidir. Bunların tümü, bu ayrı ayrı yönlerden bir yönde, ilk bireyselliğin nikahıdır. Öyleyse, her kim kadına, bu sınır içerisinde sevgi gösterirse, o, ilahi bir sevgidir. Her kim onlara, sadece şehvet yönünden ilgi gösterirse, şehvetin ilmi ondan eksiktir. Bu gibilere göre sevgi, ruhsuz bir şekil olur. Her ne kadar o suret, gerçekte ruhun kendisiyse de, o can, kendi kadınlarına veya herhangi bir kadına mutlak bir zevk duygusuyla yaklaşan kişiler için anlaşılmaz ve onlar kimi sevdiklerini de anlayamazlar. Bunu anlayıp da kime sevgi duyduklarını kendi dilleriyle söylemedikçe, başkalarının bilgisiz oldukları gerçek sevgiye, kendi benliklerinde cahil olurlar. Nitekim kimi irfan sahipleri, bu gerçeği, ‘Hak katında benim sevdiğim gerçekleşti ancak aşkımın kime karşı olduğunu bilemediler’ dizesiyle ifade ettiler. Günümüzde, her gün bir yerden kalkıp bir yere konabileceğimiz zamanları geride mi bıraktık?</div><div><br /></div><div><b>O dönemde şeyhülislam olan Vani Efendi’nin, Karabaş’ın Mısrî’ye olan düşmanlığından bahsediyorsunuz. Aynı dine inanan insanlar arasında bu düşmanlığın sebebi ne olabilir?</b></div><div><br /></div><div>Kadızadeler hareketi, esasen Osmanlı’nın irfan yaşamına, toplumsal barışına zarar vermiştir. Burada manevi bir çekememezlik, bir çekişme vardır. Bu, kutbiyet davası, meselesidir. Ama, Sultan Dördüncü mehmed döneminde (Avcı Mehmet yani) dergahlara rahat verilmemiş, devran, sema ve zikir yasaklanmış, dervişler sürülmüş, taciz edilmiştir. Bu, Osmanlı’nın hanesine olumsuz bir puan olarak yazılmıştır. Niyazi Mısri gibi bir bilgeye reva görülen zulmün, Osmanlı’nın inkırazında manevi bakımdan etkili olduğunu söylerler. Üstelik, söz ettiğiniz zatlar, aynı yolun yolcularıdır. Hepsi de halvetidir. Niyazi Mısri, mutlak adalet ilkesini koruma azminde olduğundan, iktidarla ilişkileri hep sorunlu olmuştur. Bir de mizacı farklıdır. Serazat bir kişilik, bir ruhtur. Kimseye eyvallahı olmamış. Vs.</div><div><br /></div><div><b>Ölmeden önce ölmek… Bunu nasıl başarabiliriz?</b></div><div><br /></div><div>Bu ağır soruya nasıl cevap verebilirim ki… Sadece, nefsimde zerrecik yaşadığımla şunu söyleyebilirim : İnsanın arınması, olgunlaşması için, nefsinin ihtiraslarını, arzularını frenlemesi gerekir. Bunu kısmen de olsa yapabilse, en azından nefsine ve başkasına acı vermeden yaşamanın nasıl bir şey olduğunu tadabilir. Kitaplardan öğrendiğim kadarıyla, ölmeden önce ölmek, insanın bizatihi nefsini, benliğini ve yaşamını Allah’a tasadduk etmesidir.</div><div><br /></div><div><b>Kitabınızın sonlarına doğru, “Cennet kötülüklerle süslenmiştir” cümlesiyle ne ifade ediliyor?</b></div><div><br /></div><div>Bu konu, Niyazi Mısri hazretlerinin o nefis eserinde geçer. Mevaidü’l-İrfan, İrfan Sofraları. Süleyman Ateş hocanın çevirdiği bu eserin bir bölümünde, ‘cennet merakihle (çirkinliklerle) süslenmiş, çevrelenmiştir’ hikmetini açıklar. Tabi, kendisine neden bu denli çok zulmedildiğiyle ilgili olarak bu yorumu yapar. Hafızam ne kadar izin verirse aktarmaya çalışayım. Bir kamilin adı uzaktan işitilir ve onunla buluşmaya iştiyak duyulur. Fakat geldikleri zaman onu düşmanla çevrili görürler, öyle ki her düşmanın elinde ötekininkine benzemeyen bir mızrak vardır; o mızrakları kamile aşık olanlara atarlar, iftiralar ederler, onu ondan çevirmeye çalışırlar. Bu, Adem’den günümüze değin böyle gelmiştir. Gerçekte kamilin çevresinde bulunan düşmanlar, yetenekli olmayan kimseleri kemal sahiplerinin yanına sokmamak için görevli bekçilerdir. İşte kemal sahibi olan zat, böylece kötülüklerle çevrilmiş bulunur. Onun yanına ancak kuvvetliler girebilir. Nitekim o kamil de maarif cennetine ve kendisine uygun dostlarla toplanma zevkine; düşmanların verdiği acılara, hasetçilerin neden olduğu üzüntülere sabrederek erebilmiştir. Çünkü bilgelerin meclisi, cennete benzer. Bu yüzden Allah’ın Sevgilisi, ‘cennet bahçelerine uğrarsanız, meyvalarından yeyiniz’ dedi. Fakat cennet mekarihle çevrilidir. Kamil kimseler, zikir sohbetine muvafık olan insanla toplanma meclisine ancak sabırla ile ulaşabilmişlerdir. Büyüklerden biri Belgrat’tan bizi ziyarete gelmişti. Önce fakirin hasetçilerinin çokluğunu görerek bana acıdı. Fakat cuma gecesi toplanan ihvanı görüp, onların vecd ile zikrettiğini görünce ağlayarak şöyle dedi : ‘Bırak onları istedikleri kadar hainlik ve düşmanlık etsinler. Onların ezalarına sabret, Çünkü bu nur, onların üflemesiyle sönmez, artar. Onlar nurunu ağızlarıyla söndürmek istiyorlar. Halbuki Allah, kafirler istemese de, nurunu mutlaka tamamlayacaktır, ayetini okudu ve ekledi : ‘Bu cennetin, hasetçilerden ve düşmanlardan hali kalmayıp onlarla sarılmış bulunması gerekir. İnsanların, etrafındaki çirkinlikleri yarıp buraya girmeye gücü olmadığından haset ve düşmanlığı artar. Fakat onların hasetleri ne kadar artsa bu nur da o kadar artar. Seninle ilgili kötü düşünmelerinden dolayı üzülme.’ </div><div><b><br /></b></div><div><b>Hayret vadisi ve ondan sonra gelen yokluk vadisinden biraz söz edebilir misiniz? Hayret nedir?</b></div><div><br /></div><div>Büyük Yunus, ‘Hak bir gönül verdi bana/ha demeden hayran olur’ diyor. Ama, buradaki hayranlığın hayret olup olmadığı, yani bir yetkinlik düzeyi olarak hayret makamından söylenip söylenmediğini bilmiyorum. Yani, bir nesne, varolan hatta varlık karşısında insanın gözündeki perdelerin ortadan kalkmasına yol açan bir hal. Bu halin, bir şaşırma, şaşakalma olduğu kesin. Ama sadece şaşırma olmadığı da. İnsan, daha önce hiç görmediğini gördüğünde, duymadığını duyduğunda, tahayyül etmediğini ettiğinde şaşırmadan öte bir şey yaşar. Burada hayret, hem hayreti gerektiren halin ateşleyicisidir hem de sonuçlarındandır.</div><div>Ateşleyicisidir, çünkü, bir nesneye, olguya, varolana veya varlığa, ‘hayret’le bakıldığında, ondaki gizli yüz görünebilir. Sonucudur, çünkü, insan hayret ederek hayran olabilir ve baktığında yeni bir veçhe görebilir. Böylece, hayret, hem bir tür düşüncedir hem de dönüşümdür. Sadece düşünce değildir, çünkü hakikat düşüncelerde değildir.Hakikatin görünümleri ancak, bir deneyim sonucu düşüncede gerçekleşen değişiklikle belirebilir. Yani bir ‘gerçek’, insanın elinden tutarak, onu bir başka ‘gerçeğe’ götürebiliyorsa geçerlidir ve dolayısıyla gerçektir. Belki bu yüzden, Wittgenstein, kelimelerin sadece hayatın akışı içinde anlamlı olduğunu söyler. Varlığın sesine kulak kesilen ve onu duymağa çalışmayı felsefi etkinlik yani düşünme olarak gören Heidegger’den de bir kez daha öğreniyoruz ki, insanın körlüğü gözlerinde değildir. Asıl körlük, göğsümüzdeki tahttadır. Hayret etmeyi, düşünmenin arkhesi olarak önümüze getiren Heidegger şöyle der : ‘İnsanlar, hayretin içinden geçerek hem şimdi, hem de ilk olarak düşünmenin egemen başlangıcına vardılar’ Hikmetin kurucu ögesi hayrettir. Hikmet, varlığın içyüzünü okumaktır. Peki neler oluyor burada? Heidegger’e göre, ‘hayret sırasında kendimize tutunuruz.Varolanın karşısında, onun varolması ve nasılsa öyle ve başka türlü olmaması karşısında geri adım atarız. Hayret etme, varolanın varlığı karşısında geri adım atmayla son bulmaz. Aksine o, bu geri adım ve kendine tutunma olarak aynı zamanda karşısında geri adım attığı şey tarafından ona doğru çekilir ve tutsak alınır.’</div><div>Varlığa uygun olarak konuşmayı sağlayan hayret, insanı, kendini yok eden benliğin sınırlarından kurtarır ve zihnini genişletir. Zihin darlığı, insanın temel zaafıdır.</div><div>Fazlurrahman’dan öğrendiğimize göre, tüm Arap dilbilimcileri, bize, ‘zulüm’ sözcüğünün yaygın anlamının, ‘birşeyi uygun olmadığı yere koymak’ olduğunu söylüyorlar.</div><div>Öyleyse yanlışın, yanlış yönelimin, yanlışa yönelmenin ve yanlışta ısrarın her türlüsü zulümdür. Bunu irtikab etmeninse, göğüsteki gözün, yani iç gözün kalın gaflet perdeleriyle örtülü olmaktan ileri geldiği apaçıktır. Görüşü keskinleştirmenin bir adı hayrettir ve bu içduyum haliyle insan, gerçeği sürekli tecrübe eder ve deneyimleri, onu hayranlık vadisinde tutar. Bu varlığın içinde olmaktır. Bir metin olarak kainat dendiğinde, bir sözcük olarak insan, bir harf olarak ağaç, bir cümle olarak güneş, bir deyiş olarak deniz, bir manzume olarak yıldız demiş oluyoruz ve baktığımız her şeye yeni baktığımızın bilincine varıyoruz.</div><div>Öyleyse, kainatı bir metin olarak okumanın ve çözmenin bir yolu olmalıdır. Gerçeği deneyimlerimizle farkettiğimize göre, varolandan varlığa geçerken, kendimizi özne olarak da görmüyor, eleştirinin, ‘kritik bir durum’ olmadığını, yani eserle eleştiricinin nesne-özne ilişkisinden öte bir düzey veya düzlemde karşılaştığını varsayıyoruz. Hayret nasıl şaşırmadan öte bir şeyse, ‘tefekkür’ de, tümüyle modern bir durum/kavram olan düşünce’den başka bir şeydir. Arapçadaki fikir veya farsçadaki endişe hatta fransızcadaki pensee daha çok, dikey bir ‘düşünme tarzı’nı ima eder. Eleştiri’nin bir iç-duyum hali olarak hayret’le başlaması gerektiğini söylerken, düşünme ameliyesinin de sıradan bir zihinsel etkinlik olmadığını da belirtmek istiyorum. Sırası gelmişken, tefekkür’e yol açan hayret’in bir aşamasında, ‘temaşa’yı içerdiğini de hatırlamalı. Kalbin, aklın anlayamadığı akılları vardır diyen, bunu derken, bir müşahade’sini aktarıyor. O, kalbindeki akıllardan biriyle temaşa etmiştir varlığı ve gördüğü resim, salt beşeri bir zihinsel etkinlikle görülebilen bir resim değildir.</div><div>Şeyh Bedreddin, Varidat’ında, düşünmenin, varolan hakkında olabileceğini söyler.</div><div>Gerçekte düşünce, Yaratıcı’nın Zat’ı hakkında hayret etmek olan huşuya aykırıdır. Hakikat yolcusunun, nesnelerden Yaratıcı’ya ulaştığında düşünmesi hayret’e dönüşür. </div><div>Bu yüzden, hayret, tefekkürün ürünüdür. Ve yolcu, buna bir kez eriştiğinde, ne bundan ayrılmalı, ne de onu daha aşağı bir şeyle değişmelidir. Aksine, hayret’i yeterli olmayabilir. Bu yüzden Elçi, ‘Rabbim, hakkındaki hayretimi artır’ diye yakarmıştır. Tefekkür, Yolcu seyr halindeyken kendisinden istenilendir. Gayba dalmıştır. Fakat amaç, Zat’ıyla belirdiğinde tefekkür hayrete dönüşür. Elçi, ‘benim öyle bir vaktim var ki, Rabbimden başkası oraya sığmaz’ buyurmuştur. Hayretin açtığı yol-ki ona marifet diyoruz-nesneleri itibari değerinde bırakmaz, ya onları yok eder veya Yaratıcı’nın vechinin görünüşleri olarak ortaya çıkarır.</div><div>Kierkegaard, ‘etik ile estetik birdir’ derken, modernlerin indirgemeci olarak nitelediği ama gerçekte, varlığa ilişkin soru soran ve bunu ‘hayret’te kalarak arayan ve bulan deneyime gönderme yapar. İnsanın Yaratıcı’sıyla dolaysız biçimde ilişki kurabilme yeteneğine inanan herkes, estetik olanın aynı zamanda ahlaki olduğunu deneyebilir. Tam da burada karşımıza, Guenon’un irfanı çıkar. Şehadet aleminden varlığın yüreğine, gayba doğru yolculuğunda insan zihninin imkanlarını yöneten yasalarla ilgilenen geleneksel öğretide sanatla varlığın dilinin uyumundan söz edilmektedir.</div><div><br /></div><div><b>Kitabınız son cümlesi, hikâyenin “hiç bir şeye” vardığını söylüyor. Bundan kasıt nedir? Bir başa dönüş mü, her şey mi?</b></div><div><br /></div><div>İnanın bilmiyorum.</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-8325382533952541561?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-55099486566062315082009-09-02T21:18:00.000-07:002009-09-02T21:36:57.190-07:00<div>ALİ BULAÇ</div><div><br /></div><div>Cumartesi günü, "Türk ve Türkçü ulusal kimliği"n hangi tarihsel ortamda teşekkül ettiğini ve hangi aktörler tarafından benimsenip bütün etnik gruplara empoze edildiğini, buna sahiden etnik kökeni Türk olan Türklerin nasıl tepki verdiğini anlatmaya çalıştım.</div><div>19. yüzyıldan başlamak üzere başlayıp giderek şiddetlenen milliyetçilik akımlarının etkisi altında her zaman "bağımsız Kürdistan" ideali peşinde olan Kürt elitleri olmuştur. Ama bugün olduğu gibi dün de Kürtlerin ana gövdesi kaderlerini bölge halklarıyla bir olarak düşünmüşlerdir.</div><div><br /></div><div>Kürtlerin 1925'e kadar devletle olan problemlerinin temelinde modern-ulus devlet formunu benimsemiş olan bürokratik çekirdeğin Kürtlerin tarih boyunca korudukları özerkliklerine ve gündelik hayatlarına yaptığı haksız müdahaleye karşı tepkiydi. Milli Mücadele'den sonra yeni devletin iktidar eliti, her adımda Türklerle ve diğer kavimlerle mücadeleye katılmış bulunan ve belki Sevr'i Şeyh Mahmut el Berzenci'nin eliyle ilk yırtıp atan Kürtlerin dinlerini ve etnik kimliklerini asimile etmeye başlayınca başkaldırdılar. Şeyh Said ayaklanması, verilmiş sözlerin unutulmasına ve Kürtler üzerinde uygulanacağı anlaşılan bir inkâr ve asimilasyon politikasına tepkiydi. Kimse Şeyh Said'in bağımsız bir Kürt devleti için ayaklandığını iddia edemez. Anadolu'nun diğer bölgelerinde olan isyanlar da aynı mahiyettedir.</div><div><br /></div><div>Bu da bize gösteriyor ki, "resmi Türk ve Türkçü kimlik" tanımına ve dinin toplumsal hayattan tasfiye edilmesine tepki bütün etnik gruplardan gelmiştir, ama kalıcı olanı Kürtlerinkidir. Kürtler, dışarıdan gelmiş değildir, binlerce senedir bu topraklarda yaşayan otokton bir halktır. Onların etnik kimliklerini bir kenara bırakıp yeni bir kimliği (Türk ulusal kimliği) benimsemelerini gerektiren bir sebep yoktur. Eğer başlangıçta resmi-ortak kimlik "Müslümanlık", "Anadolu" veya coğrafi çağrışımıyla "Türkiye" şeklinde belirlenseydi, muhtemelen bu sorunlar bu boyutlarda yaşanmazdı. Bugüne kadarki 29 Kürt isyanında üç temel saik belirleyici rol oynamıştır:</div><div><br /></div><div>a) Kürtlerin tarihsel konumlarının altüst edilmesi,</div><div><br /></div><div>b) Etnik kimliklerinin inkârı, onlara Türk kimliğinin giydirilmek istenmesi,</div><div><br /></div><div>c) Dinî-geleneksel hayat tarzlarına müdahale teşebbüsleri.</div><div><br /></div><div>İlk defa "salt etnik bir Kürt milliyetçiliği"ni temel alan isyan PKK ile başlamış bulunmaktadır.</div><div><br /></div><div>Bugün "Kürtlerden ayrılabiliriz" diyenler Avrupa hayranı Tanzimatçıların ve Jön Türklerin asrileşmiş çocukları ve torunlarıdır. O zamanlar "Balkanlar, Ortadoğu gitsin, biz küçük, müreffeh ve Avrupalılaşmış küçük bir ülke olarak kalalım" diyorlardı. Sloganları "Sırtımızdan ağırlıkları atalım" idi. Dedikleri oldu, küçüldük, ama bugün Misak-ı Milli sınırları içinde dahi huzur içinde değiliz. Dün 600 yıllık imparatorluğu 10 sene içinde darmadağın edenler şimdi de aynı kafa ile Türkiye'yi bölmeye kalkışıyorlar. Eğer sahiden Kürtler ayrılacak olursa,</div><div><br /></div><div>a) Ortadoğu'nun hayat kaynağı sularını;</div><div><br /></div><div>b) Bugüne kadar el değmemiş petrol, doğalgaz, fosfat ve değerli maden yataklarını;</div><div><br /></div><div>c) Dünyanın en önemli stratejik coğrafyasını;</div><div><br /></div><div>e) Dinlerin ve medeniyetlerin ana merkezlerini hegemonik güçlere devredeceklerdir. "AB içinde, bembeyaz Türkler" olarak Avrupalı olacaklarını sanıyorlarsa, yanılıyorlar. Maddi ve kültürel yoksunlukları içinde yaşlı ve müreffeh, ama özünde yabancıya kapalı yaşayan "Avrupa'nın ameleleri" olabilirler ancak.</div><div><br /></div><div>Kürtler ısrarla "etnik kimlikleri"ne vurgu yapıyorlar. Bugün ise hepimizin ırkımızı ikinci plana düşürmemizin zamanıdır. Bunun için önce Türkler, etnik kimliklerini empoze etmekten, Türk olmayan muktedirler de "Ne mutlu Türk'üm diyene, bir ırka ıtlak olunamaz" demekten vazgeçmeliler.</div><div><br /></div><div>Hepimiz aklımızı başımıza almalı, "cahiliye asabiyeti" tuzağına düşmekten kaçınmalıyız. Yegane kurtuluşumuz, birlik içinde yaşamaktır. Bunun da yolu İslam'ın sunduğu manevi, politik ve hukuki imkânları ferasetle kullanmaktan geçer.</div><div><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-5509948656606231508?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-9512444367179691482009-09-02T21:13:00.000-07:002009-09-02T21:18:00.845-07:00<div>ALİ BULAÇ</div><div><br /></div><div>"Kürt meselesi"nin özünde ve başlangıç noktasında "ayrılıkçılık" yoktur. Son zamanlarda biraz "kızgınlık ve öfke" biraz da "aba altından sopa göstermek" düşüncesiyle "Kürtlerden ayrılalım" diyen Türklere rastlanıyor. Bu konu üzerinde durmak gerekir.</div><div>Belirtmek gerekir ki, Türkiye'den ayrılıp "bağımsız bir Kürt devleti" isteyenler yüzde 2,5. "Federasyon" düşüncesinde olanlar da azami yüzde 7,5. Geriye kalan yüzde 90'lık ana kitle Türkiye'de ve bir arada yaşamak istiyorlar. Ama bu kitle ortada ciddi bir "Kürt sorunu" olduğunu söylüyor.</div><div><br /></div><div>Sorun, Osmanlı'nın yanlış modernleşme ile "merkezî devlet"ten "merkeziyetçi sosyo-politik bir düzen"e geçmesinden ve kurulurken cumhuriyetin Fransız usulü sıkı markaj monolitik, yukarıdan aşağı, otoriter-totaliter bir toplum ve tektip vatandaş yetiştirme projesini, hükmü altında tuttuğu her etnik gruptan insana empoze etmesinden kaynaklanmaktadır. Türk ırkından gelenler, hiç de meraklısı ve isteklisi olmadıkları halde, zamanla üst-ulusal kimliğin "Türk ve Türklük" olmasından rahatsız olmadılar. Türklerin, diğer kavimler gibi birincil aidiyetleri Müslümanlıklarıdır. 1950'ye kadar onlar da yeni kimlik tanımlamasından çok çektiler. Kuruluşundan bu yana Türklerin yeni "Türk ve Türkçü kimliği" içselleştirmelerinde MHP önemli rol oynamaya çalışıyor, ama bu partinin seçmen nezdindeki desteği ortada.</div><div><br /></div><div>Türk ırkından gelenlerin yeni kimlik tanımlamasına pek meraklı olmamalarının sebepleri var: Yeni kimlik, Türklerin hem dinî aidiyetlerini bastırıyor, hem aslında onların ırk, kavim veya etnik hakikatlerini inkâr ediyor. Çünkü eğer "Türk"ten bir etnisite kastedilmiyorsa, yani İbn Haldun'un terimleriyle 'Türklük'ten "nesep" değil "sebep" kastediliyorsa, bu durumda Orta Asya'dan gelip de Anadolu'da yerleşen, bazı fizyonomik özellikleriyle diğerlerinden ayrılan "Türk" diye bir ırk, bir kavim de "yok" demektir. Dikkatlice bakıldığında aslında Türklerin etnik kimliğinin inkâr edildiği ve Türklerin 1071'den bu yana Müslümanlıkla kazandıkları kültürel hasılalarının "Türkçülük politikaları" içinde eritilip asimilasyona uğratıldıkları görülür.</div><div><br /></div><div>Resmî Türk ve Türkçü kimliğe sahiden ırk olarak Türk olanlardan çok, Balkanlardan gelen göçmenler ve Kafkaslardan gelen muhacirler dört elle sarıldılar; kendi ırk, kavim veya etnik kimliklerini geri plana çekip Türk ulusal kimliğini benimsediler. Burada kastettiğim; ana kodları, âlem tasavvuru, ümmet bilinci ve din algısıyla Anadolu'da yaşayan Türklerden, Kürtlerden ve Araplardan temelde farkı olmayan Müslüman halk (Arnavut, Boşnak, Pomak, Çerkes, Gürcü, Çeçen, Abhaz vs.) değil, onların iktidar elitleridir. Bugün de Kürt kimliği mücadelesine karşı en sert direnci bu elitlerin ve etkisindeki grupların göstermesi tesadüfî değildir.</div><div><br /></div><div>Bu kavimlerin iktidar elitleri Kurtuluş Savaşı'ndan sonra inisiyatifi ele geçirince, bütün etnik grupları kapsayacak Müslümanlık temelinde ortak ve birleştirici bir kimlik benimsemek istemediler. Hem dış baskılar buna izin vermiyordu -özellikle Hilafet'in lağvedilmesini ve İslam hukukunun yürürlükten kaldırılmasını şart koşan İngilizler-, hem kurucu kadro zaten "dinin kamusal hayattan tasfiye edilmesi"ni kafasına koymuştu. Onlar artık dünyaya İslamiyet'in değil, pozitivizm ve Fransız usulü laiklik penceresinden bakıyorlardı.</div><div><br /></div><div>Böyle olunca "Müslümanlık"ı ortak payda görmediler. Din ayrımına göre gayrimüslimleri "azınlık" statüsüne soktular. Burada da iki problem vardı: 1) Gayrimüslimlerin "azınlık" sayılması İslam'ın tarihî tecrübesi dışında bir tanımlamaydı. 2) Bunu böyle yapmalarının sebebi Müslüman kökenden gelen herkesi Türkleştirebileceklerini düşünmeleridir. Dolayısıyla çoğunluğun "Müslüman", gayrimüslimlerin "azınlık" kabul edilmesi, Müslümanların hayrına değildi, dinlerinin yerine yeni ulusal kimlik ikame edilecek diye böyle düşünülmüştü. Bu açıdan Kürtler kadar, Türklerin ve Kürt olmayanların da sıkıntı yaşadığı söylenebilir.</div><div><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-951244436717969148?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-82801169739299851162009-06-10T12:17:00.000-07:002009-06-10T12:19:03.984-07:00<div>HAKAN ALBAYRAK</div><div><br /></div><div>Frankfurt'ta bir ağabeyim var. Marlboro içenlere çok kızıyor. Çünkü Phillip Morris, milleti Marlboro'ya müptela etmek için kurduğu kimyasal tezgâhı ifşâ eden bir elemanının ocağını söndürmüş. İşten atması yetmezmiş gibi başka yerde iş bulmasını da engellemiş; üstelik tazminat dâvâlarıyla donuna kadar soymuş ve ailesinin dağılmasına sebep olmuş. "Adamı yapayalnız ve çırılçıplak ortada bıraktılar. Karısı bile çekip gitti" diyor ağabeyim, "Her şey bir yana; sırf o adam için dahî Marlboro'ya tavır koymamız icap eder."</div><div><br /></div><div>Özel TV kanallarını izleyenlere de çok kızıyor ağabeyim. Çünkü "rating", dolayısıyla reklâm, dolayısıyla paradan başka kutsalı olmayan bu kanallar insanların en aşağılık duygularına hitap ediyormuş. Ayrıca, bir buçuk saatlik bir filmi seyretmek için reklâmlar yüzünden iki buçuk saat ekran karşısında oturmak zorunda kalmak da kabul edilir şey değilmiş. "İnsanların içlerindeki canavarı harekete geçiriyorlar, şiddete teşvik ediyorlar, cinselliği sömürüyor ve kirletiyorlar, kolay yoldan para kazanma hırsını kamçılıyorlar; para uğruna insanlık ırkının yozlaşmasına hizmet ediyorlar" diyor, "Bu iğrenç çarkın dönmesine katkıda bulunmamalıyız."</div><div><br /></div><div style="text-align: center;">* * *</div><div style="text-align: center;"><br /></div><div>Bir kişinin Marlboro içmemesi, Phillip Morris'i yıkmaz. Özel TV kanalları da bir kişinin boykotuyla yıkılmazlar. O halde ağabeyim akıntıya kürek mi çekiyor? Beyhude bir gayret mi sarf ediyor? Abesle iştigal mi ediyor?</div><div><br /></div><div>Kölelik kurumunu muhafaza ettiği ve Meksika'ya haksız yere savaş açtığı için Amerikan hükümetine vergi ödemeyi reddeden Henry David Thoreau'ya şöyle diyorlardı: "Gerçekçi ol. Bu eylemin hiç bir faydası yok. Üç-beş dolarlık vergini ödememen Amerikan hükümetini sarsmaz. Boş yere kodesi boylayacaksın. Gel vazgeç bu donkişotluktan. Ezici çoğunluğun karşısında tek başına duramazsın" gibi fevkalade rasyonel argümanlarla aklı selime davet ediyorlardı O'nu. Ve Thoreau onlara gülüp geçiyordu. Hakikatsiz çoğunluk umurunda bile değildi. "Ben tek kişilik çoğunluğum, hepinize bedelim" diyordu, "Çünkü Tanrı benimle."</div><div><br /></div><div>Thoreau öleli neredeyse 140 yıl oluyor. Onu keriz yerine koyanlar çoktan silinip gitti, fakat Hindistan'ın bağımsızlığına ve ABD'deki ırkçı yasaların kalkmasına yol açan "Sivil İtaatsizlik"in babası bir sembol olarak yaşamaya devam ediyor.</div><div><br /></div><div>Thoreau da unutulabilirdi tabii. Fakat bu, yaptıklarını boşa çıkarmazdı.</div><div><br /></div><div style="text-align: center;">* * *</div><div style="text-align: center;"><br /></div><div>Thoreau ve ağabeyim, "sıradan insan"a şöyle sesleniyorlar âdeta:</div><div><br /></div><div>Zannettiğin kadar önemsiz değilsin. Âlemlerin Rabbi seni ve her hareketini önemsiyor. En ufak bir jestin bile geçiyor kayıtlara. Hiç bir şey, ama hiç bir şey boşuna değil. Dünyayı değiştiremiyorum diye üzülme. Kendini gerçekleştirdiğin anda dünyanın değiştiğini fark edeceksin. Hiç bir işin üstesinden gelemiyorum diye de yiyip bitirme kendini. Unutma ki sen seferle mükellefsin, zaferle değil.</div><div><br /></div><div>"Allah bize yeter. O ne güzel bir dost ve ne güzel bir yardımcıdır."</div><div><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-8280116973929985116?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-29856854430925718492009-06-01T01:00:00.000-07:002009-06-01T01:14:32.630-07:00<div>DR. CAN GÜNGEN</div><div><br /></div><div>Hayatın anlamı ile ilgili görebildiğim tek bir makul açıklama bulunuyor. Varoluşçu felsefe çevresinde dönen, hayatın varoluşun niteliğinde anlam kazandığı, kendi başına ise bir anlamı olmadığına ilişkin açıklamadır bu. Burada anlam sözcüğü, kişinin varoluşunun kendisine ve çevresine ifade ettiği şey anlamında kullanılıyor. Eğer anlamsızlık bir boşluk,bir hiçlik ise ,varoluş bir anlam oluyor. Nasıl bir anlam olduğu da varoluşun niteliğine bağlı oluyor.</div><div><br /></div><div>Böyle bir anlamın kağıt üstünde hiçbir değeri olmayabilir. Bu ifadeler hayatın gerçekten anlamlı olduğunu ispat edemez kuşkusuz. Bahsi edilen şey matematik ve mantık ölçülerine uyan bir gerçeklik değildir. Zira klasik mantık ve matematikte referans noktalarına ihtiyaç duyulur. Bu noktalardan hareketle başka bazı noktalara varılır. Oysa tek ve kendine özgü bir varlık üzerinde hangi referansa göre fikir yürütülecektir. Varlığın sorumluluğunu üstlenecek ,varlığı kendi varlık sebebiyle izah edebilecek görünür evrende ne vardır? Tanrısal bir varlık bu nedene soyunduğunda ,onun varlığını izah eden ne olacaktır? İşte referans noktası olmadığında ,nedensellik zinciri bir yerde koptuğunda ,başvurulacak tek anlam göreli bir anlam olabilir. ”Benim varoluşum” “diğer insanlara” ve o insanlardan oluşan “topluma” göre bir anlam ifade edebilir. Ve anlatmaya çalışacağım gibi insan için asıl önemli olanda bu anlamın idrakıyla yaşanabilmesindedir.</div><div><br /></div><div><span class="Apple-style-span" style="font-weight: bold;">Neden ve nasıl arasındaki fark…</span></div><div><br /></div><div>Anlam aramak, ilk kez nerede ve nasıl başladığı belli olmayan ve süregiden hayatın, olayların nedenini bulmaya çalışmak insan beynine özgü başlıca bilişsel fonksiyonlarından birisi olsa gerek.</div><div><br /></div><div>Anlam aramak belki de kategorisindeki olayları kendi başına açıklayabilecek ilk etkeni aramak demektir. O etkene ulaşıldığında, artık olayları açıklamak için varılan noktadan ötesine gitme ihtiyacı duyulmayacaktır. Sıklıkla birbirlerinin yerine kullanılsalar ve kullanılan dilde yakın kavramlara çoğu zaman işaret etseler dahi , neden arama ile anlam arama aslında tam olarak aynı şey değildir. Mesela, yağmurun nedeni, bir takım atmosferik güçlerin bazı şartlar altında, pek iyi bildiğimiz fizik yasalarına uygun davranış biçimleriyle açıklanabilir. Ama bu, söz konusu güçlerin ve doğa yasalarının, ne hikmetle var olduklarını, o anda neden orada olduklarını açıklamaz.</div><div><br /></div><div>Evet yağmuru oluşturan başlıca etkenler hava sıcaklığı,hava basıncı ve yağmur bulutlarıdır. Ama neden bu fiziksel varlıkların var olduğu ve bir araya gelip yağmura yol açtığı bilinmemektedir. Yağmur yağmasının mutlak anlamı nedir? Bu soruya verilebilecek tatmin edici bir cevap göremiyoruz. Yağmurun ekolojik dengede oynadığı rol ile, gerek yaşamın oluşumu gerekse sürekliliği temelinde hayati öneme sahip bir unsur olduğu cevabı, yaşamın neden devam etmesi gerektiği sorusu ile bir adım öteye taşındığında artık tatmin edici bir cevap olarak görülmemekte. Bu manzara karşısında esasen insanoğlunun anlam sorununu yaşarken ve tartışırken,anlamla ilişkilendirdiği başlıca kavramın istenç olduğunu düşünmeden edemiyorum.</div><div><br /></div><div><span class="Apple-style-span" style="font-weight: bold;">Varoluş ve İstenç…</span></div><div><br /></div><div>Bu noktada soruları yanıtlamayı mümkün kılacak fikir imdada yetişiyor. ”İstenç” (irade) düşüncesi,keyfiyet bildirmesi sayesinde, ilk nedeni tatmin edici biçimde ortaya koyabilir. Günlük hayatta bu şekilde keyfiyet bildirimine çoğu kez başvururuz. Olaylar öyle gelişmiştir zira öyle olmasını istemiş ve olmalarını sağlamışızdır. Nedenler, nedenlere kaynaklık eden (öyle olmalarını isteyen) istençlerin ürünüdür. Ve yer yüzündeki varolan insanlar arası tüm çatışma da istençlerin çatışmasıdır. Varoluşçu düşüncede karşılığını bulan bu kavrayışta, özgür istenç varlığın “maddi dünya içindeki tüm devinimleri ile birlikte” anlamını oluştururken,başka bir istencin gölgesinde kalış hali ise ya gerçekten var olamamak ya da varlığına anlam katamamakla eşdeğerdir.</div><div><br /></div><div><span class="Apple-style-span" style="font-weight: bold;">Edimlerimiz varlığımız,istencimiz hayatımızın anlamıdır</span></div><div><br /></div><div>İstencimizi oluşturan şey nedir peki? İnsanoğlunun “istencini” tarih boyunca gerek köken gerekse değer itibarıyla “ruhsal varlığından” ayırt etmediğini söyleyebiliriz. İstenç bireyi diğer bireylerden ayıran, doğrudan sadece onun ihtiyaçlarına yönelik, onun dünya görüşünü yansıtan ve varlığını diğer varlıklardan farklı kılan yüce bir melekedir. ”Ben” istencimin yaptıklarıyla dünyada tanınır ve “ben” olurum. O halde beni ben yapan şey,yani istenç, tüm edimlerimizin gerçek yaratıcısı ve anlamıdır. Edimlerimizin en temel ve en temel anlamı bizim varoluşumuzun yansıması oluşlarıdır. Dışarıdan bakıldığını düşündüğümüzde, ortaya konulan edimler öncelikle bizim varlığımızın ilhamını verecektir.</div><div><br /></div><div>Edimlerimizin niteliği,altında yatan düşünce yapısının niteliğiyle(potansiyel edimler) birlikte varlığımızın niteliğini yansıtır. Yani edimlerimiz, varlığımızı gösteren bir ayna görevi görür. Onlara bakmadan varlığımızın neye benzediğini bilemeyiz. O halde kendisine bir değer atfedilen edimlerimizin anlamı onları bu halleriyle varoluşlarının sebebi olan varlığımızdır.</div><div><br /></div><div><span class="Apple-style-span" style="font-weight: bold;">Mutlak anlam bulunamaz,ama göreli anlam duygusu kazanılabilir…</span></div><div><span class="Apple-style-span" style="font-weight: bold;"><br /></span></div><div>Hayatın “anlamı”, dünyada bir şeyleri ararken kullandığımız matematiksel yöntem ve araçlarla ve matematik,kesin bir gerçeklik anlamında, bulunamaz ancak “anlam duygusu” yaşam esnasında esrarengiz bir şekilde kazanılabilmektedir.</div><div><br /></div><div>Evet, biz aradığımız şeylere yanıtı matematik işlemlere başvurarak bulmaya alışmışızdır. Ancak matematik ve matematik düşünce , dışımızdaki dünyanın “nasıllarını” bulmakta çok işimize yarasa da “neden”lerini bulmakta hiç işimize yaramaz. Hayatın ise böylesi bir yöntemle bulunabilecek türden bir anlamı yoktur. O halde elimizde bulunan matematiksel yöntemleri bir anahtar olarak kabul ederek hayatın anlam kilidini açmaya çalışmak boşunadır.</div><div><br /></div><div>Anlam sorunu üzerinde bu denli duruşumuzun sebebinin sadece merak duygusu olduğu söylenebilir mi? Sanırım içimizde anlamsızlık duygusunu ona eşlik eden “hiçlik-boşunalık ve köksüzlük “duygularının tatsızlığı ile birlikte hissettiğimiz için böyle bir düşünce yanlış olacaktır.</div><div><br /></div><div>Hayatın anlamı üzerinde konuşularak, seminerler, konferanslar verip, forumlar düzenlenerek aranılan anlama kavuşulması asla mümkün değildir. Çünkü sözcüklerin biraraya gelerek kurabilecekleri, anlam sorununa çözüm getiren mantıklı ve kesin hiçbir ifade yoktur.</div><div><br /></div><div><span class="Apple-style-span" style="font-weight: bold;">Anlam ile kastedilen bir ruh hali ya da duygu durumu mudur?</span></div><div><br /></div><div>Anlam ne kadar bir tanım itibarıyla aranıyor olsa da aslında bulabileceğimiz yegane şey belirli bir duygu durumudur. Bu duygu durumu kesinlikle, kendinden , yaptıklarından ve bu dünyada karşı karşıya geldiği olay ve insanlardan hoşnut olma duygusudur. Dünyada bulunmanın hoş,istenilir bir şey olduğu duygusudur. Bu duygu mantıklı herhangi bir ifadenin tartışılması ya da bellenmesi ile değil ancak yaşanılması ile kavranabilir. Bu duyguyu duyan bir insanın artık herhangi bir tanımlamaya ihtiyacı olmasa gerek.</div><div><br /></div><div>Peki nedir,bu “anlam veya hoşnutluk-istenilirlik” duygusunu var eden? Bu duyguyu var eden şeyler arasında fiziksel ve psikolojik ihtiyaçların karşılanması,arzuların hedefini bulması sayılabilir. Ancak ben önceliği bu dünyayı diğer insanlarla birlikte paylaştığımızı bilmek ve yalnızlık, ayrılmışlık hislerinden kurtulabilmek olduğunu düşünüyorum. İstencimin kabul görmesi,onaylanması kendimi var ettiğim halimle onaylanmam beni insan toplumunun bir parçası yapar. İnsan toplumunun ayrılmaz bir parçası olduğunu hissetmek ,onun tarafından eşit ve özgür bir üye olarak kabul edilmek,istencimin istenir olması “anlamsızlık hastalığının” en temelli tedavisini oluşturuyor kanaatimce…</div><div><br /></div><div><span class="Apple-style-span" style="font-weight: bold;">Bir çocuğun beklentisiyle başlarız hayata ve sonra…:</span></div><div><span class="Apple-style-span" style="font-weight: bold;">Umut, anlam arayışı,acı….</span></div><div><br /></div><div>Hayatınızdan ne bekliyorsunuz diye sorduğumuzda çok değişik yanıtlar gelir mutlaka. Ama hangi biçimde yaşamayı istersek isteyelim, ne tür beklentilere sahip olursak olalım kendimizi iyi hissettiğimiz, mutlu bir hayat yaşamak hepimizin nihai hedefidir.</div><div><br /></div><div><br /></div><div>Çocukluk döneminin erişkin yaşama ilişkin bulanık beklentileriyle başlarız hayata. Bir umut duygusunun varlığını hissederiz önce. Sıkıntılar zamanla geçecek, geçen zaman bize sorunlarla baş etme yeterliliği sağlayacaktır. Sevilse de sonuçta bir çocuk olduğu için her zaman küçümsenen, sık sık “büyüyünce anlayacaksın” “hele bir büyü de bakalım, ondan sonra” gibi sözleri defalarca duyan , duymaktan sıkılan çocuğun önünde ne mutlu ki gelecek hayalleri ve umutları vardır.</div><div><br /></div><div>Çocuklukta hayatın anlamı daha az sorulur sanırım. Zira yetişkin yaşamın bir çocuğun yaşamasının imkansız olduğu doyumlarla dolu olduğunu ve büyüdükçe yetkin,doyumlu bir ruh haline ulaşıldığını düşünür çocuklar. Bir gün gelecek,yetişkin yaşamın kapıları ardına kadar açılacak, gıptayla bakılan yetişkin yaşam tarzına ve nimetlerine kavuşulacaktır sonunda. Çocuğa yetişkinler tarafından verilen telkinler çocukluk çağının yetişkin yaşama dek içinde beklenilen bir “bekleme odası” gibi algılanmasına neden olabilir.</div><div><br /></div><div>Çocuğa bu gün ne ekerse yarın onu biçeceği düşüncesi aşılanır…Doğru adımlar atarsa iyi kazançlı , heyecanlı bir iş,sosyal kabul ve onaylanma, erişkin bir yüz, beden , güç ve cinselliğin gizem dolu cazip bahçesi onu beklemektedir.. Ona bakım veren, beklentileri olan insanların yüzünü kara çıkarmayabilir, kendince onlara yaptıkları için bir ödül vermeyi umabilir çocuk… Böylesine çarpıcı beklentilerin duyumsandığı çocukluk çağı dışında, başkaca bir hayat dönemi yoktur her halde.Anlam sorunu zaman zaman bilinç yüzeyine çıkar gibi olsa da çözüm arayışı ertelenir ve biriktirilen kuponlarla gelecekte elde edebilecek hediyenin merakı varoluşsal bir boşluğa düşülmesine engel olur şimdilik…Çocuk var oluşsal boşluğa düşer mi hiç diye düşünüyorsanız eğer “çocukluk çağı depresyonunu” hatırlayın bir…Nedir acaba sebebi?</div><div><br /></div><div><span class="Apple-style-span" style="font-weight: bold;">Kutunuzu açalım mı oyunu?</span></div><div><br /></div><div>Eski bir tv yarışması aklıma geliyor. Kapalı kutuların içinde hediyelerin isimlerinin bulunduğu,eğlenceli ve hafif bıçkın sunucunun yarışmacılarla kazanılacak hediye pazarlığı yaptığı bir yarışma. Yarışmacı “…numaralı kutuyu istiyorum” dedikten sonra,sunucu yarışmacıyı kutuyu açıp hediyesini almak yerine aklını çelip, birkaç hediyeyi birlikte vererek ikna etmeye çalışır ve ikna edemezse “kutusunu açardı”. Kutu açıldığında, belki araba çıkar beklentisiyle çamaşır makinesini reddeden bir yarışmacının kutusundan pilli el radyosu,sunucunun teklif ettiği nevresim takımı ve saç kurutma makinesini kabul eden yarışmacının kutusundan da renkli televizyon çıktığı olurdu. Ama beklenti yüklü, ayakları titreyerek bekleyen yarışmacıların içlerinden “bu yarışmanın anlamı da ne ki?” sorusunu sorduklarını hiç sanmıyorum.</div><div><br /></div><div>Peki “hayatın anlamı da ne ki?” sorusunu ne zaman soruyor insan?Aslında yukarıda ki örnek bağlamında yaklaşırsak, en azından insanın bu soruyu ne zaman sorduğunu değil de ne zaman sormadığını bulabiliriz. İnsan gelecekte açılacak bir “kutusu” olduğunda, heyecanla beklerken ve hayatla pazarlık ederken sormuyor bu soruyu. Ve basitçe soru olmadığında beklenen bir cevap da yoktur!.. Peki “kutu” hayat gailesindeki insan için ne anlama geliyor? Gelecekte sahip olunması beklenen şeyler midir “kutu”? Peki insan sahip olmak istediği şeylere sahip olup da (bütün kutular açılıp) artık beklentisi kalmadığında mı soruyor hayatın anlamını? Hayatın anlamsız olduğundan şüphelenmek için hayatı sonuna kadar yaşayıp tüketmek mi gerekiyor?</div><div><br /></div><div>Yaman sorular gerçekten… Cevap verilmesi kolay değil,ama üzerlerinde çalışmaya devam edelim.Görüldüğü gibi ”kutu” olduğunda soru yok, soru olduğunda ise maalesef mantıklı cevap. Bu “kutu”, yani amaç herhangi birimiz için kanatları altına sığındığı bir dinin mutluluk ve sonsuzluk vaatleri olabilir. Çoğu insanın baş vurduğu yolu seçerek dinin gereklerini,inananlarından talep ettiklerini yerine getirip vaat edilen sonsuz mutluluğu hak etme yolunu önüne bir amaç olarak koymak olabilir.</div><div><br /></div><div>Veyahut “şahsi bir dinin” mutluluk vaadi de olabilir “kutunun içinde bekleyen”. Ölesiye bağlanılan, ona sadık kalındığı müddetçe insanı mutlu etme kudretine sahip, ekseni etrafında toplanmış insanları yakınlaştırarak yoldaşlık temelinde bir sosyal ilişki ağı oluşturan, bu gün de yarın da orada bulunan istikrarlı güçlü “şahsi bir dinin” yaşamın amacı olabildiğini görüyoruz .… Doors grubunun efsanevi solisti Jim Morrison’un zekice ifade ettiği gibi, rock’n roll 70’li dönemlerde pek çok kişinin “şahsi dini” oldu. Rock müziğinde, sonsuza kadar olmasa da -söylemi bu dünyayı ilgilendiriyordu- yaşadıkları sürece (bazen uyuşturucu kullanımı ve hızlı yaşam nedeni ile kısa bir süre de olsa) tatmin vaadi bulanlar vardı.</div><div><br /></div><div><span class="Apple-style-span" style="font-weight: bold;">Nihai mutluluk arayışı ve hayatın anlamı</span></div><div><br /></div><div>Dinlerden bahsederken hatırlayalım. Dinler genellikle nihai bir noktada,mutlak mutluluk ,dinginlik ve sürekliliğe sahip olan bir mekan vaad ederler. Cennet arayışının bu dünyada bulunabilecek bir karşılığı olmadığını pek çok insan kısa sürede kavrar. Acılardan kaçınmak mümkün değildir. Mutluluk kaynakları aslında pek azken ıstırap kaynakları pek çok yerden yüklenir insanın üstüne. İnsanın bedensel varoluşu bozulmaya,çürümeye doğru ilerler gün be gün. Hastalıklar bir geldiğinde aman vermez. Bir taraftan dış dünya açlığı,soğuğu-sıcağı ,yaşamını tehdit eden mikro/makro organizmaları ve doğa felaketleri ile gelir insanı üstüne. Ve sonuncu olarak insan ilişkileri başlı başına bir sorundur insan için. Nevroz denilen psikolojik rahatsızlıkların pek çoğunun kökeninde yatar.</div><div><br /></div><div>Bu badireleri aşıp insan mutlu olmak ister. Ama kolay mı? Bir an kurtulur bir başka an başka bir sorunla boğuşur bulur kendini. Sonunda pes eder. Elindekilerle yetinmeye karar verir. Ama kötümserdir... Her an karşılaşabileceği sorunlara karşı uyanık olmak zorunda olan insan zihni “kaygı” denilen bir duygu ile tehdit eder bilinci. Her gün binlerce kez uyanan kaygı duygusundan kaçış yoktur. O zaman sorar insan. Eğer ben bu sorunlardan,acılardan,kaygılardan hiç kurtulamayacaksam her seferinde bunları aşmak için neden çabalıyorum ki? Boş bir çaba değil midir benimkisi..? Bu badireyi atlattım diyelim. Ya sırada bekleyen?</div><div><br /></div><div>İşte insan bu badirelere göğüs germek için bir “son” görmek ister.Hepsini atlattığı ve nihai huzura kavuştuğu bir son.Bunu talep eder hayattan. Ancak hayat pek suskundur. Cevap vermez.O zaman insan hayata sorar :”Peki ama benimle oynadığın bu oyunun anlamı ne?”</div><div><br /></div><div style="text-align: right;">(<a href="http://edebiyatuniversitesi.ning.com/">Edebiyat Üniversitesi</a>'nden alıntı)</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-2985685443092571849?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-2425846715511477942009-05-27T10:56:00.000-07:002009-05-27T11:02:23.127-07:00<div>LEYLA İPEKÇİ</div><div><br /></div><div>Türbanı öncelikle siyasi bir sembol olarak bilinçaltımıza kodlayan türbanlılardan ziyade CHP’li zihniyetti. (AKP iktidarıyla, bu argümanı kendi lehine çevirerek kullanmayı sürdürenler elbette oldu.) </div><div><br /></div><div>Şimdi CHP bu yaklaşımdan bir adım sapmış değil. Çünkü bir kez daha aynı seçkinci ve (en doğrusunu ben bilirimci) yaklaşımıyla yapıyor çarşaf açılımını: “Benim devletle, laiklikle problemim yok diyorsa, kıyafetini değiştir gel diyemeyiz.” </div><div><br /></div><div>Yıllarca üniversitede okumak isteyen türbanlı kızların “sistemle sorunumuz yok” sözlerine inanmadınız. Onların kafasının içindekilerinin farklı olduğuna hükmettiniz. Şimdi nasıl oluyor da çarşaflı kadınların “biz tehdit değiliz” sözlerine pat diye inanıveriyorsunuz? Bu ikiyüzlü ahlakçılık değil midir? </div><div><br /></div><div>‘Yeter ki CHP’li olsun, isterse çarşaf giysin!’ Bu şekilcilikle CHP’ye oy verenlerin daha özgürlükçü, daha çağdaş, daha demokrat olduğunu ima ederken komik duruma düşmüyor musunuz? Yine bir siyasi simge oluşturmuyor musunuz zihinlerde? </div><div><br /></div><div>Çarşaf ve başörtüsü CHP üzerinden aklanırken, türbanlı öğrenciler bir kez daha siyasete feda mı edilecek? </div><div><br /></div><div>Şimdi AKP’nin elinden bu siyasi sembolü alıyoruz derken yine kendi yarattığınız vehimlerin tuzağına düşmüyor musunuz? Bir kez daha siyasi terminolojiye hapsetmiyor musunuz tüm örtünme gerçeğini? (Ve metafiziğini.) </div><div><br /></div><div>“Önemli olan örtüyü kim niçin kullanıyor, ona bakmak lazım” diyor Baykal. Sahi nasıl bakacaksınız? Kendi niyet okumalarınızdan başka sahih bir veriye hangi kriterlerle sahip olacaksınız? </div><div><br /></div><div>Yapılan her türlü anket ve araştırmalar örtünmenin sosyolojisini ortaya koymakla sınırlıyken, insanın kalbindeki niyeti hangi sabit ölçüyle değerlendirip, tanımlayacaksınız? </div><div><br /></div><div>Birinin mahalle baskısıyla örtünmüş olduğunu saptadınız diyelim, onu bu sosyolojik vakadan dolayı nasıl ‘dinci’ diye niteleyeceksiniz? Ve sistemi tehdit ettiği sonucunu nasıl çıkaracaksınız? Sadece sosyal baskıyla örtünüyor diye: Onun ‘sofu’ veya ‘irticacı’ olacak denli ciddi bir ‘tehdit’ içerdiğinin hükmünü verebilir misiniz kolayca? </div><div><br /></div><div>Peki, vahiy ile akıl arasında güçlü bir bağ kurarak kalbinden teslim olmuş birinin kendi iradesiyle örtünmesi mi sizin için tehlike arz edecek? Böylesine dinin ruhundan konuşan biri size örtünmenin bir kalp hakikati olduğunu ve aslında kimseye bunun dayatılamayacağını söylediğinde ne olacak? Hangisini yargısız infaz edeceksiniz sisteme tehdit görerek?</div><div><br /></div><div>*** </div><div><br /></div><div>Bugün bazı CHP’lilerin sosyolojik bir veriyi ansızın algılamaları ve Türkiye gerçeğini keşfetme çabaları –seçim yatırımı olsa da- hayırlıdır diyebiliriz. Ama bu kadar basit mi bu partinin siyasi açılımını bazı ahlaki çelişkilerin altını çizmeden onaylamak? </div><div><br /></div><div>Hele postmodern bir darbeye gerekçe teşkil eden kimi mizansenlerin ve yalan haberlerin çoğu için örtülü kadınlar kullanılmışken? Birçok nesil eğitimsiz kalmışken? İrticacı diye fişlenmişken? Sırf başörtülü eşleri dolayısıyla memurlar işlerinden atılmışken? Çeşitli iftiralarla profesörler bile dinci diye damgalanmışken? Bu kadar kolay mı bu haksızlıklarda CHP’nin rolüne dair tek kelime bile etmeksizin onu alkışlamak? </div><div><br /></div><div>CHP’nin desteklediği cumhuriyet mitingleri döneminde, türbanlı kızların daha görünür olmalarıyla rejimin tehlikeye girdiğini söyleyen, günlerce korktuğunu haykıran ve ülkeyi terk etme noktasına gelen kimi yazarların bugün “çarşaf bir Türkiye gerçeği” derken biraz olsun terlemeleri gerekmez miydi? </div><div><br /></div><div>Baykal, CHP’ye üye yaptığı çarşaflı kadınlar için “eğer sistemi tehdit etmiyorsa niye kıyafet dayatalım” demiş. Daha önce yazdığım (ve birçok kişinin de yazdığı gibi) bu sözler üniversiteye girme hakkını kazanmış türbanlılara CHP tarafından ısrarla ve yıllarca sistemi tehdit ettikleri gibi bir peşin hükümle yaklaşılmış olduğu gerçeğini hiç ama hiç değiştirmiyor. </div><div><br /></div><div>CHP yıllarca türban ile başörtüsü arasındaki biçimsel farklardan derin bir siyaset üretti. Bağlama biçimlerinden niyet okumaları yaptı. Örtülü kızların okumasını engellemek için Meclis kararlarını mahkemeye yolladı. </div><div><br /></div><div>Bu kızlar ya baba ve ağabeyleri tarafından kullanılıyorlar, bir siyasi sembol olarak türbanın yerleşmesine alet oluyorlardı ya da geçmişte kalmış bir dinî ritüeli dönüştüremeyecek kadar cemaat baskısı altındaydılar. CHP, kendi ‘kafasının içindekiler’le bütün genç kızların iç dünyasını böylece okudu. </div><div><br /></div><div>Baykal unutmuş olabilir ama böylesi niyet okuma hezeyanları yüzünden birçok nesil geldi geçti. Ve bu ülkede halen birileri kendi örtünme gerçekleriyle yaşıyor. Bu sistemin içinde. Kara çarşaf onları bir kez daha mağdur etmek için mi aklanıyor?</div><div><br /></div><div style="text-align: right;"><span><span>(Taraf Gazatesi - 28.11.2008)</span></span><span class="Apple-style-span" style="color: rgb(70, 70, 70); font-family: Arial; font-size: 10px; "><span class="Apple-style-span" style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: Georgia; font-size: 16px; "><span class="Apple-style-span" style="color: rgb(70, 70, 70); font-family: Arial; font-size: 10px; "><span class="Apple-style-span" style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: Georgia; font-size: 16px; "></span></span></span></span></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-242584671551147794?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-22802582130218703842009-05-17T17:42:00.000-07:002009-05-17T17:46:44.984-07:00<div>AHMET ALTAN</div><div><br /></div><div>Ben, bu ülkenin kaderini belirlemekte dindarların rolünün çok önemli olduğuna inanıyorum. </div><div><br /></div><div>Onların tercihleri Türkiye’nin de rotasını çizecek. </div><div><br /></div><div>Ne yazık ki dindarların kesinkes belli tercihleri yok. </div><div><br /></div><div>Dahası, onların neyi tercih edeceğini bize söyleyebilecek belirli “ölçüleri” de yok. </div><div><br /></div><div>Bu beni çok şaşırtıyor aslında. </div><div><br /></div><div>Çünkü dindarların, “ahlakla, hakkaniyetle, adaletle” ilgili çok kesin ilkelere sahip olmaları gerektiğini düşünüyorum. </div><div><br /></div><div>Ama her zaman öyle olmuyor. </div><div><br /></div><div>Bakın, 28 Şubat, dindarları hedef aldı ve onları çok hırpaladı. </div><div><br /></div><div>Buna haklı olarak kızdılar. </div><div><br /></div><div>“Devlet” denilen örgüt, kendi vatandaşlarının önemli bir kısmını “kuşkulu” sayıp onların haklarını gasp ediyordu. </div><div><br /></div><div>Bugün iktidarda “dindarlığı” kuvvetli bir parti var. </div><div><br /></div><div>AKP, dindarları önemli ölçüde temsil ediyor. </div><div><br /></div><div>Peki, dindarlığını göstermekten memnun olan bu parti, hakkaniyetli, adaletli, vicdanlı davranıyor mu? </div><div><br /></div><div>28 Şubat darbesini yiyen insanlar, başkalarının hakkına sahip çıkıyor mu? </div><div><br /></div><div>Adı lazım değil, AKP’li bir Meclis Başkanı var. </div><div><br /></div><div>Çok haksız yere, yasaları dibine kadar zorlayarak “savcılığa ifadeye” çağrılan DTP’li milletvekilleri için ne dedi bu “dindar partinin” Meclis Başkanı? </div><div><br /></div><div>“Polis gelir onları alır” dedi. </div><div><br /></div><div>28 Şubat’ta “asker” gelip “dindarları” almıştı. </div><div><br /></div><div>Şimdi de polis gelip “Kürtleri” alacak. </div><div><br /></div><div>Meclis Başkanı, ne hukuka, ne demokrasiye, ne de başkanlığını yaptığı Parlamento’ya sahip çıkıyor. </div><div><br /></div><div>Sahip çıktığı tek şey kendi güvenliği, makamı, huzuru; başka bir şeye aldırmıyor. </div><div><br /></div><div>“Devletle ve askerle” iyi geçinsin yeter. </div><div><br /></div><div>Kendisinden olmayanı polise teslim ediyor. </div><div><br /></div><div>Peki, bir sorun kendinize. </div><div><br /></div><div>Savcılığa çağrılanlar AKP’li milletvekilleri olsaydı, Meclis Başkanı aynı rahatlıkla “polis gelir onları alır” der miydi, diyebilir miydi? </div><div><br /></div><div>Peki, şunu da sorun. </div><div><br /></div><div>Eğer Meclis Başkanı, AKP’li milletvekilleri için “polis gelir alır” deseydi, o AKP’nin milletvekilleri, yöneticileri ve başkanı ne yapardı? </div><div><br /></div><div>Bir de şunu sorun. </div><div><br /></div><div>Meclis Başkanı, halkın oylarıyla seçilmiş Kürt milletvekilleri için bunu söylediğinde AKP ne yaptı? </div><div><br /></div><div>Hiçbir şey. </div><div><br /></div><div>Bu, hakka, adalete, vicdana uyuyor mu? </div><div><br /></div><div>Belki ben “dini ve dindarlığı” çok abartıyorum. </div><div><br /></div><div>“Dışardan” baktığım için bana öyle ışıklı ve güven verici gözüküyor. </div><div><br /></div><div>Dindarların, müşfik, adil, mütevekkil, hakşinas olduklarını sanıyorum. </div><div><br /></div><div>Ama ben “din ve dindarlık” adına sahneye çıkanların çoğunda bu özellikleri görmedim. </div><div><br /></div><div>Ya onlar gerçek dindar değil ya da ben dindarlığın ne olduğunu hiç bilmiyorum. </div><div><br /></div><div>Burada önemli olan, “gadre” uğrayanların Kürt olması değil. </div><div><br /></div><div>Burada önemli olan, “gadre” uğrayanların, dindarların kendilerinden saymadıkları birileri olması. </div><div><br /></div><div>Aynı rahatlıkla solcuları, demokratları, liberalleri de “polise” teslim edebilirlerdi. </div><div><br /></div><div>Zaman zaman ediyorlar da zaten. </div><div><br /></div><div>Bu, sizce dindarlar için övünülecek bir şey mi? </div><div><br /></div><div>Neden biz bu ülkede dinin ve dindarlığın adaletine hiç tanık olmuyoruz? </div><div><br /></div><div>Ben, dindar değilim ama dine ve dindarlığa çok önem veren, dinin toplumun en önemli kültür direklerinden biri olduğuna inanan biriyim. </div><div><br /></div><div>Benim görebildiğim kadarıyla, “ben dindarım” diye sahneye çıkanların çoğu bu direği acımasızca kırıyor. </div><div><br /></div><div>Bunun çok örnekleri var. </div><div><br /></div><div>Geçen gün, “dindar” bir gazetede, ünlü bir gazetecinin eşiyle ilgili bir haber gördüm. </div><div><br /></div><div>İnsanların eşleri, aileleri, yakınları, çocukları hakkında haber yapılır mı? </div><div><br /></div><div>Dindarlığın “mahremi”, “edebi” yok mu? </div><div><br /></div><div>Sana benzemeyenler yaptıysa, sen de yapmak zorunda mısın? </div><div><br /></div><div>O zaman, onlardan farkın ne? </div><div><br /></div><div>Öfke ve intikam isteği, insanın kendi inançlarının emirlerini unutmasına yol açabilir mi? </div><div><br /></div><div>Sen kendin “dindar” olduğun için devletin hışmına uğrayacaksın... </div><div><br /></div><div>Sonra kalkıp aynı “hışımla” başkalarına saldıracaksın. </div><div><br /></div><div>Üstelik de bunu bazen, Meclis Başkanı örneğinde olduğu gibi, sana zulmeden devleti arkana alarak yapacaksın. </div><div><br /></div><div>Buna dindarlık mı diyorsunuz? </div><div><br /></div><div>Eğer dindarlar, sadece dindarların hakkını gözeten, kendileri kadar dindar olmayan herkesi devletle birlikte ezen bir anlayışı benimserse... </div><div><br /></div><div>Eğer dindarlar, “kavmiyetçilik” adına “beşere” arkasını dönerse... </div><div><br /></div><div>Eğer dindarlar, kendileri zulmün pençesinde ezilirken, o pençenin başkalarını ezmesini alkışlarsa... </div><div><br /></div><div>Bu ülke kolay kolay özgürlüğe ve mutluluğa ulaşamaz. </div><div><br /></div><div>“Dindarların” bir gün iktidarı tümüyle ele geçirip “şeriatı” ilan ederek, kendilerinden olmayanları ezeceklerine inanan çok insan var bu toplumda. </div><div><br /></div><div>Onlar, bence, bu ülkede “dindarlar” çok olduğu için düşünmüyorlar bunu. </div><div><br /></div><div>Gerçek dindarlar “çok az” olduğu için böyle ürkütücü bir korku yayılıyor. </div><div><br /></div><div>“Dine, hakkaniyete, vicdana, adalete, merhamete” sahip gerçek dindarların sayısı çok olsaydı kimse dinden korkmaz... </div><div><br /></div><div>Meclis Başkanı da “kendisinden olmayanları” bu kadar rahat polise teslim etmezdi.</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-2280258213021870384?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-18283013813272361992009-04-24T12:47:00.000-07:002009-05-17T17:47:24.734-07:00<div>A. TURAN ALKAN</div><div><br /></div><div>Stephen Hawking demiş ki, "Dünya artık tehlikeli bir gezegen oldu, yaşayacak başka bir gezegen bulmamız lazım."</div><div>Vaktiyle Avrupa'yı tehlikeli ve yaşanmaz bulan göçmen adaylarının "yaşayacak başka bir gezegen"leri vardı. Myflower gemisi timsaliyle başlayan göç dalgası, Avrupalı marjinalleri yani maruz kaldıkları geçim sıkıntısı, politik, dini ve toplumsal baskılar neticesinde "bir başka gezegen" arayışı içinde bulunan çaresizleri Amerika kıtasına taşıdı. O asırlarda dünyanın pek çok yeri, Avustralya kıtası, Okyanus adaları, hatta iç Asya, yeni bir gezegen hüviyetindeydi. İlk göçmenler Birleşik Devletleri böyle kurdular ve orada Avrupa'da yaşadıkları acı tecrübelerle yeniden karşılaşmamak için hürriyet fikrini öne koyan bir kamu idaresi tesis ettiler.</div><div><br /></div><div>Olmadı. Amerikalılar, çevre korumasıyla ilgili beynelmilel anlaşmaların çoğuna aldırış bile etmeyip askıda tutsalar bile yeni kıta, diğerleri kadar kirli, en az diğerleri kadar dünyayı yaşanmaz kılan şartlarla yüz yüzedir.</div><div><br /></div><div>Stephen Hawking, hakkında yazılanlara göre sıradışı bir zekâ, fizikte yeni paradigmaları zorlayacak derecede müthiş bir bilim adamı. Tedavisi olmayan sinir sistemi hastalığı amyotrafik lateral sikleroz sebebiyle tek elini kullanabilen ve bilgisayar destekli bir sistemle iletişim kurabilen Hawking'in "daha iyi yaşayabilmek için yeni bir gezegen" arayışının altını önemle çizmek gerekiyor; fizikçinin insani bir meseleye bulduğu çözüm, yeni bir gezegene taşınmaktır ve bu arayış Fuzûlî'nin,</div><div><br /></div><div>"Gelin ey ehl-i hakikat, çıkalım dünyadan</div><div><br /></div><div>Gayrı yerler görelim, özge safalar sürelim"</div><div><br /></div><div>mısrâlarındaki mânânın tam zıddıdır. Şark irfanı ile Batılı bilim kavrayışının elektrik dolu kara bulutlar gibi birbirine öfkeyle sürtündüğü yer; iltisak değil ayrışma noktası. Fuzûlî tamamiyle mânevî, gayrımaddî bir yolculuktan söz ediyor; Hawking ise gezegen dolmuşlarının derdinde.</div><div><br /></div><div>Mevlânâ, divân'ında der ki,</div><div><br /></div><div>"Ey kavm be hac, refte kücâyed kücâyed;</div><div><br /></div><div>Dildâr, bemincast beyâyed beyâyed"</div><div><br /></div><div>Ey Hac topluluğu, nereye gidiyorsunuz; aradığınız (dildâr) buradadır!</div><div><br /></div><div>Hawking'e birisi dese ki, "hocam, muhâli zorlayıp yeni bir gezegene gitmek için onca emek verip masraf edeceğine, insanlığa huyunu değiştirmesini hatırlatsan daha akıllıca bir tavsiyede bulunmuş olmaz mısın?" Anlar mı dersiniz?</div><div><br /></div><div>Yeni bir gezegene gidip oralarda yerleşmek belki mümkün ama oraya da aynı dünyalı kafayı götürdükten sonra tebdil-i mekânın ne mânâsı kalır ki? O dünyalı kafadır ki, arz'ı hususi mülkü zannediyor, kaynaklarını israf ve istismar ediyor, başkalarına ve kendi nefsine zulmetmek için yırtınıyor, âdeta havsalasını zorluyor.</div><div><br /></div><div>İnsan hem yaradılışının (insanın doğumla kazanılmış verili tabiatı) hem de fiziki çevresinin esiri ve bu iki tabiattan kaçabileceği bir yer yok. Hicret edilecek yeri Fuzûlî'nin zihniyle arasak, Hawking'i hasetten çatlatacak tayy-ı mekân ihtimâlleri kıyâmet gibi aslında. "Abesle uğraşmayalım, manevi yolculuk da neymiş?" diye burun kıvıracaklar için Mevlânâ'nın öğüdü hazır: Kır dizini, otur oturduğun yerde ve ni'metinin kadrini bil!</div><div><br /></div><div>Başka gezegenlermiş... Mukaddes kitaplar hep insanı nefsine karşı dikkatli ve mücadeleci olmaya öğütler; çünkü nefs (insanın naturası, tabiatı) boynuna prangalıdır. Müslüman nefsiyle didişir; Batılı kaderiyle. Müslüman yaradılışa ve Yaradan'a itaat eder; Batılılar yaradılış ve Yaradan'ın iç mekanizmalarını deşifreye çabalar. Sosyalistlerin rüyâsını düşünün; insanın tabiatını, mülkiyet ilişkilerini değiştirerek bir başka şekle büründürebileceklerini zannettiler ama yanıldılar ve yenildiler: Mülkiyete yönelttikleri eleştirilerin kısm-ı âzâmı doğruydu ama insanı, mekanik bir tasavvur gibi algılamaları yanlıştı.</div><div><br /></div><div>Boş ver sair gezegenleri Hawking; bir avuç toprağa ne dersin?</div><div><br /></div><div style="text-align: right;">(Zaman Gazetesi - 19 Haziran 2006, Pazartesi)<br /></div><div style="text-align: right;"><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-1828301381327236199?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-87389695137403515852009-04-09T08:02:00.000-07:002009-04-24T12:58:32.262-07:00<div>ALİ BULAÇ</div><div><br /></div><div>"ABD hiçbir zaman İslam'la savaş değildir, olmayacaktır da. Birçok Amerikan ailesinde Müslüman üyeler var. Ben de onlardanım." Bu sözler dün TBMM'de konuşan Obama'ya ait. Sayıları 70 milyonu bulan Evanjeliklerin desteğinde iki dönem ABD'yi yöneten Neoconların iktidarı terk ettiği bir ülke başkanı söylüyor bunları.</div><div>Sadece bu açıdan Obama'nın ziyareti önemlidir. ABD'nin Afganistan'ı işgal etmeye hazırlandığı hafta, Kanal 7'de katıldığım bir programda, "Bu dünyanın yeni kurucu aktörleri insaf, adalet ve İlahi sorumluluk sahibi Müslümanlar ve Hıristiyanlar olacaktı." demiştim de Cengiz Çandar, "Kim bunlar yahu, ben böyle bir şey görmüyorum." demişti de ben, "Bugün aklını kaybetmiş Bush'un Amerika'sı bu noktadan çok uzaktadır." demiştim. Obama bu noktaya yakın mı? Emin değilim.</div><div><br /></div><div>Bu tür ziyaretlerde paket özenle ambalajlanır. Gerçeklerden çok 'sembollere ve ritüeller'e önem veren kamuoyu ve medya için ambalaj ilgi odağıdır. Esasında paketin içini gizleyen ambalaj yani semboller, ritüeller, protokoller, kamuoyunu yanıltmanın bir aracı olarak kullanılır. Belki bütün bu göz alıcı ritüellerin ötesine geçip, Amerika'nın Türkiye'den ne istediğine bakmak lazım: Amerika'nın gündeminde üç konu var: Küresel ölçeklerde seyreden ekonomik krizi çözmek; dünyada yüzde 80'lere çıkmış bulunan Amerikan aleyhtarlığını sona erdirmek; Ortadoğu'da ve Avrasya hattında hegemonya kurmak. Ekonomik kriz ayrı bir fasıl. Amerikan aleyhtarlığına son vermek ve Ortadoğu-Avrasya hattındaki hegemonya konusu Obama'nın Türkiye ziyaretinin bel kemiğini teşkil eder. Obama, Bush gibi "tek taraflı" değil, "çok ortaklı" bir yol izleyeceğini söylüyor. Zihninde belirginleşen üç aktör gözüküyor ki, bunlar da AB, NATO ve Türkiye'dir. Türkiye, hem AB üyelik sürecindedir, hem NATO üyesidir, ama belli ki Obama bize özel bir önem atfetmeyi tasarlamaktadır. Bizim hayati derecede cevabını aramamız gereken sual şudur: ABD'nin bize yüklemek istediği yeni rol ne kadar bizim ve bizim organik olarak bağlı olduğumuz dünyanın çıkarlarıyla uygunluk halindedir?</div><div><br /></div><div>Bush veya Obama, Amerika'nın değişmeyen stratejik hedefleri arasında bu dört noktayı esas almıştır: a) Enerji kaynaklarını ve enerji nakil hatlarını denetim altında tutmak; b) İsrail'e verilen desteği devam ettirmek; c) Çin ve Rusya'nın hem Asya'da hem güneye ve batıya doğru yayılmalarını engellemek; d) Batı'nın öteden beri İslam dünyasındaki haksız tahakkümlerine muhalefet eden ve baskıcı rejimlere karşı mücadele eden İslami hareket ve akımları bastırmak. Bu hedeflere ulaşmak için ABD ve Avrupa, İslam dünyasını denetim altında tutuyor, gerektiğinde askeri işgallere başvuruyor. Özetle av sahası ve muharebe meydanı İslam dünyasıdır. Yeni dönemde ABD, Irak'tan çekilip Ortadoğu'yu farklı güç enstrümanlarıyla stabilize etmeye çalışırken, ağırlığını Afganistan-Pakistan hattına kaydırmaktadır.</div><div><br /></div><div>İnsaf sahibi insanlar şunu sormalı: Amerika sekiz senedir Afganistan'dan ne istiyor? Hangi haklı gerekçeyle bu ülkeyi işgal ediyor? Pakistan'ı neden cehenneme çeviriyor? NATO güçleri sivil katliam yaparken hangi hukuka dayanıyorlar? BM'ye göre 2008'de NATO kuvvetleri 2.100 masum sivil öldürdü, gerçek sayı birkaç katıdır. Obama'nın sorunların çözümünde öne çıkardığı "çok ortaklık"tan kastettiği AB ve NATO'dur. Yeni konsepti itibarıyla NATO, Sovyetler'e karşı "Avrupa'nın güvenliği"ni koruyan bir örgüt olmaktan çıktı, "Batı'nın çıkarlarını ve İslam dünyası-Avrasya üzerinde hegemonyasını tesis etmeyi hedefleyen" askerî bir güce dönüştü. Yeni görev tanımı bir ülkenin veya ülkelerin askerî saldırısı değil, "kriz bölgelerine müdahale"dir. Dünyada nerede kriz varsa NATO oraya destursuz müdahale edecektir. Krizlerin neredeyse tamamı İslam dünyasındadır. Yani artık NATO bundan böyle -1993 zirvesinde bu telaffuz edilmişti- İslam dünyasına karşı askerî bir örgüt olarak sahnedeki yerini almaktadır. Sorumuz şu: Türkiye bu konseptte kimin yanında ve hangi meşru gerekçe ile yer alacaktır?</div><div style="text-align: right;"><br /></div><div style="text-align: right;">(Zaman Gazetesi - 08 Nisan 2009, Çarşamba)<br /></div><div style="text-align: right;"><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-8738969513740351585?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-2688641101963566432009-03-31T11:58:00.000-07:002009-04-24T12:59:27.013-07:00<div>KEREM DAĞLI</div><div><br /></div><div>“İkiyüzlülük” sözcüğü kadar burjuvazinin sınıfsal karakterine uygun sıfat az bulunur. Bir yanda milyonlarca insandan oluşan Kürt halkının varlığını dahi on yıllarca kabule yanaşmayacaksın, diğer yanda ise Gazze’de katledilen mazlumların hamisi rolüne soyunup bunu emperyalist emellerine örtü yapacaksın. Doğrusu son haftalarda sergilediği bu performansıyla Türkiye burjuvazisi, katliamcılığın yanı sıra ikiyüzlülükte de ne denli mahir olduğunu göstermiş oldu.</div><div>Erdoğan’ın Davos çıkışı bu ikiyüzlülüğün zirvesidir. Bu çıkıştan kısa bir süre önce de Saadet Partisinin yöneticileri, düzenledikleri kitlesel Filistin mitinginde benzer şovlara girişerek halkın tepkisini seçim sandığına tahvil etmekle meşguldüler. Bu işin iyi prim yaptığını gören diğer burjuva partiler, yaklaşan seçim atmosferinin de etkisiyle, birbirleriyle yarışırcasına en çok kendilerinin Filistin halkı için gözyaşı döktüğünü ispata giriştiler. Kendi çıkarlarına alet etmek üzere her yanda yardım kampanyaları açıldı, İsrail’i kınayan ve Filistinlilere destek sözü veren basın açıklamaları, mitingler düzenlendi.</div><div>Burjuva partiler ve politikacılar, Filistin meselesine gelince ulusal kurtuluş mücadelesini, bağımsızlık talebini, hatta bu uğurda girişilen silahlı mücadeleyi bile meşru görüyorlar. Hamas’ın “terörist” olmadığını, seçimle işbaşına geldiğini ve muhatap kabul edilmesi gerektiğini söylüyorlar. İsrail askerlerine taş atan Filistinli çocukları kahraman ilan ediyorlar. Katil İsrail devletinin katlettiği insanlar için timsah gözyaşları döküyorlar. Ama sıra Kürt halkının haklı mücadelesine geldiğinde, en kanlı saldırılara girişmekten, en ağır baskıları uygulamaktan kaçınmıyorlar. Bir halkın varlığı inkâr ediliyor. Talepleri duymazdan geliniyor. 9 yaşındaki çocuklar kurşunlanıp, hapse atılabiliyor. Seçimle gelmiş olsalar dahi Kürt halkının siyasal temsilcileri muhatap alınmayıp çeşitli bahanelerle tutuklanıyor, onyıllar boyu hapislerde çürütülüyor, işkencelere maruz bırakılıyor.</div><div>Türkiye işçi sınıfı, burjuvazinin bu ikiyüzlü tutumuna aldanmamalıdır. İşçi sınıfının çıkarları, hem Filistin halkının hem de Kürt halkının özgürlüğünü elde etmesinde yatmaktadır. Filistin halkına sahip çıkarken Kürt halkının çektiği acıları görmezden gelmek ancak burjuvazinin ekmeğine yağ sürer. Bu ikiyüzlü tutum burjuvazinin çıkarlarını güden bir politikanın gereğidir. Türk işçileri Kürt kardeşlerinin demokratik taleplerine sahip çıkmadıkları sürece, Kürt ve Türk işçilerinin birliği sağlanamaz. Burjuvazinin Türk ve Kürt halkları üzerindeki tahakkümü kırılamaz. Her zaman söylediğimiz gibi, başkasını ezen bir ulus özgür olamaz.</div><div><br /></div><div><span class="Apple-style-span" style="font-weight: bold;">Buradaki terörist, oradaki direnişçi!</span></div><div><br /></div><div>Erdoğan Davos’ta, İsrail cumhurbaşkanı Peres’in karşısında “siz öldürmeyi iyi bilirsiniz” diye kükremişti. İsrail’in orantısız güç kullanarak Gazze’yi bombaladığını, seçimleri kazanan Hamas’ın muhatap alınması, Filistin halkının siyasi iradesine saygı gösterilmesi gerektiğini söylüyordu. Erdoğan Türkiye’ye dönüşünde de şu açıklamayı yapıyordu; “Biz Türkiye olarak kardeşimiz Filistin halkının kendi bağımsız ve egemen devletini kurmasını en güçlü şekilde destekledik. Bundan sonra da desteklemeye devam edeceğiz.” Newsweek dergisine verdiği mülâkatta ise soruyordu, “bir ülkenin meclis başkanını, hükümet üyelerini, vekillerini hapse atıp sonra da uysalca oturmalarını mı bekliyorsunuz?”</div><div>İsrail’in saldırılarının protesto edildiği mitinglerde bol bol “Hamas’a selam direnişe devam”, “zulme karşı direneceğiz” sloganları attırıldı. İsrail’in ırkçı ve işgalci niteliği dile getirildi. “Bağımsız Filistin devleti kuruluncaya, Filistin ve Ortadoğu emperyalistlerin ve katillerin elinden kurtuluncaya kadar direniş sürmelidir” denildi. İsrail’in sivillere yönelik saldırıları kınandı. Bazı politikacılar, “Filistin kan gölüne dönmüşken, Filistinli çocuklar zalimlerin kurşunlarıyla can verirken nasıl evlerinizde oturursunuz” diye mitinge katılmayanlara çıkıştılar. İsrail ordusunun hastaneleri dahi bombalayarak, buralara baskınlar düzenlemesini kınadılar. Kaçırılmış bir askere karşılık binlerce Filistinlinin öldürülmesinin haksızlık olduğunu vurguladılar. Asıl teröristin, ev sahibini öldürüp eve yerleşen ve sonra da öldürülenleri “tehlikeli terörist” ilan eden İsrail devleti olduğunu, asıl canilerin kameralar önünde çocukları kurşuna dizen İsrail askerleri olduğunu söylediler.</div><div>Kuşkusuz bu mitinglere, gösterilere katılan onbinlerce insanın İsrail vahşetine karşı beslediği duygular insanlığın gereğiydi ve samimiydi. İsrail’in zulmüne karşı haklı bir öfke besliyor ve bu vahşetin biran önce durdurulması için bir şeyler yapılması gerektiğini düşünüyorlardı. Ama aynı şey mitingi tertipleyen burjuva politikacıları için yahut Davos’ta gürleyen Erdoğan için söylenebilir mi? O ve onun gibilerin sözlerinde samimi oldukları düşünülebilir mi? Erdoğan’ın Davos’taki çıkışını bile “diplomatik teamüllere” aykırı olduğu gerekçesiyle eleştiren, yani Gazze’de ölen binlerce insanın hayatını “diplomatik teamüllerden” değersiz gören, Türkiye ile İsrail arasındaki ilişkilerin bozulmaması için böylesi katliamlara göz yumulması gerekir demeye getiren “monşer”lerin gayri insani tutumları unutulabilir mi? Elbette hayır.</div><div>Türkiye burjuvazisinin sicili de en az İsrail devletininki kadar kanlı ve kabarıktır. İsrail’in Filistin halkına yaptıklarının kat be kat fazlası geçmişte Ermeni halkına yapılmış, yüz binlerce Ermeni katledilmiştir. Dersim’de kırk bin Kürdün canına kıyılmıştır. Onyıllardır Kürt halkına reva görülen zulüm ortadadır. Kıbrıs gerçeği ortadadır. İsrailli bir komutanın “Erdoğan önce aynaya baksın, İsrail’i suçlayan Türkiye, uzun yıllar önce Ermenilere dünyanın en büyük katliamlarından birini yapmıştır, aynı politika bugün de Kürtler üzerinde sürdürülmektedir, Kıbrıs’ın kuzeyi onyıllardır işgal altındadır” sözleri TC sözcülerinde soğuk duş etkisi yapmıştır. Hatta monşer takımı, “gördünüz mü, şimdi de onlar bizim kirli çamaşırlarımızı ortaya çıkaracak” dercesine paniğe kapılmışlardır.</div><div>İsrailli komutanın bu çıkışına ve uluslararası alandan gelebilecek benzer tepkilere karşı en bilindik ve artık bayatlaşmış cevaplar sıralanmıştır. Radikal’daki yazısında Hasan Celal Güzel, bu “iddiaları” güya çürüterek; Ermeniler üzerinde hiçbir şekilde soykırım yapılmadığını, sadece tehcirin söz konusu olduğunu, halbuki İsrail’in Filistin halkının topraklarını işgal ettiğini ve katliamlar yaptığını, arada benzerlik olmadığını öne sürüyor. Benzer şekilde, eskiden Osmanlı toprağı olduğunu vurguladığı Kıbrıs’ta Türklere karşı uygulanan etnik temizliğe karşı uluslararası anlaşmalardan doğan hakkın kullanıldığını, bunun İsrail’in Filistin’i işgaliyle ilgisi olmadığını söylüyor. Son olarak da, Kürtlere en ufak bir siyasi ve hukuki ayrımcılık uygulanmadığını, sadece PKK “terör örgütü”nün eylemlerine karşı can güvenliğinin sağlanmaya çalışıldığını, Türkiye’nin güneydeki PKK kamplarına yönelik saldırılarında hiçbir sivilin burnunun dahi kanamadığını, Türkiye’nin işgal altında tuttuğu bir metrekarelik yer olmadığını iddia ediyor. Bu söylem Türkiye’nin resmi açıklamalarıyla da örtüşmektedir. Ancak insan bu pişkinlik ve yüzsüzlük karşısında “pes doğrusu” demekten kendini alamıyor! Gerçekliğin bu olmadığı açıktır.</div><div>Hem Türkiye hem de İsrail burjuvazisinin ikiyüzlülükte, riyakârlıkta, katliamcılıkta ve gayri insanilikte birbirinden aşağı kalır yanı yoktur. Her ikisi de işgal altında tuttuğu topraklarda tarihsel açıdan hakları olduğunu iddia etmektedirler. Yaptıkları katliamların, saldırıların kendilerini savunmak amacı güttüğünü, sivil halkla bir işleri olmadığını, amaçlarının “terörist grupları” yok etmekten ibaret olduğunu ve bu “teröristlerle” masaya oturmalarının mümkün olmadığını söylemektedirler. İşin aslı bu ikiyüzlü tutumlar, bütün burjuva devletlerin ortak karakteridir. Dünyanın baş emperyalisti ABD de Afganistan ve Irak’ın işgalini “savunma amaçlı saldırı”, “demokrasi ve özgürlük götürmek” laflarıyla açıklıyordu. Rusya, Çeçen halkını tankları altında inletirken “teröristler”e karşı mücadele ettiğinden dem vuruyordu. Çin de, Tibet ve Uygur halklarını ezerken benzer gerekçeler ileri sürüyordu. “Demokrasi şampiyonu” geçinen AB ülkelerinin Afrika’da veya Asya’da yaptıkları da gayet iyi biliniyor. Bu nedenle ABD emperyalizminin baş temsilcisi Bush, “uluslararası terörizme karşı mücadele” söylemini ortaya attığında, kimse çıkıp da “asıl terörist sensin, bu sözlerle emperyalist niyetlerini gizlemeye çalışıyorsun” demedi. Tüm burjuva devletler kendi “teröristlerini” yarattılar ve emperyalist niyetlerini de birilerini “özgürleştirerek” gizlemeye çalıştılar. Emperyalist girişimlerin adı “arabuluculuk”, emperyalistler de “barış elçisi” oldu.</div><div><br /></div><div><span class="Apple-style-span" style="font-weight: bold;">Mızrak çuvala sığmaz</span></div><div><br /></div><div>Peki, bu burjuvalara sormak gerekmez mi, söz konusu Filistin olduğunda atıp tuttukları halde, sıra Kürt halkının taleplerine gelince neden İsrail kesildiklerini? Gazze’de mazlum kesilirken, Diyarbakır’da zalim olduklarını? Elbette sormak ve gerçekleri görmek gerekir.</div><div>Erdoğan ve temsilcisi olduğu egemen sınıf da en az Peres kadar öldürmeyi iyi bilir. 25 yıldır süren haksız savaşta 40 bin insanın hayatını kaybetmiş olması bunun kanıtı değil midir? Yakılan 3500 Kürt köyü, savaş uçaklarıyla yapılan bombardımanlar, kullanılan yüksek tahrip güçlü silahlar “orantısız güç kullanımı” değil midir? Hamas’ın muhatap alınması gerektiğini söyleyenlerin, önce DTP’li milletvekillerini muhatap alması gerekmez mi? DTP’lilerin muhatap alınmaması da Kürt halkının iradesine saygısızlık değil midir? Neden Filistin halkının bağımsız ve egemen bir devlet kurma hakkı tanınırken, Kürt halkının en demokratik talepleri bile karşılanmamaktadır? Her ulusun kendi kaderini tayin hakkı yok mudur? Bazı uluslar ayrıcalıklı mıdır? Mademki bir halkın vekillerinin, temsilcilerinin hapse atılması, o halkın “uysalca oturup beklememesini” haklı kılıyor, o halde onca temsilcisi üstelik de en uyduruk gerekçelerle hapislerde çürümeye terk edildiği halde neden Kürt halkının meşru eylemleri “terörizm” oluyor? Hamas’ın silahlı eylemleri bile meşru görülürken, Kürtlerin demokratik hak arama çabaları dahi en ağır yaptırımlarla cezalandırılıyor.</div><div>Türkiye devleti de en az İsrail kadar ırkçı bir milliyetçilik zihniyetine sahiptir. Kürtler için söylenen “sözde vatandaş” nitelemesi, “ya sev ya terk et” yaklaşımı, Kürtçe ismi yüzünden havaalanından geri döndürülerek ülkeye sokulmayan çocuklar, köy isimlerinin Kürtçe olduğu için değiştirilmesi, milyonlarca insanın konuştuğu bir dilin yıllarca yasaklanması, bir halkın varlığının dahi inkâr edilmiş oluşu ırkçılık değildir de nedir?</div><div>Köyleri, evleri, insanları yakanların, dışkı yedirenlerin, asit çukurlarına gömenlerin, “faili meçhul” cinayetlerle insanları katledenlerin, gerillaları helikopterden atanların, kulaklarını kesip kolye yapanların Siyonizmle beyni yıkanmış İsrail askerlerinden farkı yoktur. Tıpkı İsrail’in Filistinlilere yaptığı gibi, önce evler bombalanmış, basılmış, sonra da içindekiler “terörist” ilan edilmiştir. Küçücük çocuklar “terörist zannedilerek” kurşunlanmıştır. İsrail’in Filistinlileri göçe zorlaması gibi, yüzbinlerce Kürt evsiz bırakılarak göçe zorlanmıştır. PKK’yle mücadele gerekçesiyle güneydeki ve sınırın öte yakasındaki onlarca köy işgal edilmiş ve askeri karargâha çevrilmiştir.</div><div>Filistin’in kurtuluşu için İsrail askerlerine taş atan çocuklar kahraman ilan edilirken, kendisini kurşunlayan, coplayan, gözaltına alan, 40 yıl hapis istemiyle yargılayanlara karşı taş atan Kürt çocukları neden “terörist” ilan edilmektedir? Çocukları avuçlarındaki taş izlerine bakarak gözaltına almak en âlâ faşistlik değil midir? Kürtçe marş söylediler diye yargılamak İsrail’in zihniyetinden farklı mıdır? Son 11 ay içinde sadece Adana’da 264 çocuk gözaltına alınmıştır. Eyleme katılan çocukların aileleri de yargılanmakta, bunlara yapılan sosyal yardımlar ve sağlık hizmetleri kesilmektedir. Bu ayrımcılık, hukuksuzluk değil midir, hakkını arayanlara karşı girişilen devlet terörünün uzantısı değil midir? Hamas’ın vekillerine karşı İsrail’in yürüttüğü sindirme harekâtları kınanırken, DTP genel başkanının Kürtçe konuşması sırasında neden televizyon yayını kesilmektedir? Üstelik de bizzat devletin kendisi Kürtçe yayın yapan bir kanalı yeni açmışken.</div><div>İşte işçi sınıfının görmesi gereken ve burjuvaziden hesabını sorması gereken gerçekler bunlardır. Nasıl ki İsrail karşıtı mitinglerde “bağımsız Filistin devleti kuruluncaya, Filistin ve Ortadoğu emperyalistlerin ve katillerin elinden kurtuluncaya kadar direniş sürmelidir” diye bağırıyorsak, Kürtlerin kendi kaderlerini tayin hakkına da sahip çıkılmalı, bu yoldaki mücadeleleri meşru görülmeli ve desteklenmelidir. Çünkü Ortadoğu halklarına eziyet eden güçler ABD ve İsrail’den ibaret değildir. Türkiye de bu güçlerden birisidir. Türkiye burjuvazisi ve onun egemenlik aygıtına da en az İsrail’e olduğu kadar karşı çıkılmalı, öfke duyulmalıdır. Nasıl ki Filistin halkı zalimlerin kurşunlarıyla, bombalarıyla can verirken evlerimizde oturamayıp sokaklara dökülüyorsak, Kürt halkının uğradığı baskılara karşı da aynı biçimde harekete geçilmelidir. Emekçiler, Filistinli çocuklara üzüldüğü kadar Kürt çocuklarına da üzülmelidir. Aksi takdirde İsrail ve Türkiye burjuvazisinin birbirinden farkı olmayan ikiyüzlü tutumlarına alet olunur ve onların halkları birbirine düşürmeyi hedefleyen politikaları başarıya ulaşır.</div><div>Bu yüzden işçi sınıfı uyanık olmalıdır. Burjuvazinin döktüğü timsah gözyaşlarına kanmamalıdır. Çünkü burjuva politikacıların, ideologların, gazetecilerin sözlerinde en ufak bir samimiyet yoktur. Bu ikiyüzlü ve çifte standartlı tutumlarıyla demokratlıklarının ve özgürlük anlayışlarının ne kadar sınırlı ve kendi çıkarlarını gözeten bir içeriğe sahip olduğunu ortaya koymaktadırlar. Mazlumların yanında olmak bir tarafa, çıkarları uğruna en büyük mezalimi yapmaktan geri durmayacaklarını göstermiş olmaktadırlar. Onlardan halkların yararına politikalar üretmelerini, ezilen halkların yanında yer almalarını beklemek boşunadır. Ezilen halkların kurtuluş mücadelesine sahip çıkacak olan ve çıkması gereken yegâne sınıf işçi sınıfıdır.</div><div style="text-align: right;"><br /></div><div style="text-align: right;">(Marksist Tutum Dergisi - Sayı: 48, Mart 2009)<br /></div><div style="text-align: right;"><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-268864110196356643?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-6934977671930123322009-03-22T07:13:00.000-07:002009-03-22T07:21:55.987-07:00<div>LEYLA İPEKÇİ</div><div><br /></div><div>Hıncın, intikamın, hasedin, kibrin tortuları neremizde birikir? İnsanın nefsini kendisine düşman hale getiren bizzat kendine yaptığı zulüm değil midir? Bazen şöyle hissediyorum:</div><div>Aklımız da, irademiz de, hassasiyetlerimiz de, evet tüm bunlar da tıpkı haset gibi, tıpkı kibir gibi kendimize yaptığımız zulmün aletleri olup çıkıyor sık sık. Farkına varmıyoruz.</div><div><br /></div><div>Aklı önce kalpten, sonra vicdandan, derken duygudan, iradeden, giderek nefsten ve neredeyse ruhtan ayırmak, aklı tek başına bir putmuş gibi her mefhumdan soyutlamak çok kolay. Akıl nereden geliyor diye sormamak koşuluyla. Kendimizde kendi yapmadığımız onca özellik nereden geliyor diye sormamak koşuluyla. Herhangi bir kavramı diğerinin üstüne çıkarıp kutsuyoruz sürekli. Kutsallık atfetmek kaçınılmaz bir ihtiyaç.</div><div><br /></div><div>Hiçbir şeyi kutsamamak gerektiğini söyleyenler de bizzat hiçbir şeyi kutsamamayı kutsuyorlar. Bu ihtiyacın ardında batıl da olsa ille bir şeye inanmak gereği yatıyor. Hiçbir şeye inanmamak ve habire sorgulamak gerekir diyenler de ‘her şeyi sorgulamayı’ putlaştırmaktan kendilerini alamıyorlar.</div><div><br /></div><div><span class="Apple-style-span" style="font-weight: bold;">Aklı putlaştırmak</span></div><div><br /></div><div>Parçalayarak bakıyoruz akla, iradeye, belleğe. İlle biri diğerinden hiyerarşik olarak (kendi seçimimizi yansıtacak biçimde) üstün olmalıdır gibi bir zanna kapılıyoruz. Bir şeyi diğerinin üstüne koyma dürtüsünün ardında, her birimizin fıtratına işlenmiş bir bilgi yatıyor belki: ‘Aslolan’a dair. Bir kez bunu kalpten görmeye başladıkça, dünyadaki başka hiçbir güce ‘üstünlük’ atfetme gereği duymuyorsunuz. Şeyleri yerli yerine koymaya başladıkça, karşınızdakini de olduğu gibi kabul etmek giderek kolaylaşıyor sanırım.</div><div><br /></div><div>Elbette başka çok sağlam tanımları var ama ben bu duruma kalp zekâsı demek istiyorum. Durumlara göre akıl yürütüp analizler yaptığımızda, nedenleri sonuçlara bağlarken, sonuçları başka nedenlerin kuyruğuna takarken nedenlerin ardındaki ilk nedene dek ulaşabileceğimizi ve neyi anlamakla yükümlü olduğumuzu akleden kalpten görebiliriz pekâlâ.</div><div><br /></div><div>Bir insanı tanımaya çalışmak da böyle bir şey olsa gerek. Onu ‘kendisi’ yapan niteliklerin izini sürdükçe, onda bütün bunlardan daha fazlası olduğunu görmeye başlıyoruz. Çevresel faktörlerle, eğitimle, genetik mirasla açıklama yetmediği zaman karşılaştığımız boşluğu kendi el yapımımız olan kimi inançlarla (batıl) dolduruyoruz.</div><div><br /></div><div>Artık her şeyden çok kendi hükümlerimize inanıyoruzdur. Her an yaratılışın sürdüğünü, bir halden diğerine sonsuz kez geçtiğimizi (aslında kendimizden biliyoruz) unutuveririz. Verdiğimiz hükümleri kutsadıkça kibre kapılıyoruz. Put kılıyoruz kendimizi her seferinde kendimize. Bizzat.</div><div><br /></div><div>Karşınızdaki üst sınıftan biriyse: Bu niteliği yüzünden onu bir türlü sevemez, düşmanlık duyabilirsiniz. Belki de o kişinin en güçlü yönü olan merhameti veya affediciliğini hiçbir biçimde göremezsiniz artık. Yaşamaya, o sürecin içinden geçmeye, işitmeye, adım atmaya gerek yoktur. Ona yakınlaşmadan önce nazarınızda ne idiyse, ilelebet öyle olmaya devam edecektir. Onun farklı niteliklerini keşfetmek, onunla hasbıhal etmek gereksizdir. Ne çok ıskalıyoruz hayatı, ne çok ıskalıyoruz etrafımızdakileri, ah ne çok!</div><div><br /></div><div>Bir bakıma: Varoluş hakikatini kendi tanımlarımıza hapsediyoruz, aylarca bazen yıllarca, bazen de ömür boyu o şekliyle taşlaştırıyoruz: Dine mi girmiş? Önceden psikolojik problemleri vardır. Nokta. Başka bir çıkarsama gereksizdir. Milliyetçilikten haz etmiyor muymuş? Mutlaka yabancı bir kan karışmıştır soyuna. Saldırıya mı uğramış? İlle tahrik etmiştir.</div><div><br /></div><div>Şunu kast ediyoruz aslında: “Bu kişinin neden böyle olduğunu ben tanımlıyorum, adını veren de benim. Demek ki ben bu durumun asıl bileniyim, yani ilk nedeniyim. Ve olaya baştan sona dek hâkimim.” Vehimlerimizin tuzağına tam da böyle düşmüyor muyuz? Kendimizin daha aşkın bir niteliği olduğunu inkâr etmiş olmuyor muyuz? Ey akıl! Neredesin? Nerede aklı her şeyin önüne koyduğunu söyleyenler? Kurdukları tuzağın altında onlar kalmadı mı?</div><div><br /></div><div><span class="Apple-style-span" style="font-weight: bold;">Bilmediğini bilmeyenler</span></div><div><br /></div><div>Hakikat bizim önceden öngördüğümüz gibi olsaydı, her şey dizginlerimizin altında olurdu. Çağırırdık gelirdi her şey istediğimiz gibi. Yollardık giderdi. Hayatın koordinatları olabilirmiş gibi. İbrahim (as) nihayetinde oğlunu kesmemiş, en teslim olduğu anda ona bir koç gelmişti kesmesi için. Oğlu, keseceği koça metafor olmuştu. Ne kadar tedbir alırsak alalım, bir dakika sonra neyin nasıl olacağı sadece bize bağlı değildir demek ki.</div><div><br /></div><div>En sevdiğimiz evlatları kör inançlarımıza terk ettik oysa biz. Neyi bilmediğimizi unutarak. Her şeyi bildiğimizi sanarak. Bir nevi kadercilik yaptık.</div><div><br /></div><div>Sürekli yargılarına inanan, kendi kendini putlaştıran birinin en büyük zulmü kendinedir aslında: Karşındakini kırdığını görmemekle. Hatalarını kabul etmemekle. Pişman olmamakla. Ayrımcılık yaptığını fark etmemekle. Karşındakinden hiçbir şey öğrenmemekle kendine zulmetmektedir.</div><div><br /></div><div>Anlamak, anlamaya çalışmak. Tespit etmek. Merak etmek. (Hak vermesek de.) Asıl bu değil midir bizi varlıkların hakikatini tanımaya, nedenlerin ardındaki nedeni anlamaya götüren yol? Kendini vermek, empati kurmak: Kalp zekâsını güçlendirmek için de en eşsiz idmanlardan biri değil midir?</div><div><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-693497767193012332?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-31533631730378079312009-03-14T18:27:00.000-07:002009-03-14T18:35:25.217-07:00<div>ESRA ELÖNÜ</div><div><br /></div><div>Bana sabah namazının fotokopisini getir evlat!</div><div><br /></div><div>Feride, atını eliyle küçültüp bir kızak yaptı kendine. Göğün çöpe attığı dijital camilerin mimarisinden uzaklaşıp, diyanetin mesaiyle fetva biçen uhrevi yasalarından sıyrılıp buz gibi bir öğlen namazı içirmek istiyordu bedenine. Hurma kapsülüyle günah zayıflatan takkecilerden de bıkmıştı zaten.</div><div><br /></div><div>Kurmalı develerin sırtına havuzlu Kâbe siteleri diken, burjuvaya self servis tavaf ikramları biçen mübarek yatırımcıların kumbaralarında çalkalanıyordu midesi. Çömez arabesk sallanışlarını zikirlerinin karizması olarak yutturanlardan cenneti dinlemek istemiyordu Feride. Ve  darbukanın başını yara yara ilahileri broşür tezgahına dönüştürenlerin cıvıklığı Feride’nin kulaklarını yanıltmıyordu artık. Ortasından sıkılmış misvakları kemire kemire günah tekelciği yapanlardan yaka paça kurtulmak için Ebuzer’in yalnızlığıyla yıkıyordu kalabalıkları.</div><div><br /></div><div>İbadet, Çin malı tespihlerin götürdüğü yere gitmek değildir diyerek Allahın yağdırdığı karlardan otuz üç tane içine çekip ilerliyordu. Cüppeli şövalyelerin yağmaladığı boy boy “nefs posterlerini” yırtarak kızağını bir cami önüne park etti Feride. Avluda dedikodunun sakallarını uzatırken gençlerin sakalsızlığıyla dövünen cemaati selamladı. Kristal kelebek kanatlarından yaptığı tespihleri cemaate uzattı. Tövbe tövbe bu nasıl tespih nidası suratına çakılmadan bütün çerçevesiyle içeriye girdi. İmamın kızı Feride, klavye tuşları arasından damıttığı hutbeyi çıkardı cebinden. Kalbine bir galoş taktı. Dünyayı dışarıda bırakma galoşlarını taktı kalbine. Kürsüsünü çıkardı sırtından ve başladı;</div><div><br /></div><div>Ey! Cemaati müslimin. Damarlarınıza şaşkınlık pompalayan kalbinize sesleniyorum. Beni kısa bir süre hançerlemeden dinleyiniz. Dünyanın daire oluşuna hamd edelim. Öyle olmasaydı bu kadar düzgün günahlarımızı nereye sığdırabilirdik. Bu kürsüye sizleri iki adımlık kendinize getirmek için çıkmadım. Dünyanın haddini ölerek bileceğiz hepimiz. Toprağın hızını hiçbir kılıç kesemez bunu anladım. Bu yüzden iyi insan olma savaşını köhnelikle barışarak bitirmeyiniz. Çok para, çok dil, çok makam, çok siyaset,  çok koltuk, çok itibar, çok bilmişliğin de biteceği bir yerdeysek hiçbir şeye yeniden başlamanın bir faydası yoktur. Üstünlük takvadadır ama kimse alçaklığı da gözümüze sokmasın Rica ederiz. Şimdi hepimiz avludaki kuşları uçurmadan aynaya bakalım. Yani birbirimize..</div><div><br /></div><div>Feride kürsüden indi. Kızağını eliyle büyüttü atına bindi ve otuz üç tane kar tanesini çekti içine..</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-3153363173037807931?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-69205998766781199852009-03-13T16:12:00.000-07:002009-03-14T18:36:30.875-07:00<div>ESRA ELÖNÜ</div><div><br /></div><div>Happy Birthday Peygamberim </div><div><br /></div><div>Ya Vitali Hakko! </div><div>Başörtü sorunum var lütfen indirime gir.</div><div>Bedir gişe yapsın öyle biliriz. </div><div>Uhud çok satsın öyle anlarız.</div><div>Hazreti Kreasyonlar protokolünde Hendek kazarız flash flash.</div><div>Gazeteler Hudeybiye eki çıkarır kekli salavatı şerife törenlerinde.</div><div>F tipi mescitlerde Kutlu Doğum Sancıları tutar riyakarlığımızı.</div><div>İki çift ağlarız, iki çift dökeriz eteğimizdeki füzeleri.</div><div>Kadınlarımız surat asar akşamdan, çamaşır iplerinde kuruturuz ayetleri.</div><div>Beyazıt Meydanında entellik sektiririz aklımızın ham haliyle.</div><div>Bir iki bir iki..</div><div><br /></div><div>Feride, ümmet bilincinin kopan düğmelerini dikmeye çalışan kadınlara konformist masallar yazmıyordu. Muhafazakarlığı müsamere günlerinde tipleme olarak kullanıp sonrasında cix dökmüş kediler gibi mağdurculuğa kaçmalarına anlam veremiyordu Feride.  Hava kirliliğinden kafasını korumak isteyen bayanlarla, yasak kirliliğinden başını korumak isteyen kızların taktıkları şey aynı değildi. Ve mağduriyetleri eşit değildi. Mağduriyet başını nereye koyacağını bilemeyenlerin sahipliğinde olmamalıydı.</div><div><br /></div><div>Pankart açmak, hamur açmaya benzemez sonuna kadar kabarmasını beklediğiniz şey kek değil, duruşunuzdur. Feride bunları yazdıktan sonra nereye çekileceği belli olmayan sıhhatsiz cümlelere karşı başındakinin sağlamasını Allah’la yapıyordu.</div><div><br /></div><div>Saklama kaplarında mağduriyet çürütenlerin boş vakitlerini, “neden Hz. Aişe gibi değiliz vahlamalarıyla” süsleyişlerini,  kadın eli değmiş manipule bir harekete benzetiyordu Feride. Tecvidli altın günlerinde dolar yükselmesin diye topluca yasin okuyan kadınlar korosunda olmak istemediği için bu safları sık tutmayacaktı. SMS hattıyla sınırsız kandil mesajları paketini iştahla açıp İslam aleminin kandilini en tiki muhabbetleriyle kutlayan kitlenin kapısına kilit vurdu feride. Kutlu doğum kampanyası içerisine sığ dürülmüş kadın ezikliğini peygamberin yokluğundan istifade ederek ümmetin sancısı haline dönüştürenlerden oldukça uzaktı.</div><div><br /></div><div>İşte böyle efendim.</div><div>Yokluğunun mağdurlarıyız hepimiz..  </div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-6920599876678119985?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-878420867310023322009-02-28T06:56:00.001-08:002009-02-28T07:00:45.421-08:00<div>A. TURAN ALKAN</div><div><br /></div><div>Birer temenni ifadesi olmak bakımından, “Kendine iyi bak” ile “Allaha ısmarladık” arasında fark var; hem mühim bir fark.. “Kendine iyi bak”, ekranlarımızı bir müstevli ordusu hoyratlığı ile işgal eden Amerikan filmlerinin dublajı esnasında türetilen nevzuhur bir kalıp temenni sözü.</div><div>Bir bilene sordum, aslı, “take good care of yourself” imiş; “kendine dikkat et, kendine itinalı davran” gibi bir muhtevası olmalı. Filmlerde kısaca “take care” diye kısaltılmış haliyle çokça geçiyor. Bizimkiler de dublaj esnasında “kendine iyi bak” ibaresini yakıştırmışlar; tercüme fena değil ama kalıbı bozuk bir ifade. “Kendine iyi bak” sözü biraz da “seni sana emanet ettim, ısmarladım” demektir; biz böyle zamanlarda Allahaısmarladık diyoruz. Bir kişiyi Allah’a ısmarlamak, “senin hakiki sahibin Allah’tır ve sen kendin üzerinde nihai hükümran ve söz sahibi değilsin; ancak O’na sığınarak mutmain olabilirsin” dua ve temennisinde bulunmaktır. Allahaısmarladık bir duadır aynı zamanda. Bir dostumuzla ayrılırken “görüşürüz” (see you later) demeyiz, çok gerekli ise, “nasipse görüşürüz, inşallah görüşürüz” deriz, çünkü bir daha görüşmek neticede nasip meselesidir; müteakip görüşmenin kendi irademize bağlı olmadığını dil ile ikrardır. Bu gibi kalıp ifadeleri kullanırken farkında bile olmadan kendi değerler alemimize atıfta bulunur ve aslında oraya ait olduğumuzu belli ederiz. Dolayısı ile birine “kendine iyi bak, görüşürüz” dediğimizde telaffuz ettiğimiz kelimelerin her biri buz gibi Türkçe olmasına rağmen ibarenin kendisi Türkçe değildir, daha doğrusu o ibare ile kasdedilen durum bize dair olmaktan çıkmıştır. Bir başka anlam ve değerler dünyasına ait bir durumu, Türkçe kelimelerle tekrarlamakta, kelimeleri Türkçeleştirmekten doğan bir fazilet yoktur. “Formula 1 yarışlarının yapılacağı pistin adı ille ki Türkçe olsun” diye haftalardan beri tacizine uğradığımız sevgili gençlere bu nükteyi anlatmak mümkün olmuyor ve neticede onca gayretin, Bozok yaylasında Türkmenlerle Western filmi çevirmekten farkı kalmıyor.</div><div>Tercüme edilmesi, Türkçeleşmesi gereken sadece kelimeler değildir, cümlenin, fikrin, durumun bizatihi kendisidir. Türkçe, sadece Türkçe asıllı kelimelerden oluşan bir dil değil; Türkçenin yaslandığı, onu ayakta tutan atıflar, durumlar, anlamlar, kurumlar ve derinlikler var. Yıllarca Türkçenin en esaslı yapı taşını kelimeden ibaret zannettik, halbuki en basit formunu cümlede bulan hallerdir Türkçe. Tek tek kelimelerin karşılığını yazarak tercüme yapamazsınız mesela, çorbaya döner, anlamını kaybeder. Manayı kaplayan ve bütün müştaklarıyla ifadeye imkan veren en esaslı yapı taşı cümledir. O yüzdendir ki, Katip Çelebi’nin, Sinan Paşa’nın bazı cümlelerinde -kelimelerin neredeyse tamamı Arapça ve Farsça menşe’li olmasına rağmen- mana tamamen Türkçedir, daha doğrusu Türkidir. Cümlenin mantığı ve söz dizimi Türkçenin mantığına itaat ediyorsa, bazen iki sayfalık bir cümlenin sonundaki “dır” eki bile, cümlenin hangi dile ait olduğunu tayin eder.</div><div>“Yerli filmlere sahip çıkalım, seyredelim, destekleyelim” anafikrine gelmek için sizleri ne kadar dolambaçlı bir revaktan geçmeye mecbur bıraktığımı görüyorsunuz. Rahmetli Kemal Sunal’ın bol küfürlü, bayağı esprilerle dolu filmlerini düşünüyorum; burada tekrarı hoş olmayan galiz Türkçe ibareler bile şüphesiz, dublaj dilinin o, “kahretsin” (shit)inden evladır, çünkü “Türki” bir duruma atıfta bulunur. Öyleyse vara-yoğa “inanmıyorum” demeyi diline pelesenk etmiş birisi, aslında meramını Türkçe ile ifade ediyor sayılmaz.</div><div>Bizde milliyetçilik fikriyatı “enin ve nalan” bir muhteva taşıyor; ağlıyor, inliyor, şikayetleniyor ve sızlanıyoruz. Bu da bir şeydir ama daha hayırlı olanı, bu noktada bizim yerli filmcilerin yaptığını yapmak, Türkler için seyredilebilir Türk filmleri üretmektir. “Öyle bir film yapayım ki bütün dünyada Pazar bulsun” yaklaşımı yanlış bence. Geçenlerde “Eğreti Gelin”i seyrettim, zahir Yunanlılar da, İtalyanlar da, İspanyollar da seyretsin diye oturup bir “Akdeniz filmi” çekmişler. Belli ki yönetmeninden metin yazarına kadar bütün ekip, “başka dillere çevrildiği, başka ülkelerde gösterildiği zaman aman yadırganmasın” diye filmi “Türki ” unsurlarından bir güzel “sterilize” edip hikayeyi yavanlaştırmışlar. Bu komplekse fazla aldırış etmemek gerek; işte ne güzel bir gelişmedir ki iyi yerli filmlerimiz, Amerikan sinema endüstrisinin iddialı yapımlarına bile seyirci sayısında nal toplatabiliyor. İstenince oluyor; sızlanmak yerine bizatihi “yapmak”ı tercih edince başarılı oluyoruz. Vaktiyle Yeşilçam sinemasının yaptığı da aynı şeydi ve entel takımının fark edemeyeceği kadar çok değerli bir işti o.</div><div>Her yiğidin bir yoğurt yeyişi vardır; amenna! Lakin farkında mısınız, hayli zamandır biz sadece Amerikan yiğitlerinin yoğurt yeme tarzı üzerine temrin yapıp durmaktayız. Dışımızdaki dünya Amerika’dan ibaret değil ve biz bunca asırdır gelenek haline getirdiğimiz yoğurt yeme tarzımızı terk edip bu işi Amerikalılar gibi yapmaya kalkışınca, ucundan-kenarından Amerikanlaşıyoruz. Bu noktada Amerikan veya Batı aleyhtarlığı yapmak yerine kendimizi iyi ifade etmek en olumlu mücadele biçimidir.</div><div>Buradan “yerli” film çeken ve bu işin zahmetini omuzlayan -hatta entel sinemacılar da dahil- herkese selam ve şükranlar gönderiyorum; çünkü çok önemli bir işle uğraşıyorlar.</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-87842086731002332?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-27564725574436093292009-02-17T06:39:00.000-08:002009-03-15T16:35:05.540-07:00<div>DOÇ. DR. MUSTAFA ÖZEL</div><div><br /></div><div>Din başta olmak üzere aşağı doğru inen bir değerler hiyerarşisi vardır. Buna göre; iktisat siyasetin, siyaset hukukun, hukuk ahlakın, ahlak ise dinin bir parçasıdır. Fakat bu hiyerarşiyi Batı tersine çevirmiş ve her şeyini buna göre şekillendirmiştir.</div><div><br /></div><div>Çalışmalarımdan, “Cahiliye Mekkesi modern bir toplum, Batı ise cahil bir toplumdur” sonucunu çıkardım. Yani benim bakışıma göre Batı’yla Mekke toplumu arasında zihin yapısı bakımından genel hatlarıyla bir farklılık bulunmamaktadır. </div><div><br /></div><div>Eğer biz Cahiliye Mekkesi’nde neyin düzeltilmiş ve neyin miras olarak bırakılmış olduğunu tespit edersek kendi cahiliyemizi nasıl düzelteceğimiz konusunda kriterlerimizi de belirlemiş oluruz.</div><div>Cahiliye, kültürsüz, cahil insanların bulunduğu toplum değildir. İktisadi açıdan düşünecek olursak o toplumun da bankaları, anonim şirketleri, borsaları, ticari merkezleri vardı ve dünya imparatorlukları olan Bizans ve Pers İmparatorlukları’yla ve Habeşistan’la ticaret yapıyorlar, Kızıldeniz’de gemi işletiyorlardı. Bütün bunları yapabilmek için ciddi de bir alt yapıları vardı. Kısacası onların cahiliyesi bugünün modern dünyasında yaşanan cehalet gibiydi.</div><div><br /></div><div>Mekkeliler, Hz. Peygamber’in dedesi zamanına kadar sadece Harem bölgesinde ticaret yapıyorlardı. Fakat ticaret yapabilmek için borçlanan tüccarın faiz katlandıkça borcunu ödeyememesi, o tüccarın şehri terk etmesine ve bir daha geri dönmemesine sebebiyet vermeye başladı. Hz. Haşim, bunun üzerine küçük sermayeleri bir arada toplayıp şirket kurma önerisini getirdi. Böylelikle “mübadele” adını verdiğimiz sistem oluştu. Ben bu şirketin kök salmasından hareketle iptidai de olsa bir borsa kurulduğu kanaatindeyim, tarihçi ve ilahiyatçı arkadaşlarımız belki bu kanaatimi destekleyecek işaretler bulabilirler. Maalesef biz bu tür araştırmaların çok uzağındayız. İslam Dünyası’nda Cahiliye Mekkesi’yle ilgili araştırma yapan hiçbir özel enstitü ve kurum yok fakat Kudüs’te İsrail’liler tarafından sadece Cahiliye Mekke ve Medinesi’ne yönelik olarak üç tane İngilizce dergi yayınlanmakta. Yahudiler bunu babamızın hayrına yapıyor olamazlar.</div><div><br /></div><div>Mekke, iklim şartlarından dolayı tarım ve ziraatın yapılamadığı bir şehirdir. Kureyş suresinin tefsine dikkat ettiğimizde “İlaf” tan bahsedildiğini görürüz. O surede ilaf için şükretmeleri istenir. Çünkü onlara bir nimet olan ‘ilaf’ verilmiş, onlar da bu nimet sayesinde aç iken doymuşlardır. Mekke’de aç iken doymak ise sadece ticaret yapmakla mümkündür.</div><div><br /></div><div>Kureyş’li tüccarlar ticaret alanlarının genişlemesi için kabilelere şöyle bir teklif götürmüşlerdir: “Sizin mallarınız yakın pazarlarda ucuza gidiyor. Biz, gittiğimiz pazarlarda sizin mallarınızı satıp karınızı da sermayenizi de getirelim.” Kabilelerin bu tüccarlara itimadı bulunduğu ve durdukları yerden kazanç sağlayacakları için kabul edip anlaşırlar. Böylece </div><div>Yemen’den Şam’a kadar Mekke merkezli bir “dünya ekonomi” oluşmuştur. Ekonomik yapı gelişince Mekkeliler bununla yetinmeyip Taif’e tarım için yatırımlar yapmaya başlamışlar, hatta kendilerine arazi satmak istemeyen Beni Sakif kabilesini de Harem’e almamakla tehdit etmişlerdir. Çünkü oraya, haram aylarda her yerden tüccarlar gelirdi ve alış-verişler olurdu. Harem’e girememeniz bir sene boyunca ürettiğiniz malların elinizde kalması demektir. Yani Beni Sakif kabilesine uygulanan şey bir nevi iktisadi ambargodur.</div><div>Bu arada kabile ekonomileri de güçleniyordu. Fakat o kabilelerin ileri gelenleri artık sermayeyi yakın yerlere yatıramıyorlardı ve bu sebeple Mekke’ye göç başladı. Biz bunu Anadolu’dan büyük şehirlere göç olarak 1950-1960’lardan bu yana yaşadık.</div><div>Mekke’de olabildiğince tekelci bir iktisadi yapı olduğu için fiyatlar serbest teşekkül etmiyor, ekabir olanlar piyasayı siyasi ve fiziki güçleriyle kendi lehlerine çeviriyorlardı. Bu ise onlarda doğal bir üstünlük duygusu uyandırıyordu.</div><div><br /></div><div>Yani cahiliye demek, bu insanların körkütük cahil olması demek değildir. Cenab-ı Hakk’ın kendilerine bildirmiş olduğu haberi kabullenmek konusundaki inatları yüzünden biz onlara cahil diyoruz. Daha postmodern bir tabir kullanırsak epistemolojik cehalet, zihni bir cehalet söz konusudur. Mekke döneminde inen çoğu Ayet-i Kerimelerde bu tür yönelişlerin yanlış olduğu, sapkınlık olduğu ve Müslümanların daha sağlam bir zihne, kalbe, imana nasıl sahip olabilecekleri belirtilmektedir.</div><div><br /></div><div>Yaşanan dönüşümün sosyal ve iktisadi hayata nasıl yansıtılacağı sorunu henüz Mekke döneminde karşımıza çıkmamıştı fakat Medine’ye hicretten sonra durum farklılaştı. Müslümanlar Medine’ye göç ettiklerinde şehri orada bulunan Yahudiler, Hıristiyanlar ve müşriklerle beraberce yönetmek için bir ahitname hazırlamışlardı. Aynı günlerde Efendimiz Medine’deki bütün pazar yerlerini dolaşmış buraların Mü’minler için uygun pazar yeri olamayacağına karar vermişti. Bu kararı iki şekilde anlayabiliriz: Ya “burada cari olan ilkeler, İslamiyet’ e uymaz” ya da “burada köşe başlarını birileri tutmuş, Müslümanlara yer yok”. Bu karardan sonra Müslümanlar Medine Pazarı adını verdiğimiz pazar yerini kurmuşlar ve Peygamber Efendimiz bu pazar yerinde uygulanması için üç tane basit prensip koymuştur. Ben o üç ilkeyi çok önemsiyor ve diyorum ki; tarihin herhangi bir döneminde ve herhangi bir topluluk tarafından bu üç ilkeyi esas olarak uygulayabilen toplum, Müslümanca bir ekonomi geliştirmiş olur. O ilkeler şunlardır: </div><div><br /></div><div>1-Bu pazarda fiyatları Allah tesbit edecektir: Bir malın ilk aşamasından son aşamasına kadar geçirdiği evreler esnasında hak ettiği bedeli kimsenin tam olarak tayin edebilmesi mümkün değildir. Çünkü fiyat teşekkülünde adaletli olabilmek için sonsuz bilgiye ihtiyaç vardır. Bunu Allah’tan başka kimsenin tayin etmesi mümkün değildir. Eğer bir yerde kimsenin müdahalesi olmadan fiyatlar teşekkül ediyorsa bu, Sünnetullah’ a uygundur. Fakat bu kapitalizm değildir, çünkü kapitalizmin büyük numarası, piyasayı boğan bir sistem olduğu halde kendisini serbest piyasa ekonomisi diye sunmasıdır. Kapitalist sistemdeki müteşebbisler doğal olarak kendi sermayelerini sonsuzca arttırmak isterler ve bu yüzden serbest piyasa karı yerine tekel karını tercih ederler. Çünkü serbest piyasa karı en düşük kar, tekel karı ise en yüksek kardır.</div><div><br /></div><div>Piyasayı doğal seyrine bıraktığınızda tekelciliğin yaşaması mümkün değildir. Çünkü istatistiki olarak biliyoruz ki cemiyette her zaman daha uyanıklar, daha kabiliyetliler çıkacak ve mevcut tekelci konum aşınacaktır. Eğer böyle olmuyorsa arkada büyük bir gücün desteği var demektir. Bu güç ise devlettir. Demek ki kapitalizm; devlet gücüyle, tekelleşme eğilimindeki ekonomik gücün izdivacıdır, iç içe geçmesidir. Devlet olmadan kapitalizm olmaz, tıpkı Cahiliye Mekkesi’nde olduğu gibi. Sizce Ebu Cehil, siyasi gücü olmadan Mekke Pazarı’nda fiyat oluşumunu etkileyebilir miydi? Avrupa’da da 16-17. y.y.dan itibaren devlet kurma ile şirket kurma, pazar oluşturma, birbirlerini besleyen ve paralel akan süreçler olmuş, bu yüzden de kapitalizm hüküm sürmüştür. </div><div><br /></div><div>Kapitalizm hakkında, Liberallerle Marksistler arasında 150 yıldır süren fakat yanlış zeminde yapılan bir tartışma var. Liberaller; “Kapitalizm, serbest piyasa düzenidir. Böyle bir sistemde insanların menfaatleri örtüşür ve herkes bundan pay alır” diyorlar iken Marksistler ise; “Rekabet kötü bir şeydir çünkü toplumda, üretim araçlarına sahip olanların yanında zincirlerinden başka kaybedecek hiçbir şeyi olmayan güçsüzler, işçiler var. Bundan dolayı toplumdaki rekabet sömürü ile sonuçlanır” diyorlar. Dikkat ederseniz her ikisi de kapitalizmin bir rekabet sistemi olduğu yanlışlığı noktasında uyuşuyorlar. Braudel ise bunlara muhalif olarak; “Tarihi olarak dünyanın hiçbir yerinde kapitalizm bir rekabet düzeni olmamıştır. Tam aksine kapitalistler, fırsat buldukları her noktada piyasayı bastırmaya, boğmaya çalışmışlardır,” demektedir.</div><div>Kısacası Hz. Peygamber tarafından Medine Pazarı için öngörülen müdahalesiz doğal seyir ile fiyatlar herkesin razı olacağı hale gelecektir.</div><div><br /></div><div>2-Bu pazarda vergi alınmayacaktır: Pazara satmak üzere götürdüğünüz mala vergi ödüyorsanız, bu vergiyi satacağınız o mala yansıtmak durumundasınız. Üstelik malınızı satıp satamayacağınız da belli değil. Halbuki bu sistemde vergi ödemeyeceğiniz için malınızı daha ucuza satacaksınız ve verginizi zenginleşince artan servetinizden vereceksiniz. Bu sistemde müteşebbisin teşvik edilmesi ve fiyatların düşük olması sebebiyle iktisadi faaliyetin de önü kesilmemiş olur.</div><div><br /></div><div>3-Bu pazarda kimsenin belli bir yeri olmayacaktır. Pazar yerinde köşe başları daha kıymetlidir. Siz bir defa şansla bir köşeyi kaparsanız ve sürekli aynı yeri çalıştırırsanız orada bir rant oluşur. Fakat getirilen bu ilkeyle kazanç imkanları sürekli olarak yeniden dönüşebilir ve yeniden hak edilebilir olur. </div><div><br /></div><div>Hz. Peygamber’ in Medine’deki pazar yerinde uyguladığı bu üç ilke, nerede uygulanırsa uygulansın böyle bir ekonomi, Müslümanca yürütülen bir ekonomi olur.</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-2756472557443609329?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-84253282089610412132008-12-31T23:10:00.000-08:002009-02-22T06:12:51.295-08:00<div>NİHAL B. KARACA</div><div><br /></div><div>Dua, ihtiyacımızın giderilmesi için kullandığımız bir araç değildir. Aksine, ihtiyaçlarımız dua etmemizi sağlamak için yaratılmış araçlardır.</div><div>Yeni yılın ilk günü de, azami beklenti içinde olduğumuz gündür. On gün sonra geçer. Fırsat bu fırsat o zaman. Bugün, iğneden ipliğe her şeyi sadece O'ndan isteyebileceğimizi hatırlama ve bütün arsızlığımızla isteme günü olsun. Hadi isteyelim...</div><div><br /></div><div>Allah'ım, 2009'da bana, sevdiklerime, dostlarıma ve bizatihi düşmanlarıma, 'huzur' ver. Ama ben dahil hiçbirimizi huzur içinde gevşeyip tembelleşenlerden etme.</div><div><br /></div><div>Ben konfor severim Allah'ım, sıcak severim en çok. Sıcak su, sıcak ev, sıcak havlu. Bunların neye mal olduğuna, ne pahasına bunlara sahip olduğumuza ilişkin bir vicdan azabından mahrum etme bizi. Ve dahi, bütün bunlar olmadan yaşama kudreti ver ki, sıra bunları yoksullarla paylaşabilmeye geldiğinde, o gün geldiğinde, hızla başka argümanlar geliştirip geri geri seğirtmeye kalkan kofti adamlardan olmayalım.</div><div><br /></div><div>Dünyanın zavallı bölgelerindeki işgalcilere 'sağduyu' ve 'merhamet' ver; ve kendi küçük hayatlarımızda işgalci olmaktan koru bizleri. İşgalcinin rasyonalizasyon mekanizmasını çökert. Gerekiyorsa bizimkini de. Kimse 'işgal ettim çünkü bana ihtiyaçları var' diyemesin.</div><div><br /></div><div>Uyanık görünümlü ahmaklardan, zeki görünen sıradanlardan, marjinalim numaraları çeken ahlakçılardan, muhafazakâr görünümlü puştlardan ve demokrat geçinen faşistlerden korunmamızı sağlayacak dedektörler ihsan eyle. 2009'da insan sarrafı olalım.</div><div><br /></div><div>Mutsuzluğun büyüğü ile küçüğüne maruz kalmak arasında bir tercih yapma şansımız varsa, avantajlı seçeneğin yanına ışıklı oklar serp. Kör gözümüz görsün...</div><div><br /></div><div>Tutarlılık kaygımız için ölçüler ihsan eyle. Emrettiğin şeylere uyabilmemizi, yasaklarından kaçınabilmemizi sağlayacak kadar donanımlı kıl.</div><div><br /></div><div>2009 hidayete erenlerin yılı olmayacaksa eğer, hidayeti yüzyıllar kadar eski olanların inançlarının arttığı bir yıl olsun.</div><div><br /></div><div>Geçen gün bir adam akrabasının 11 yaşındaki oğlunu öldürdü ve parçalara ayırdı. Üç çocuk bayramda el öpme bahanesiyle kapısını çaldıkları 45 yaşındaki bir kadına tecavüz edip, parasını çaldı. Gazeteler kendi kanından gelen çocuklarla ensest ilişki kuran, onlara tacizde bulunan yetişkinlerin haberleri ile doldu taştı: Allah'ım, 'insan'a neden bu kadar çok saygı duyduğunu anlamamı sağla.</div><div><br /></div><div>2009, başörtülü olduğum ama çarşaflı olmadığım için, Türk olduğum için ve Türklüğümü bir kibir vesilesi haline getirmediğim için, alt sınıfın dertleriyle kaygılandığım için ve fakat sonuçta bir yeni orta sınıf ferdi olduğum için, demokrat olduğum ama neo-liberal olmadığım için, yurtsever olduğum ama ulusalcı olmadığım için, kadın olduğum için ve pek hanım pek anne bir kadın olamadığım için özür dilemek zorunda kaldığım bir yıl olmasın...</div><div><br /></div><div>2009 sadece senden özür dilediğim bir yıl olsun. Ziyadesiyle 'şükrettiğim' bir yıl...</div><div><br /></div><div>Beni ne olduğu çok açık olan zalimlerden ve insafsızlardan olduğu kadar, 'merhamet' ettiği için mikrofon uzatanlardan da uzak tut.</div><div><br /></div><div>Mağduriyeti bir uzmanlık alanı haline getirmiş olanlarla sahiden mağdur olanları ayırabilmemi sağla.</div><div><br /></div><div>Global krizi, bu son derece sert finansal çarpışmayı kolay atlatmamızı sağlayacak maddi manevi hava yastıklarıyla donat her yanımızı.</div><div><br /></div><div>Hava yastığı demişken, 2009'da bol bol kilo verelim istiyorum.</div><div><br /></div><div>2009'da enerjimiz, sevgimizi ve emeğimizi hak eden insanlara gitsin, nankörlük ve vefasızlık illetiyle zelil olmuş ruhlara değil...</div><div><br /></div><div>Hayatımızı, maneviyatımızı, zevklerimizi ve iyiliklerimizi artıracak, geliştirecek kimselerle/ kitaplarla/ mecralarla tanıştır bizi. 'Bir kitap okudum hayatım değişti' cümlesini kurmak için yıllardır beklediğim kitabı bu yıl bulmak istiyorum.</div><div><br /></div><div>Bunlara layık değilsem, üzerime daha çok iş yık. Ki, nerede uyandığımı bilemeyecek kadar meşgul, hayatım üzerinde düşünemeyecek kadar yoğun olayım. Amin.</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-8425328208961041213?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-13569473761346541142008-12-16T13:00:00.000-08:002008-12-16T13:03:09.138-08:00<div>NAZAN BEKİROĞLU</div><div><br /></div><div>Başlangıçta hiç gelmeyecek gibidir ama beklenmediği kadar da çabuk gelmiştir. Şimdi, sahiplerinin bile unuttuğu bu hazin günde, sabahın bu kör saatinde, her tarafta sizsiniz. Değil mi ki yarınlar sizin. Her yıl haziran ayının 2. pazar günü, gün artık sizindir.</div><div><br /></div><div>Aslında aylar öncesinden başlayan hikâye, zirvesini bir gün öncesinde bulur. Yarın öyle zor, öyle kavramsızdır ki, en hoşgörüsüz aileler bile "arefeyi" gönül huzuru ile armağan ederler bayramın seçilmiş kurbanlığına, kınalı kuzusuna. Yeni bir şeyler alabilirsiniz. İstediğiniz yere gidebilir, istediğiniz gibi giyinebilirsiniz. Hoşlanılmayan arkadaşlarınıza görünmeniz bile eğer size moral verecekse görmezden gelinebilir.</div><div><br /></div><div>Bütün insanlara o son güne mahsus bir iyilik mi değmiştir? Herkesin size uzatacak bir eli, gösterecek bir şefkati bulunur. Rağbetler, dualar, temenniler. Nemli gözler, sonsuz iyi dilekler, tebessümler. Gücünün üstünde ve ümitsizce sınanana duyulan rikkat öyle sızmıştır ki yüreklere, bütün pastanecilerin bir son gün dileğini karşılarcasına sunacağı bir şekerlemesi daima vardır ve ruhunun bir köşesinden kopan merhametle hediyelerini döküp saçması işten bile değildir.</div><div><br /></div><div>Şehir turu tamamlanır. Havanın nasıl olacağı, oturacağınız sıraya o saatlerde güneş vurup vurmayacağı hesaplanır. Önceden gidip görülmesi tavsiye olunan sınav binasının konumundan, penceresinden, sırasından, kat sayısından iyi manalar çıkarılır. En son da, sınav salonunun kara tahtasına en görünmez yazılarla bir uğur sözcüğü bırakılır: Ona baktıkça beni hatırla. Ve unutma, kazansan da kaybetsen de benim yavrumsun. Ama bu güvence bile damarda dörtnala yürüyen atlıları sakinleştirmeye yetmez.</div><div><br /></div><div>Hele o gece. Evdeki bütün saatler, bir sesi, alarmı olan ne varsa, hepsi aynı vakte kurulur. Bütün ibreler aynı anı gösterir. Ya uyanamazsam? İyi de uyku mümkün müdür ki uyanması olsun? Oysa alt kat komşusu, üst kat komşusu her zamankinden daha dikkatlidir. Evdeki kedinin, yan dairedeki bebeğin bile sesi çıkmaz sabaha kadar. Ama bütün evren sizin iyi bir son gece uykusu çekmeniz için elbirliği etse de, gözünüze uyku girmez. Girse bile dinlendirici olamaz bu uyku, kanınıza işlemez bir türlü. Çünkü uyusanız bile uyanıksınızdır. Gecenin seslerini dinlerken dinlenmenin adı olmaz. Sabaha kadar hep o çocukluk masalı anlatılır. Ama tadı çoktan kaçmıştır.</div><div><br /></div><div>Yastığınızın altında kırmızı pabuçlarınız olmasa da ne giyeceğiniz, günler öncesinden hazırlanmıştır. Ve bu hazırlıkta, yaş gereği bütün estetik dikkatler, huysuzluklar artık bir tarafa atılmış, sadece rahatlık esastır. Ve o kahvaltı ihtimamı! Oysa en fazla o sofrayı hazırlayanlar bilir, boğazınıza zorla akıtılmış bir bardak süt, ağzınıza çalınmış bir kaşık bal, ceplerinize doldurulmuş 3-5 şekerlemeyle bu sınavın kazanılmayacağını. Ama öyle bir gayretin dışında kalmak vicdan rahatsızlığı, gönül huzursuzluğu doğurur. Galiba bütün aile bu yüzden çoktan uyanıktır. Güzellik uykusuna düşkün ablalar da uykucu ağabeyler de ayaktadır. Açılır kapı. Açık havaya adım atılır.</div><div><br /></div><div>Trafik şimdi sadece ÖSS adayları için ve 364 günde aktığından bambaşka bir istikamette dönmektedir. Bütün vasıtalar kentin çoktan numaralandırılmış sınav salonlarına doğru aksa da aslında tümü aynı yolcuyu aynı yere taşımaktadır: Aynı aday'ı aynı salona. Şayet bir toplu taşıma vasıtasında yol alıyorsanız, yaşlıların gençlere yer verdiği tek gündür bu gün. Mutlaka oturmanız sağlanır. Çünkü dermanınızın zorlandığı o kadar ortadadır.</div><div><br /></div><div>Özel otomobillerin şoför mahallerinde de hep siz varsınız. Bir iltifat, bir avunmalık, güne özgü bir ayrıcalık. Başka zaman olsa ön koltuğu kimselere kaptırmayan küçük ve şımarık kardeşler arka koltuğa büzülmüşlerdir şimdi. Sesleri bile çıkmaz. Evin saygın yaşlısı, ya da huysuz ihtiyarı, şeref koltuğunu gönüllü terk etmiştir size. Hepsi size, anlayamadıkları ama çok ciddi bir şeyin olduğunun farkındadır. Siz kimsiniz sahi? Dizlerinizin üstünde hepsi de birbirinin aynı teçhizat: Yumuşak kalem. Yumuşak silgi! Nüfus Cüzdanı. ÖSS Giriş Belgesi. Bütün gecelerin uykusuna bedel uykusuz bir gecenin sabahında donuklaşmış bakışlarınızı taşıyan, birer düğme gibi açılmış gözleriniz ancak rengi kaçmış yüzünüz kadar ele verebilir sizi. Kimliğiniz, bu yüzden rahatlıkla okunabilir. Her ÖSS adayı bu sabah aynı yüze sahiptir. Bu sararmış yüze benzeyen tek yüz, al yürek ver yürek annelerin yüzündedir. Birazdan giyeceğiniz, öyle ateşten bir gömlektir ki onu sadece kendi sırtınızda taşıdığınızı sanmak da sizin yanılgınızdır aslında. Siz, işaret edilen seçenekten gayri çıkışı olmayan bir dairenin içinde döne dururken, bu can pazarında canını dişine takmanın tanıklığı ancak yatıştırılmış bir isyan cümlesinin kısık sesiyle dile getirilebilir. Ve "senin iyiliğin için", sığınılabilecek en makul cümle olarak programın mantığını kurar. Öyleyse "veliye" ancak yüreklendirmek düşer. Ama bu yolda yüreklendirmek çoğu kez, güç üzeri yüklenmek anlamına gelir. Üstelik bu yüreklendirmede ayarlar incelikten öylesine mahrumdur ki bir ucundan tutuşmuş, yanmaya kabiliyetli ham bir fitil kalbi paramparça ederken, her şey için için yakar bu serüvende. Dört bir yanı berhava etmenin adı bile edilmez.</div><div><br /></div><div>Ama toprakta olanlar gövdeden taşarken, kimi gafletle kimi bilinçle, çok şey fark edilir. Altınla bakırı birbirinden ayıran mihenk taşının bir ucu fidanı kökten yok eden bir zihinsel budayışı, diğer ucu bir daha ayağa zor kalkılır bir yıkımı, diğer diğer ucu gardını çoktan almış bir hayata karşı gölgeden yumruklarla savaşmayı işaret eder. Ve bu işarette benimsemek reddetmekle, kabul etmek inkâr etmekle, gereksizlik bilinci mecburiyet estetiğiyle, çaresizlik hali katlanmak niyetiyle, isyan sindirilmişlikle yan yana durmaktadır. İşte bu yüzden en fazla da bu yüreklendirmedeki samimiyetine kendisi de inandığı için mazlum, kendisini de inandırdığı için mücrim olan veliler. Hiç bugünkü kadar savunmasız değildirler karşınızda. Silâhlarını hiç bu kadar indirmemişlerdir. Hepsi af dilerler aslında, namına af dilenecek kim varsa. Ama kendileri de işitmezler ki seslerini siz işitesiniz. Ezberlediğiniz onca formül, onca kural arasında siz, bir bunu bilmezsiniz. Gerçekliği kaçınılmaz ölümcül bir sınava gözünün nurunu "hazırlamanın", gereğine inanılmayan bir şeyin gerekliliğine onu inandırmanın ne biçimsiz bir iç ağırlığı doğurduğunu tahmin bile edemezsiniz.</div><div><br /></div><div>Neticede.</div><div><br /></div><div>ÖSS sabahı kavak yapraklarının gölgesi bile teni acıtır.</div><div><br /></div><div>Siz içeride.</div><div><br /></div><div>Onlar dışarıda.</div><div><br /></div><div>An gelir: "Başla!"</div><div><br /></div><div>Başlanır.</div><div><br /></div><div>An gelir: "Kalemleri bırakın!"</div><div><br /></div><div>Bırakılır.</div><div><br /></div><div>Arada, her saniyesinin ekonomiyle kullanılması, iki katına çıkarılması için yöntemler geliştirilmiş olsa da ancak kendi hacmi kadar işleyen, pür-dikkatinizle kullandığınız, ömürden törpülenmiş bir zaman. Dışarıda arabaların sesi mi azalmış, klaksonlar iptal miymiş? Şehir 3 saat 15 dakika için bir ölüm uykusuna mı yatmış? Veya sokak satıcıları, duyarlı belediye reislerinin şehri donattığı pankartlardaki incelikli uyarılara riayet etmeden satışlarını mı sürdürüyorlarmış bağıra çağıra? Ya da sıraların arasında dolaşan bir gözetmenin incecik ökçe tıkırtıları bu kıyamet sessizliğini mi bölüyormuş?</div><div><br /></div><div>Kıyamet gürültüsü sizin içinizde koparken, siz bir başlangıç ve bir bitiş arasına hapsedilmiş, ne'niz varsa o sıkışıklıkta gösterebilmek derdine düşmüşken, artık fark bile etmez. 3 saat 15 dakika. "Nasıl geçtiği" belli değildir. Bitti, dendiğinde bitmiştir artık. Geri dönüşü yoktur. Giriş kapısından gerisin geri çıkarken yorgun yüzünüzden okunan bilgi, hayatın sizi kendi gerçekliğiyle tartmış olduğu terazideki daranızdır. Bir benzeri belki çocukluktan çıkmayı hiç arzulamadan çocukluktan çıkmış olduğunuzu fark ettiğiniz o yakın mazinin omuzları üzerinde durmaktadır. Tarihi bir yıl önce atılmış yazılara mevzu olan papatya, kökü toprakta, yüzünü güneşe dönerken, siz örselenmişsinizdir. Gözden kaçmaz. Küçük sırtınızdan yanılsamalı bir dağ kalkmış olsa da yarattığı hasarın izi kolay unutulacak gibi değildir.</div><div><br /></div><div>Ama çok daha ötesi. Artık biliriz ki:</div><div><br /></div><div>Kader yazılmıştır.</div><div><br /></div><div>İyi yazılar olsun.</div><div><br /></div><div>Gelip geçmiştir.</div><div><br /></div><div>Geçmişler olsun.</div><div><br /></div><div>Ve bu son olsun.</div><div><br /></div><div>14 Haziran 2008, Cumartesi</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-1356947376134654114?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-36617883794979037002008-11-27T09:27:00.000-08:002008-11-27T09:34:09.480-08:00<div>A. TURAN ALKAN</div><div><br /></div><div>Bugünlerde muhafazakâr kitle, kendine mahsus kısacık tarih içinde yeni bir döneme giriyor ki bu muhafazakârların servetle imtihanıdır.</div><div>Muhafazakâr kitle içinde siyasi pratiğin, neredeyse gelenek oluşturacak derecede kuvvetli bir çizgi takib etmesi, yakın zamanlarda bu zümre içinde “devletle iş görerek zenginleşen” bir azınlığın zuhuruna yol açmış görünüyor.</div><div>İnsanların siyasi ıskaladaki yerini belirleme mânâsında kullanageldiğimiz kavramlar hiç de kullanışlı değiller; her adımda yolumuzu kesip, kendilerine mahsus özel bir parantez içinde adrese teslim şeklinde tarif edilmeye ihtiyaç gösteriyorlar. Muhafazakâr kelimesi de bu kavramlardan biri; çelişkiyi sınamak için aynı kavramı batı dillerine taşımak ve batıdaki örnekleriyle kıyaslamak kafi. Bizde “muhafazakâr” denilince zihinde oluşan tablonun batı ülkelerinde karşılığı yoktur. Batılı muhafazakârlar ise bizde kendini muhafazakârlar diye tarif edenlere örneklik teşkil edebilecek durumda değildir.</div><div>Bizim muhafazakârlar fikrî doğrultularını tarif eden en kuvvetli unsuru İslâm’da bulurlar. Batılıların anlayabileceği kavramlandırma ile “dinî pratikleri” güçlüdür, kendilerini dindar sayarlar. Politik eğilimlerine gelince işin rengi değişiverir; siyasette statükocu olmayan, değişim ve kalkınma programlarını savunan bir çizgi izlerler. Bu eğilimleri çoğu zaman adı konulmamış bile olsa solcu, toplumcu, sosyal adaletçi politikalarla örtüşür. Son zamanlarda muhafazakârlar, bir batılının anlamakta son derece güçlük çekeceği biçimde Avrupa Birliği’ne tam üyelik yolundaki politikaları destekleyen ve İnsan Hakları edebiyatını savunan bir retorik takib etmektedirler. Kendilerine, “sizin muhafazakârlığınız neyi, hangi kavramı, ne uğruna muhafaza etmeyi öngörüyor” diye sorulduğunda “dinî ve millî değerler” gibi muğlak ve iyi tarif edilmemiş şeyler söyleyeceklerdir.</div><div>Bizim muhafazakârlarımız, dini pratik dışında muhafaza etmek ve bu uğurda mücadele etmeye hazır bulundukları değerleri yeniden üretmek konusunda kifâyetsizdirler. Bu halleriyle zaman zaman bir türbedârı veya mezarlık bekçisini hatırlatırlar; bu durumda varlık sebepleri, mahiyetini ve mekanizmasını iyi bilmedikleri şeyleri savunmak refleksine bağlanmıştır.</div><div>Ticari hayatta muhafazakâr faizin haram olduğunu her düzlemde açıkça ve imanla kabullenmesine rağmen faizle iş görmenin kaçınılmazlığına teslim olmuştur. Bu yüzden on-onbeş sene kadar önce bu kesime hitab eden ve kendilerine “İslâmî” bir kisve biçen kapkaççı yatırım ortaklıklarının “faiz değil kâr payı dağıtıyoruz” teklifini fazlaca irdelememiş ve bu sektöre para koyarken, bir sene sonunda alacağı kâr payının nasıl olup da cari faizlerin üzerinde bir rakam olabildiğine fazlaca kafa yormamıştır. Haram-helâl ayrımına karşı hassas ve samimidir ancak ekonomik sistemin, bu konuda şahsen derinlemesine müdahil olabilmesine imkân bırakmadığının da farkındadır.</div><div>Kâğıt üstünde modernizme, batılılaşmaya ve modern alâmetlere muhaliftir. Tartışma esnasında muhalefetinin sebeplerini mantıklı ve inandırıcı bir akıl yürütme ile savunabilir ama pratikte muhalefetini hayata geçirmek donanımından mahrumdur. Sanayileşmenin, bilişim teknolojisinin, uzmanlaşmanın netice itibariyle toplumun modernleşmesine hizmet edeceğini pekala bildiği halde bu gibi konuları “kalkınma ve istihdam” kavramlarının kutsallaştırıcı kapsamına sokarak çelişkiyi görünmez hale getirmeyi tercih etmiş ve bir süre sonra da modernliği eleştirmeyi terketmiştir. Öyleyse Modernlik reddedilmesi değil, öncelenmesi ve biçimlendirilmesi gereken bir olgudur. O da batılı alâmetleri ehlîleştirerek, becerebildiği ölçüde ona İslâmî bir yorum kazandırarak zihnî engellerini bertaraf etmeye çabalar.</div><div>Tutunabildiği en müstahkem mevkii aile hayatıdır. ‘İslâmî hayat tarzı’nda taviz kabul edemeyeceği son kale ona göre eşinin ve ailenin sair hanım üyelerinin giyim kuşam tarzıdır. Orada durur ve direnir çünkü o direniş noktasından taviz verdiğinde, geride “muhafazakâr” ve “Müslüman” kimliğini hatırlayabileceği başkaca bir şey kalmayacağından endişelidir.</div><div>İmkanları ölçüsünde evinde modernizmin bütün alâmetlerini barındırır, kitle iletişiminin bütün araçlarını avantgarde bir heyecanla sahiplenir. Kendisini esasen eğitim itibariyle yetersiz bulduğu için çocuklarının eğitimi konusunda imkânları ölçüsünde bütün sınırları (batı ülkelerinde eğitim dahil; Mısır, Pakistan gibi İslâmî üniversiteler artık Türk muhafazakârları arasında itibar bulmamaktadır) zorlar.</div><div>Aslında bir hayat tarzı yoktur; hayat tarzı adına sarıldığı her çare, modernizmin bazen kurnazca bazen çaresizce tercüme ve tornistan edilmiş hallerinden ibarettir. Yaz tatilinde hanımlar için özel plaj veya havuz tahsis etmiş otelleri tercih etmek, düğün tertib ederken pahalı salonlarda cazbant yerine ilahi grubu davet edip dinî şiirler okutmak, namahrem hanımlarla tokalaşmamak gibi çelişkili davranışlar bile artık giderek azalmakta ve modernizm, muhafazakârlığı neredeyse ışık hızıyla eritip içini boşaltmaktadır.</div><div>Muhafazakârların siyasi kariyerleri, hayat tarzlarındaki tutarsız ve çaresiz dönüşümleri hatırlatan yanılgılar, sert kavisler ve kimi zaman işi pişkinliğe kadar vardıran şarkkârî amelî kurnazlıklarla doludur. Bu konularda onu, tutarlı davranmaya ve tutarlı tepkiler üretmeye elverecek donanımdan mahrum olduğu için suçlamak insafa sığmaz; Türkiye’de muhafazakârlık, 20. yüzyılın ilk çeyreğinde maruz kalınan kültür şokundan en ziyade hasar görmüş kesimdir; rejim tarafından himâye görmek şöyle dursun, neredeyse sistematik aralıklarla itilip kakılmış, azarlanmış ve dışlanmış, Muhafazakârlar ise buna karşı kendilerini siyaset yoluyla isbata mecbur kalmışlardır. Bu yüzden siyasi pratikleri iyi, kültürel pratikleri yetersizdir.</div><div>Bugünlerde muhafazakâr kitle, kendine mahsus kısacık tarih içinde yeni bir döneme giriyor ki bu muhafazakârların servetle imtihanıdır. Muhafazakâr kitle içinde siyasi pratiğin, neredeyse gelenek oluşturacak derecede kuvvetli bir çizgi takib etmesi, yakın zamanlarda bu zümre içinde “devletle iş görerek zenginleşen” bir azınlığın zuhuruna yol açmış görünüyor. Esasen Türkiye gibi ülkelerde yakın zamanlara kadar zenginliğin yegane kaynağının “devletle iş yapmak” olduğu bilenen bir husustur ve günün birinde ‘nevbet’in, muhafazakâr zümrenin imtiyazlılarına gelmesi beklenen bir neticedir. Bu gelişmenin meraka şayan tarafı, büyük mâli güç ile muhafazakâr değerlerin tabiat itibariyle doku uyuşmazlığı gösterip göstermeyeceği değil, bir arada nasıl âhenkle dalgalanacağıdır olsa olsa.</div><div><br /></div><div>Aksiyon Dergisi   Tarih: 18 Temmuz 2005, Pts<br /></div><div><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-3661788379497903700?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-77968785635613414132008-11-11T21:46:00.000-08:002008-11-11T21:49:11.937-08:00<div>YILDIRAY OĞUR</div><div><br /></div><div>1) Dinsel düşünce ve değerlendirmelerin geçerli olduğu dine dayalı toplumlarda, siyasi örgütlenme ve düzenlemeler dinsel niteliktedir. Laik düzende ise din siyasallaşmadan kurtarılır, yönetim aracı olmaktan çıkarılır, gerçek saygın yerinde tutularak kişilerin vicdanlarına bırakılır.</div><div><br /></div><div>Yukarıdaki paragraf hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?</div><div><br /></div><div>a) Ahmet Necdet Sezer İlköğretim Okulu 5-C sınıfı öğrencilerinden Demet Kantarcıgil’in ilköğretim okulları arası “Laiklik Neden Güzel?” kompozisyon yarışmasında mansiyon ödülü almış kompozisyonundan alınmıştır.</div><div><br /></div><div>b) Aydınlanma’dan takriben bir saat sonra yazılmış, Engizisyon’dan son anda kıç yanıklarıyla kurtulabilmiş biri tarafından yazılmıştır. Muhtemelen adı Jose Manuel Garcia Guiterrez Paksüt’tür.</div><div><br /></div><div>c) Yazarı çocukken bahçesinde oynadığı için bir caminin Leman dergisinden fırlamış kötü imamı tarafından fena halde dövülmüştür. İntikam için Şeyh Said isyanını bastırmış, yetmemiş Adnan Menderes’i asmış, yetmemiş Fadime Şahin kılığına girip Müslüm Gündüz’lerin duygularıyla oymamıştır.</div><div><br /></div><div>d) Yazarı ya kayıp 12. İmam’dır ya da yıllar sonra kaçak yollarla ülkeye geri dönen son halife. Bir geceyarısı dinin gerçek saygın yeri sadece yazara bildirilmiş, o da dinî vicdanlara geri döndür emri gereği tebliğe başlamıştır.</div><div><br /></div><div>e) 2008 yılında Türkiye’de Anayasa Mahkemesi’nin AKP kapatma davası kararından alınmıştır.</div><div><br /></div><div>***</div><div><br /></div><div>2) Toplumsal sorunların ve ülkenin aşması gereken birçok engelin yoğunluğu ve karmaşıklığı dikkate alındığında, dinselliğin sırf siyasal mücadelede üstünlük sağlaması nedeniyle siyasal alanda gerektiğinden daha fazla yer alması, toplum ile toplumsallık ekseninde yürütülmesi gereken siyaset arasındaki sağlıklı temsil ilişkisini zedeleyebilir.</div><div><br /></div><div>Yukarıdaki paragraftaki anlatım ve mantık bozukluğu aşağıdaki sorulardan hangisine cevap bulunursa giderilebilir?</div><div><br /></div><div>a) Siyasal alana ne kadar din gereklidir? Azı-çoğu neye göre belirlenmektedir? Yazar siyasal alana göz kararı kaç ölçü din tavsiye etmektedir?</div><div><br /></div><div>b) “Dinsellikle siyasal mücadelede üstünlük sağlamaktan” ne kastedilmektedir? Mesela oruç tutan bir parti lideri ile tutmayan arasında siyasal alanda haksız rekabet koşulları nasıl giderilir? Soruna Rekabet Kurumu müdahale etmeli midir?</div><div><br /></div><div>c) “Toplum ile toplumsallık ekseninde yürütülmesi gereken siyaset ” arasındaki ilişki ciddi midir? Düzeyli midir? Yoksa tek gecelik midir?</div><div><br /></div><div>d) “Ülkenin aşması gereken yoğun ve karmaşık birçok engele” tek bir örnek verilebilir mi? Engeller nasıl yoğunlaşır? Yoksa yoğunlaşmamızı din mi engellemektedir? Yazara göre dindarların aklı karmaşık sorunlara ermez mi?</div><div><br /></div><div>e) Bu paragrafın yazarının Anayasa Mahkemesi üyesi olduğu bir ülkede vatandaş “Piliç çevirmeyi” İngilizceye “Chicken translate” diye çevirmiş çok mudur?</div><div><br /></div><div>***</div><div><br /></div><div>3) “Bireysel bir tercih ve özgürlük kullanımı olsa da kullanılan dinsel simgenin tüm öğrencilerin bulunmak zorunda olduğu dersliklerde veya laboratuar ortamlarında, farklı yaşam tercihlerine, siyasal görüşlere veya inançlara sahip insanlar üzerinde bir baskı aracına dönüşmesi olasılığı bulunmaktadır. Bu olasılığın ortaya çıkması durumunda taşınan dinsel simgenin başkalarının üzerinde yaratacağı baskı ve olası eğitim aksamaları ile kamu düzeninin bozulması karşısında, üniversite yönetimlerinin ve kamu kurumlarının müdahalesine olanak verilmemesi, herkesin eşit şekilde eğitim hakkından yararlanmasını engelleyebilecektir.”</div><div><br /></div><div>Gelecekle ilgili fazlasıyla kaygılı ve güvensiz olan yazarın çizdiği bu disütopyada aşağıdakilerden hangisinin olması beklenemez?</div><div><br /></div><div>a) Başı açık kız arkadaşlarıyla konuşan başörtülü kızları dağıtmak için tazyikli su ve bibergazı kullanan Celalettin Cerrah polisleri.</div><div><br /></div><div>b) Başörtülü bir kızın içeriye girmesiyle laboratuarda yarıda kalan soğuk füzyon deneyi.</div><div><br /></div><div>c) Dersin ortasında haçını çıkararak sınıftaki vampir arkadaşlarını rahatsız eden Hıristiyan kız</div><div><br /></div><div>d) Derse getirdiği Nutuk’u farklı siyasi görüşlere, yaşam tercihlerine, inançlara sahip demokrat öğrencilere karşı baskı aracı olarak kullanan öğretim görevlisi.</div><div><br /></div><div>e) Propagandanın, farklı görüşlerin, yoğun siyasal, sosyal ve bilimsel tartışmaların egemen olduğu, olması gerektiği ayrıcalıklı mekân olarak üniversite (Haşim Kılıç’ın başörtüsü kararı karşıoy yazısından).</div><div><br /></div><div>***</div><div><br /></div><div>4) Kapatma davası gerekçesine düştüğü şerhe, Alman Sosyalist lider Rosa Luxemburg’un “Özgürlük yalnızca ve daima farklı düşünenlerindir” alıntısıyla başlayan Haşim Kılıç ile Başbakan’ın “Kızlarım başörtüsü yasağı yüzünden Türkiye’de okuyamadı” sözlerini laikliğe odak suçuna delil sayan kararın altına imzası olan Alifeyyaz Osman Paksüt Anayasa Mahkemesi’nde birlikte çalışmaktadır.</div><div><br /></div><div>Bu bilgiyi kullanarak aşağıdaki eşleşmelerden hangisindeki isimler karşılarında verilen yerlerde birlikte çalışırsa bu şaşırtıcıdır?</div><div><br /></div><div>a) Fenerbahçe Orta Sahası/ Maldonada-Alex.</div><div><br /></div><div>b) AKP Yüksek Disiplin Kurulu/ Angelina Jolie-İlker Başbuğ.</div><div><br /></div><div>c) Avusturya’nın Birliği için İttifak Partisi/ Oray Eğin-Stefan Petzner.</div><div><br /></div><div>d) Hürriyet/ Soner Yalçın-Doğu Perinçek.</div><div><br /></div><div>e) Genç Siviller/ Ahmet Hakan-Yıldırım Türker.</div><div><br /></div><div>***</div><div><br /></div><div>5) “Anayasa Mahkemesi’nin Meclis’in yasama yetkisini kısıtlamasına Meclis’te grubu bulunan bir siyasi parti olan CHP’nin grup başkanvekili Hakkı Süha Okay’dan destek geldi.”</div><div><br /></div><div>Yukarıdaki oksimoron çelişki aşağıdakilerden hangisinde yoktur?</div><div><br /></div><div>a) “Kocamdır söver de döver de,” diyen bir kadında.</div><div><br /></div><div>b) “Başörtüsü sorununu ancak kadınlar çözebilir,” diyen ama yasakla ilgili başka da hiç bir şey demeyen bir feministte.</div><div><br /></div><div>c) “1 Mayıs’ta İstanbul’da kadınlara kalkan polis copları neden Diyarbakır’daki gösterilerde kullanılmadı,” diyebilen solun ümidi kesemediği Deniz Baykal’da.</div><div><br /></div><div>d) “Taraf harika işler yapıyor,” deyip, gazeteye reklam vermekten korkan demokrat bir müteşebbiste.</div><div><br /></div><div>e) “AKP’yi değil demokrasiyi savunuyoruz. AKP demokrat olduğu için değil biz demokrat olduğumuz için,” demiş, gerektiğinde Tayyip Erdoğan’a en sert cevabı vermiş bir genç sivilde.</div><div><br /></div><div>26.10.2008</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-7796878563561341413?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-58816183060263045402008-11-11T21:39:00.000-08:002008-11-11T21:44:00.160-08:00<div>MURAT BELGE</div><div><br /></div><div>Mahut “başörtüsü” konusu tartışılırken (tartışılmadığı zaman yok ya), kim olduğunu unuttum ama bir Amerikalıydı diye hatırlıyorum, “Yazık oldu, bir fırsat kaçtı” mealinde bir söz söylemişti; “Bu işi laik bir hükümet çözecekti”.</div><div><br /></div><div>Bugünlerde bu “hikmet” aklıma geldi ve “böyle bir muhakemenin mantığı ne olabilir?” diye düşündüm.</div><div><br /></div><div>Bize aykırı gelecek bir şey değil ve zaten sık sık söylenir. Örneğin, idam cezasını kaldıran koalisyon hükümetinin bir ortağı MHP’dir; Erbakan’a İsrail’le anlaşma imzalama görevi düşmüştür. Savcı benim yazımda “komünizm propagandası” diye yorumlanabilecek bir şey arardı, bunun “suç” olduğu yıllarda; ama “şeriatçılık” hakkında övücü bir söz söylememe aldırmazdı. Aynı şekilde, bir Müslüman isterse komünizmi övsün, bunun üstünde durulmaz, “şeriat”tan mandepsiye bastırılır mı, ona bakılırdı (şimdi herkese her türlü yafta yapıştırmaya hazır “âhır zaman” ulusalcılarından daha medenî bir davranış gene de). Adam Faşist’se, zaten hiçbir söylediği suç sayılmazdı –hafifçe dozu kaymış “milliyetçilik”, zararı olmaz.</div><div><br /></div><div>Nedendir bu? Ya da, neyin “symptom”ları bunlar? Nasıl bir zihniyet ve nasıl bir yapılanma?</div><div><br /></div><div>Dün de sözünü ettiğim “devlet” yapısı var: toplumun “dışında” ve “üstünde”; kendi istediği şekilde toplumu dönüştüremeyince, toplumun kendi olağan kanalları içinde dönüşme çabalarını önleme göreviyle başbaşa kalmış, habire bunu yapıyor. Bu toplumun ortak ideolojisi İslâm, öyleyse bunun “İslâmcı”sı da çıkacak. Tamam, görevimiz çıkmasını önlemek, önleyemezsek konuşmasını önlemek vb.</div><div><br /></div><div>Bu toplumda “sosyal-adalet” yok, bunu kendi de görüyor. Böyle bir toplumda güçlü bir sol hareket (komünist, sosyalist, popülist veya hepsinin karışımı) doğabilir. O halde görevimiz öncelikle bu sosyal adalet dengesizliğini düzeltmek değil, öncelikli görevimiz bundan söz edeni susturmak.</div><div><br /></div><div>Liste böyle uzar gider; kısacası, varolan her sorun karşısında “tıkaç” rolü oynamak.</div><div><br /></div><div>İnsan yapısı her şey yorulur, eskir. Bu “kale devlet” bile zamanın saldırılarına açıktır. Deprem olur, yıpranır, yangın olur, yıpranır; hiçbir şey olmaz, gene yıpranır, çünkü zaman, hayat yıpratır. Değişimi, ne kadar uğraşsanız, büsbütün durduramazsınız. Dolayısıyla, Türkiye’de bile, pek çok şey aslında değişiyor, dönüşüyor.</div><div><br /></div><div>Onun için, gücü yettiğince her şeye “hayır” diyen bu güç dahi, her türlü değişimi durdurmaya, her açılan yarığa tıkaç olmaya muktedir değil. Gerisinde şu ya da bu güçlü toplumsal dinamikler bulunan birikimler karşısında o da esnemek veya bazı kapakları açmak zorunda kalıyor.</div><div><br /></div><div>İşte, yazının başında formüllediğim durum, bunun bir sonucu. Yenilginin bir “yenilgi” olduğunu saklamanın bir yöntemi.</div><div><br /></div><div>Kim olduğunu hatırlayamadığım o Amerikalı “başörtüsü” için “Bu işi laik bir hükümet çözmeliydi” demiş. İmdi, böyle bir dava, elbette ki, İslâmcılar’ın davası. Ama, ciddi vicdanî boyutları olduğu için, bu konuda bir “serbestleme” olmasını talep eden, ille “İslâmcı” olması gerekmeyen bir kamuoyu baskısı var. Eskaza, Müslümanlar allem edip kalem edip bu “başörtüsü” yasağını kaldırmayı başarırlarsa, halimiz nice olur? Halimiz çok kötü olur, çünkü o zaman bir toplumsal aktör, bir toplumsal hareket, başarı kazanmış olur. İşte hayatta bundan daha fazla “önlenmesi zorunlu” bir şey yok. Düşünün böyle bir sonucun bu toplumda yaratacağı şımarıklığı. Zaptedemezsin artık. Herkes düşer yollara, herkes bir şey ister.</div><div><br /></div><div>Onun için, son çare olarak, iş neyse, bunu o işin düşmanına yaptıracaksın. İdam kalkarken tasarının altında imzası olan MHP’yi şimdi de Kürtçe öğrenim özgürlüğünü onaylamaya çağırabiliriz. CHP’ye “başörtüsü serbesttir” kararnamesi çıkarttırabiliriz. Hattâ bundan iyisi bu kararı Anayasa Mahkemesi’ne verdirmek. Nasıl olsa kimse ona “irticaî faaliyet odağı” diyemez. Ayrıca, bize bu iyiliği sert ama babacan devletimizin yaptığını anlar, ona daha da minnetle bağlanırız. Aslında bu talepler aşağıdan, toplumdan gelmese, devlet hepsini bir şekilde yapar ya, tarih dediğin hep arızaya uğruyor, çünkü her şey senin elinde, senin denetiminde değil.</div><div><br /></div><div>Örneğin Savaş-sonu, Birleşmiş Milletler falan derken bir “çok-partililik” geldi, her şeyi bozdu. Onun için şimdi doğrudan ve açıkça işleri Anayasa Mahkemesi’ne bırakamıyorsun; AB denen yerden gelen baskılar sonucu MGK Sekretaryası’nı bile resmen lâğvetmek zorunda kalıyorsun, bir yığın zahmet çıkıyor.</div><div><br /></div><div>Bu koşullarda ehven-i şer alternatif, memleketi “millî koalisyonlar” yoluyla idare etmek olabilirdi. Türk siyaset kültürüne böylesi bayağı yakışırdı aslında. Ezelî ideallerimize uygun. Örneğin, “birlik ve beraberlik” deriz hani ve her zaman ona başka her zaman olduğundan daha fazla muhtacızdır (biraz mantığa aykırı ama zararı yok; kaç yüzyıldır mantıkla ilişiğimiz olmadan yaşamayı başardık). İşte “millî koalisyon”, “millî” olmasının yanı sıra, “birlik ve beraberlik” de sağlıyor. Görünürde birçok parti var ama, görünüşe aldanmayın. Onların hepsi aslında aynı partidir. Hedef “millî” olunca hepsi aynı şeyi düşünür, aynı şeyi söyler. “Hedef” ise zaten her zaman “millî”dir.</div><div><br /></div><div>Ama, bakın, yıllardır bunu bile yapamıyoruz. “Reel” koşullar partilerin bu şekilde disipline sokulmasına imkân vermiyor. “Birlik, beraberlik” derken habire aykırı bir fikir çıkıyor, bu fikirlerin arkasından giden hareketler, partiler oluyor. Kapatıyorsun, yeniden açılıyor; yeniden kapatıyorsun, bir daha açılıyor. Hâsılı, eziyet, bu memleketi yönetmek!</div><div><br /></div><div>Ne oldu da böyle oldu? Niçin bu kadar hesaba kitaba gelmez bir millet bu? Niçin oyunu Turgut Sunalp’e değil de Turgut Özal’a verir; topu topu iki Turgut, bunların içinden bile doğrusunu seçmeyi başaramaz?</div><div><br /></div><div>Biraz da buna cevap arayalım.</div><div>26.10.2008</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-5881618306026304540?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-60611100864160091262008-10-22T01:02:00.000-07:002008-10-22T01:17:42.342-07:00<div>MAZHAR BAĞLI</div><div><br /></div><div>Toplumları kalıcı kılan ve geleceğe taşıyan en önemli parametrelerden birisi güçlü bir medeniyet sahibi olmaktır. Medeniyet, bir ütopyadır oysa, ama yine de toplumları güçlü kılan önemli referanslardan birisidir. Medeniyet sahibi toplumlar, birçok alanda kendine özgü yaklaşımlar, yönetim teknikleri ve insan ilişkileri geliştirebilirler. Dünyada birkaç medeniyet havzasından söz etmek mümkündür. Her ne kadar bu konuda çeşitli teoriler dile getirilirse de en bilinen teori, felsefenin, dinlerin, bilimlerin ve yönetim organizasyon tekniklerinin yeşerdiği her toplumun bir medeniyet sahibi olduğudur. <br /></div><div><br /></div><div>Türkiye, dünyada medeniyetleri doğuran tüm faktörleri içeren bir coğrafyada bulunan nadir ülkelerden birisidir. Dinlerin, bilimlerin, felsefenin ve yönetim tekniklerinin ilk örneklerinin görüldüğü bir tarihsel mirasın üzerinde bulunmasına rağmen bugün gelinen nokta ne yazık ki iç açıcı değildir. Özellikle uzun bir zamandan beri tartışılan Kürt sorunu ve din/laiklik tartışmasının bir türlü çözüme kavuşturulamamasında, bu tarihsel duruma uygun olmayan bir yöne doğru evrilmiş olmasının etkisi büyük olmuştur. </div><div><br /></div><div>‘Davayı’ kaybeden ve bir ütopya sahibi olmayan insanların oluşturduğu bir ‘yığın’ var karşımızda. Hem Kürtlerin hem de Türklerin coğrafyayla/mekanla kurdukları romantik ilişki hem de kaybedilen dava (yok olan ütopya), her iki tarafın da patolojik bir dünya kurgusu içine girmelerine neden olmuştur. Bu bir medeniyet sorunudur, bir ütopya sahibi olmama sorunudur aslında. Bir ütopyası olmayanların özgün bir mimari tarzları, ruhları derinden kamçılayan müziksel tınıları ve bir matematikleri yoktur. Matematiği olmayan bir medeniyet düşünülebilir mi? </div><div><br /></div><div><span class="Apple-style-span" style="font-weight: bold;">Romantizmi kaybettik </span></div><div><br /></div><div>Matematiğin ve müziğin piri sayılan Pythagoras bir ütopyanın peşinde koşan bir düşünürdü. Rüyaların, masalların ferah kapısından bir ütopyaya dalmıştı. Yıllarca kafa yorduğu ‘gerçeği bulma’ uğraşında kendisine rüyada söylenen yere gittiğinde evrenin ahenkli bir dil ile var olduğunu görüp düşüncesinin merkezine bu kurguyu oturtmuştu. Her şey bir düzen/ahenk ve uyum içinde var olmaktadır. Bu düzeni somutlaştıran en önemli pratik ise musikidir. Musikiyi icra etme ile evrenle bütünleşme arasında zorunlu ve ontolojik bir nedensellik ilişkisi kurmuştu. </div><div><br /></div><div>Her toplum kendine özgü bir ütopya sahibi olmak durumundadır ve bunun asıl işlevi ise, medeniyeti kurmaktır. Oysa bizim artık ne bir ütopyamız ne de peşinde koşacağımız bilinmeyen bir hakikatimiz vardır. Bir yandan medeniyetimizi oluşturan değerleri dışlayan bir ideoloji diğer tarafta da her şeyin ayan beyan ve açık olduğunu söyleyen bir eğitim sistemi mevcuttur. Bu ikili sıkıştırma dolayısıyla insanlar, ne hakikatin başka türlü mümkün olabileceği konusuna eğilmekte ne de farklı bir kurguyla geçmişe bakma ihtiyacını hissetmektedirler. </div><div><br /></div><div>Ünlü şair Sezai Karakoç, hayatını kaybedilen medeniyetin yeniden diriltilmesine adayan nadir kişilerden birisidir. O bir medeniyet aşığıdır. Sahip olunan o kadim medeniyeti yeniden diriltme sevdası onun şiirlerinin ana gövdesini oluşturur. Ama bugün Sezai Karakoç’un doğduğu topraklarda bile adı ve düşünceleri sadece ‘romantik’ anılarda geçmektedir. Oysa romantizm ve ütopya belki de insan hayatını anlamlı kılan ve dinamik tutan en önemli parametrelerdir. </div><div><br /></div><div><span class="Apple-style-span" style="font-weight: bold;">Estetik toplum </span></div><div><br /></div><div>Nesneye ve olguya ilişkin doğru bir bilginin hem ‘özsel’ hem de ‘formel’ çerçeveye dair bir bilgilenmeyi içermesi en çok beklenen durumdur. Ancak bunun hiçbir zaman sağlanamayacağını da hep biliriz. İşte ütopya sahibi olmak bize bu uzlaşmaz ayrımı anlamlı kılabilen en ilginç alanlardan birisidir. Bugün insanlar ütopyalarını ve romantik mekán kurgularını kaybetmenin sancısını çekmektedirler. Bu acıyı dindirecek olan ise estetik ile aramızda yeniden bir akrabalık tesis edebilmek ve kaybettiğimiz davayı yeniden aramaktan geçer. Kaybedilen ise medeniyettir. Bu medeniyet hem geçmişe hem geleceğe kapı aralayacak olan tek sığınaktır ve onu da kaybetmişiz. </div><div><br /></div><div>Sevindirici olan ise kaybettiğimiz şeyin farkına az da olsa varmaya başlamış olmamızdır. Bugün bir çok alanda bu medeniyetin yeniden yorumlanması ve bu sayede de yeniden diriltilmesine girişilen pek çok kurum ve kuruluşun yeni yeni hayat bulmaya başladığını görmek sevindiricidir ancak bu silkinmenin top yekun bir toplum projesine dönüşebilmesini sağlayacak üç temel aktör vardır. Bunlar; sanat (medyayı da içine alan iletişim araçları), sivil toplum kuruluşları ve siyasettir. </div><div><br /></div><div>Bu aktörlerden belki de en az sorunlu olanı sivil toplum kuruluşlarıdır. Her ne kadar toplumun genelde bu alana açık olmadığı söylense de demokratikleşme ve özgürleşme çabaları sayesinde bireylerin kimi alanlarda ‘devlet dışı’ bir yapılanmaya daha sıcak baktıkları da söylenebilir. Çünkü devlet erki üzerinden yürüyen her bir girişim önceden sevimsiz olmak gibi bir durumla karşı karşıyadır hep. </div><div><br /></div><div><span class="Apple-style-span" style="font-weight: bold;">Cenneti arayan sanat</span> </div><div><br /></div><div>En çok ihtiyaç duyulan ve en çok ifsat edilmiş olan sanat alanında ise, özellikle şiirde, genç bir kuşağın derinden devam eden bir çaba içinde olduğunu görmek mümkün, ancak bunun yeterli olduğunu söylemek çok zor. Sanatsal etkinlikler, ilk atamızdan tevarüs ettiğimiz özlemin (cenneti aramanın) peşinde sürdüğümüz çabanın iz düşümleridir. Fakat medya ile olan öldürücü ilişkisi onu bizden ve bu özlemden uzaklaştırmıştır. Medya, her şeyden önce farklı bir medeniyetin ideolojisi için üretilen ve dolayısıyla da farklı bir etik kaygı içeren bir tekniğe dayanmaktadır. Bu da medya ile toplum arasında kalıcı bir yabancılaşmanın kök salmasına neden olmuştur. </div><div><br /></div><div>Siyaset de, kendi ideolojisini üretemeden toplumun ideolojisini (felsefesini) dışlama üzerinde varlık bulan bir kurguyla kendisini somutlaştırmaktadır. Batı toplumlarından referans alınan bu alanın en önemli açmazı konuyla ilgili kavram ve uygulamaların birer ‘teknik’ olarak değil de birer ‘değer’ alanı olarak görülmesidir. Bu anlamda demokrasi, laiklik, parlamenter demokrasi gibi konular aslında birer teknik olarak yönetim organizasyon örgütlenmesinin vazgeçilmezleridirler. Bunların söz konusu alanla ilgili birer değerler manzumesi olarak görülmesi, sorunları daha da derinleştirmektedir. </div><div><br /></div><div>Vurgulamak gerekirse, ülkede yaşanan sorunları sadece ekonomik, etnik ve sosyolojik alanla sınırlandıranlar şu gerçeğin farkında değildirler; bu topraklarda insanları bir arada tutan asıl şey medeniyet aşkı olmuştur hep. Sanat olmuştur, hoşgörü olmuştur, dayanışma olmuştur, aynı değerlere sahip insanların kaygısını yüreğinde taşımak olmuştur. Şairin de dediği gibi; ‘Afrika’da ölse bir zenci/canı bende çıkar/seni bildim bileli’... </div><div><br /></div><div>24.03.2008<br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-6061110086416009126?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-36555579103650625672008-09-10T23:04:00.000-07:002008-09-10T23:31:03.771-07:00A. TURAN ALKAN<br /><br />"Dinci" tâbiri batı dillerinden birine nasıl çevrilir bilmiyorum; sonuna "ist" takısı getirilip bazı karşılıklar bulunsa da bizim zihnî atmosferimizdeki o çirkin karşılığını bulmak mümkün olmaz gibime geliyor. Dindar değil, dinibütün, dine saygılı değil, hatta aşırı dindar, fundamentalist de değil: "Dinci!"<br />Bu kavram, "dinci" olmadığını karine ile anlayabildiğimiz bazı basın "uzuv"larının, terkibindeki mânâ kimyalarını sır gibi sakladıkları özel bir alaşımdan imâl edilmiş, çok başarılı bir prodüksiyondur. Kime tevcih etseniz sahiplenmez, "ne münasebet, ben dinci değilim" dedikten sonra niçin "dinci" sayılmaması gerektiğini söyleyecek, bununla beraber "din" kavramı ile nisbetini açıklamaya çalışan "kem-küm" benzeri lâflar etmek zorunda kalacaktır. Peki, "dinci" kavramı hakaret mânâsına gelir mi? Bir şahıs, bir başkasını "bana dinci dedi" diye mahkemeye verse, hâkimler nasıl bir içtihatta bulanacaktır; eleştiri mi, şahsiyete saldırı mı, tahkir mi, istihzâ mı; ne?<br />Bir tek kelime ile karşınızdakini savunma pozisyonuna düşürüp hamle üstünlüğü kazanmak için geliştirilmiş ustalıklı bir strateji. Bu tabir -esef edilir ki- bazı gazeteciler, yazarlar ve yayın organları tarafından önü ardı düşünülmeksizin leblebi gibi kullanılıyor.<br />Anayasamızın 24. maddesinde hâlâ geçerliliğini koruyan bir kaide var: Kimse dinî inanç ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz; dinî inanç ve kanaatlerinden dolayı kınanamaz ve suçlanamaz. Anayasa hükmü olmaktan öte temel nezaket kurallarıdır bu. Medenî memleketlerde insanlara inançlarıyla ilgili soru sormak veya imâda bulunmak en hafifinden terbiyesizlik sayılır, ardından soru sahibinin akıl sağlığının yerinde olup olmadığından şüphe edilir ve aynı kişiye açılmış bütün nezaket kredileri askıya alınır.<br />Son günlerde sahibi değişen bazı gazete ve televizyon kanallarının itibarını düşürmek için bu ve buna benzer psikolojik aşağılama tâbirleri kullanılıyor. Geçenlerde bir radyo gevezesi, "Damat Sabah Paşa" tâbirini kullandı; belli ki diline pelesenk edinmiş. Yeni sahibi, hoşlarına gitmiyor diye yayın organlarına bu gibi yılışık ve cıvık benzetmelerle sataşıyorlar. Büyük sermaye grupları arasında, "bizim patron iyidir, öteki patron kötüdür" diye tarafgir pozlar takınmak, tutarlılıktan da geçtik, şaşkın bir değerlendirme kriteri gibi görünüyor. Hani bunu söyleyen, "bizim patron, gazetesinin sermayesini simit satarak, pazarda limonculuk yaparak alnının teriyle kazandı, onun için bu gazetede çalışmaktan onur duyuyorum" diyebilecek durumda olsa ne âlâ?<br />Dinci basın, dinci basın..., dinci olmayan basının adı ne peki? "Dinsiz basın" denilse şık mı olur; ne şık, ne de doğru bir değerlendirme biçimidir bu. Dinî hayatlarını merak ettiğimden değil fakat şu sebeple: Dinsizlik dediğimiz şey, sahibinde mangal gibi bir yürek, dağlar gibi özgüven ve denizler gibi iç tutarlılık gerektiren bir zihnî tercihtir ve en azından bu sebeple basınımızın bir kısmını dinsizlikle itham etmek, yılışık edâlarda sağda solda "dinci basın" lâfını eden gevezelere fazladan şeref ve onur atfetmek mânâsına gelir; bu nitelemenin, hakiki dinsizlere ne kadar büyük haksızlık ve saygısızlık anlamına geldiği ise izahtan vâreste bir keyfiyet.<br />Hâşâ beyler, siz şüphesiz "dinsiz" değilsiniz; o onuru hak etmek için evvela biraz tutarlılık ve şahsiyet sahibi olmak lâzımdır.<br />"Dinsiz" uymadı, olmaz; peki, "laik, demokrat" desek olur mu? İlk başta olabilirmiş gibi görünüyor ama gezegenin bir yerlerinde hakikaten laik ve demokrat insanlar çıkıp da, "bizim bu dön baba dönelimcilerle ne benzerliğimiz var ki, bize bu hakareti revâ gördünüz; aşkolsun" derlerse ne cevap veririz? Bühtan etmiş olmaz mıyız?<br />*<br />Türk basınında fikrî mesele yoktur; çoook vahim bir şahsiyet meselesi vardır!<br />21 Mayıs 2008, Çarşamba<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-3655557910365062567?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com9tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-61858867370353052352008-09-10T22:56:00.000-07:002008-09-10T23:03:10.785-07:00ALİ BULAÇ<br /><br />Başörtüsü ve genel olarak dinî vecibeler konusunda kişilerin tercihi sorunmuş gibi algılanmaktadır. Kur'an-ı Kerim, değil vecibelerin yerine getirilmesinde, dinin seçiminde dahi insanın bireysel özgürlüğünü temel alır ve "din seçiminde zorlama ve baskı olmayacağı"nı belirtir.<br />Sorun, topluma zararı olmadığı halde "suç-günah" sayılan fiillerin (cinayet, yaralama, gasp, hırsızlık, ihtikâr, zina vb.) dışındaki vecibelerin yerine getirilip getirilmemesinde kişilerin bireysel özgürlüklerinin nerede başlayıp nerede bittiği konusudur.<br />İnanan her Müslüman nefsine ağır gelse de dininin kendisinden talep ettiği vecibeleri yerine getirir. Bunda hiç kuşku yok. Yerine getirmiyorsa, onda iman zafiyeti vardır. Başörtüsü de dinî bir vecibedir ve elbette başını örten bir kadın özgür iradesini kullanarak bu vecibeyi yerine getirmektedir.<br />Liberal bakış açısı, başörtüsünü "dinî vecibe" hüviyetinden çıkarıp salt bireysel özgürlüğün kullanımına indirgeyince, onu, dinî, manevî, aşkın ve ilahî boyutundan tecrid eder, profanlaştırır, sıradanlaştırır ve mesela punkçunun kendine yakıştırdığı şu veya bu renkteki ve şekildeki saç modeline veya her sene biraz daha tuhaflaşan, frapanlaşan modacıların uçuk-kaçık tasarımlarına indirger. Sanki nasıl insanların saçlarını mor, kırmızı, sarı renk boyama fiilleri kişisel bir tercih ise, başörtüsü de öyle bir şey olur. Başörtüsü öyle bir şey değildir.<br />İkinci hata, bu bakış açısının temel dinî bir vecibeyi "demokratik bir hak"ka indirgemesi ve buna bağlı olarak diğer haklar meyanında "insan hakları ve özgürlükleri" gibi telakki edilmesine yol açmasıdır. Dinî vecibeler demokratik haklar değildir, çünkü bunlar demokratik oylamaya konu olamazlar; din tarafından vaz'edilmişlerdir, siyasî iktidar veya kamu otoritesi bunların başkalarının temel haklarına ve özgürlüklerine zarar vermeden kullanılmaları için gerekli ortamı yerine getirmekle sorumludur. Kısaca benim namaz kılıp kılamayacağıma demokratik usullerle oluşturulmuş meclisler, referandumlar, ulusal veya uluslararası mahkemeler karar veremezler. Başörtüsü de namaz, oruç, hac gibi temel dinî bir vecibedir.<br />Çoğu zaman daha özgür, demokratik ve insan yüzlü bir dünya için liberal, sol veya milliyetçi aydınlarla yapılan işbirliği "politik ittifak"tan çıkıp "paradigmatik (akidevi) izdivac"a dönüşmektedir. Bu yanlıştır. Bunu da çoğu zaman bir kısım liberal aydınlar yapar; bize "Taleplerinizi liberal bir dille ifade ederseniz, sizinle beraberiz, yoksa yokuz." demeye getiriyorlar. Hatta dogmatik liberaller "Siz susun taleplerinizi biz dile getireceğiz." diyorlar. Elbette Türkiye'nin demokratikleşmesi ve özgürleşmesi için liberal, sol, milliyetçi aydınlarla işbirliği şarttır ve bu erdemli bir ittifaktır, ama paradigmatik evliliklerden sahih nesillerin çıktığı hiç görülmemiştir.<br />Belki dikkat edilecek husus şu ki, bu vecibeyi yerine getirmek istemeyen bir kadına baskı yapılıp yapılmaması konusudur. Tabii ki baş açıklık günahtır, ama baskı altında baş örtmenin maliyeti bundan büyüktür. Çünkü duruma göre insanı "günahkâr" olmaktan çıkarıp dinin dairesinin dışına çıkmasına sebep olabilir. Bu yüzden liberallerle buluşabileceğimiz nokta, başörtüsünü takanların bireysel özgürlüklerini kullanmalarına bakmak olabilir ancak.<br />Pekiyi, Türkiye'de kadınlar baskı altında mı başlarını örtüyorlar? Bu konuda elimizde iki araştırmanın sonuçları var:<br />TESEV'in Eylül 2006'daki araştırmasına göre "İslam'ın emri olduğu için örtünüyorum." diyenler yüzde 71,5. "Ailem istediği için örtünüyorum." diyenler yüzde 0,2. Şubat 2008'de Metro Poll'un yaptığı araştırmaya göre "Kendi özgür iradesi/kararıyla örtünenler"in oranı yüzde 81,2. "Ailem istiyor." diyenler yüzde 5,4; "Eşim istiyor." diyenler 2,3, "Geleneksel olarak başımı örtüyorum." diyenler 9,3, "Çevrenin etkisiyle örtünüyorum." diyenler yüzde 1.<br />Bu rakamlar, bize kadınların ezici çoğunluğunun başlarını "dinî bir vecibe" ve "kendi özgür iradeleri/kararları" sonucu örttüklerini açıkça gösteriyor. Bu da sağlıklı bir tablodur.<br />21 Mayıs 2008, Çarşamba<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-6185886737035305235?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-8252808401730392122008-09-10T20:44:00.000-07:002008-09-10T23:15:18.521-07:00NİHAL B. KARACA<br /><br />Kraliçe II. Elizabeth'in nasıl göründüğü yere göre sığdırılamazken, Hayrünnisa Gül'ün Dilek Hanif'e hazırlattığı giysi enine boyuna tartışıldı. Pembeydi, gümüş rengiydi, türban tasarımıydı denildi, kulp üstüne kulp takıldı ama alt metinde gidip gelen şey hep o oldu: Hayrünnisa Hanım'ın kiloları.<br />Hayrünnisa Gül, biraz da Dilek Hanif'in düşüncesizliği sayesinde 'rejim'in iki anlamını da kuşatan bir çağrışım zenginliğiyle çıkmıştı Kraliçe'nin ve 'Kraliçeyi severim orijininden ötürü' zevatının karşısına. Hem tesettürlüydü, hem de kilolarını vurgulayan bir giysi taşıyordu. Hem dersini bilmiyor/hem de şişman herkesten* dizelerini zevkle söylemek yarışında olanlara estetik algı üzerinden 'politik' şeyler söyleme/ima etme fırsatı vermişti söz konusu 'gümüşi, gül kurusu'...<br />Politik diyorum. Zira referansı ne olursa olsun ucundan kıyısından siyasetin jargonuna dahil olan hemen her şey gibi başörtüsü de, 'estetik algı' da sadece oldukları şeyler değiller artık. Bu bağlamda Işın Karaca gibi şarkıcılar için 'ah ne rahat kadın, şişman ama hiç takmıyor' gibi övgü meselesi, özgüven nişanesi olarak görülebilecek kilo olgusu, başörtülüler söz konusu olduğunda, kötü bir klişe için imajlandırılır. Ömrünü ataerkil yapının üzerine ördüğü duvarlar arasında geçirmiş, kendisini çocuk doğurmaya ve hamur işine adamış, zaman içinde durumuyla barışık hale gelmiş, ehl-i keyf kurban klişesi. Adil bir yargı değildir kuşkusuz, ama doğrusu, dindar olmakla şişman olmak arasında dinî açıdan olumsuz bir bağıntı da yok değildir. "Sofradan doymadan kalkın" diyen bir peygamberin ümmeti olduğumuz gerçeği ile, salt kadınlar değil, mebzul miktarda şişman, göbekli dindar erkek popülasyonu arasındaki reel ilişkiyi inkar etmek de güç olsa gerektir. Söz konusu realite, anlaşılmaz da değildir elbette. Yemek yemek, bir dindarın dünyevi zevkler içinden seçebileceği en risksiz/en sakıncasız eğlence biçimidir. Üstelik fitnessten jogginge, aerobikten pilatese varana kadar neredeyse bütün formda kalma yöntemleri hem Batı'yı piti piti takip eden bir zümrenin ilgi alanları olarak kodlandığı için antipatik gelmiştir öteden beri, hem belirli bir düzeyde horlanması gereken bedene/nefse yatırım yapmakla ilintilenip küçümsenmişlerdir; hem de 'insanları dış görünüşüne göre değerlendirmeme' şeklindeki kadim ahlaki ilke tarafından ezilip geçilmişlerdir. Modern söylem, ince olmayı seksi olmakla bağdaştırıp, düğümlemiştir üstelik; dindar insanların da, kadınlı-erkekli, bu şifreleme karşısında refleks geliştireceğini tahmin etmek güç değildir o vakit. Lakin şişmanlığı bir muhafazakâr için 'anlaşılabilir' kılan nedenler, şişmanlığı bir sağlık, estetik, imaj sorunu ve hatta bir insanlık suçu haline getirmiş dünyevi algıyı bağlayacak değildir; o yorumunu yapar ve çekilir aradan: Hem türbanlı - hem de şişman herkesten!<br />Benzer şekilde, 'parıltılı' veya 'çiçekli' eşarpların da kaderi aynıdır. Gucci'nin, Armani'nin lameli doreli kıyafetleri hesapta pek 'trendy' sayılır, kızlar ayaklı zücaciye dükkânı gibi ortalarda dolanır; ancak bu pul-payet-hede-hödö zincirinin küçük bir kütlesi tesettürlü kadının üzerinde tesbit edildiği vakit işler karışır. Önce 'Doğu zevkinin', 'arabeskin' parantezine alınırsınız, sonra itinayla 'görgüsüzlük-köylülük' paftasına iliştirilirsiniz, ruhunuz duymaz.<br />Durum budur ve bununla savaşılmaz. Dolayısıyla Dilek Hanif'e böyle durumlar için Audrey Hepburn'ün, 'Tifanny'de Kahvaltı' koleksiyonunu baz almasını öneririm, Elizabeth Taylor'un 'Kleopatra'sını değil...<br />Sözüm bunlara takılarak yaşamanın yaşamı körelttiğini bilenlere değil, 'dindarların imajı' 'modern dünyada Müslüman'ın verdiği görüntü' gibi cümleler kuran ve söz konusu eleştirilerin politik mahiyetinden etkilenenlere... Her halükarda, eleştirileri kendini yenilemek için avantaja dönüştürmek ayrı şey; dindarları kendi iç referansları ile çelişkiye düşüren her şeyle altüst olmak ayrı şey diye bir şerh düşmekte fayda var. İlki perspektifi zenginleştirir vs., ikincisinde ise artık dindar kalmanın imkânsız olduğu bir yere ışınlanır, kaybolursunuz. Allah kalbi ağırlıkları kaybetmekten korusun diyelim..<br />21 Mayıs 2008, Çarşamba<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-825280840173039212?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-68382569333746000522008-06-30T07:24:00.000-07:002008-09-10T23:12:02.632-07:00AHMET TAŞGETİREN<br /><br />Türkiye’de uygulanan laikliğin en katı dönemlerde bile, gerçekte Anayasa Mahkemesi’nin yorumlarıyla mutabık olmadığıdır. Bakıldığında Türkiye’nin bir “din devleti” bile olduğu söylenebiliyor. Din, ama özel yorumlanmış bir din. Devlet vesayetinde bir din.<br />Bence Türkiye henüz, Anayasa Mahkemesi’nin laiklik yorumunu tartışmaya başlamadı. “Laikliğin tarifi yapılmalı” talepleri karşısında farklı yargı kurumları ya da medyada kimi yazarlar, “AYM bu tarifi yapmış ya... Başka ne tanımlaması istiyorsunuz? Herkes kendi bakış açısına göre tanımlama yapamaz.” şeklinde tepki gösteriyorlar. AK Parti aslında laikliğe ilkesel olarak karşı olduğu için değil, -çünkü AK Parti laikliğe karşı değil- laikliği AYM’den farklı yorumladığı ve farklı yorumlanması gerektiğine inandığı için “Laiklik karşıtı eylemlerin odağı” olmakla suçlanıyor.Bu duruma göre laikliği AYM’den farklı yorumlamaya kalkmak bile sistem tarafından yasa dışı kabul ediliyor. AYM, laikliği, 1989’da başörtüsü ile ilgili olarak verdiği kararın gerekçesinde yorumlamış. O yorumdan geniş alıntıları, bu sütunlarda daha önceki yazılarımda sizlerle paylaşmıştım. Türkiye’de laiklikle ilgili tartışmalar bitecek gibi görünmüyor. Daha uzun süre, “Laiklik gerçekte nedir, ne olmalıdır?” sorusu da tartışılacak, “Türkiye laiklikle ilgili tartışmadan nasıl kurtulur?” sorusunun da cevabı aranacak.İşte ben diyorum:-Anayasa Mahkemesi’nin laiklik yorumu henüz Türkiye’de yeterince tartışılmadı.Tartışılırsa, hele öyle bir formül kelime kelime uygulanırsa, Türkiye müthiş bir fikrî alaboranın içine girer.Başlığa “Tanrı inancı ve laiklik” ifadesini koydum. Bu ifade, ilk bakışta şaşırtıcı gelebilir, oysa AYM’nin laiklik yorumu, gerçekte bir Tanrı anlayışına dayanıyor ve İnsan - Tanrı ilişkisine getirilen yorumla bağlantılı olarak sistematize ediliyor. AYM’nin laiklik yorumunun özeti şu:-İnsanın dünyaya ilişkin düzenlemelerinde Tanrı’dan gelen ölçülere yer yok. İnsan toplumsal hayatı düzenlerken Tanrı kaynaklı bir referansta bulunamaz. İnsan bilim ve akılla kendi toplumsal yapısını kurmalı.Orijinal metindeki ifade şöyle:“Din kurallarının kaynağı Tanrıdır. İlahi istenç, Tanrı buyrukları, din kurallarının başlıca dayanağıdır. Hukukun kaynağı ise hukuku yaratan istenç olarak kendi ulusunun istencidir. Din ulustan kaynaklanan bir istenç olmadığından temeli ulusal istencin oluşturduğu bir düzende hukuk kaynağı sayılması olanaksızdır. Yasalar dine dayanamaz ve bağlanamaz. Gelişmek ve ilerlemek için durağan din kurallarına değil, insanlığa uydurmak, akla ve bilime öncülük tanımak gerekir.”Bu anlayışa göre bir Tanrı tasavvuru, ya insana sosyal hayatını tanzim için bir ölçü bildirmeyen, ya da bir ölçü bildirse bile onun kaale alınmasını önemsemeyen, kaale alınmasını önemsese bile, insana müdahale edemeyen, insanın kolayca göz ardı edebileceği bir varlığı anlatıyor. Böyle bir Tanrı tasavvuru, ne İslam için, ne de vahiy kaynaklı diğer dinler için, mesela Hıristiyanlık ve Yahudilik için kabul edilemez, hatta ortaya çok ciddi bir “iman problemi” çıkarır. -İşi akıl ve bilimle götürelim, laiklik bu! Her şeyin kaynağı insan olsun! Bu tarzdaki bir söylem, laikliğin İnsan - Tanrı ilişkisindeki yukarda verdiğim çerçevesini biraz örtme niyeti taşısa da, garabeti ortadan kaldırmıyor.Hemen sorabilirsiniz:-İnsan ne ki? Bilim ne ki? Akıl ne ki? Bütün bunlar, insanın Tanrı ile ilişkisinden kopuk alanlar mı? İnsan Tanrı’dan kopuk olabilir mi? Akıl ilahi ölçülerden kopuk olabilir mi? Bilim, Tanrı’nın yarattığı dünyadaki nasılları, niçinleri, yani evrendeki sırları araştıran bir disiplin değil mi?Bu yaklaşım, Yaratıcı hakkında çok kolay yargılama yapan bir yaklaşım.Nitzche, “Tanrı öldü” demiş ve işi bitirdiğini düşünmüş.Biz de “Tanrı’nın alanını sınırlandırdık, o artık şuralara karışamayacak” dediğimizde bütün felsefi mülahazaları sona erdirebileceğimizi sanıyoruz. Oysa insanlık tarihi, felsefi arayışların “Nereden geldik, nereye gidiyoruz?”da odaklaştığı bir tarihtir. “Nereden geldik?”in en merkezinde de “Yaratılış, Yaratıcı, Tanrı sorunu” bulunur. -Devlet yönetirken Tanrı’ya danışmayacaksın!AYM’nin laiklik yorumu bu. Bunu Türkiye’de herhangi bir kamu yöneticisi, yargıç veya siyasetçi veya üniversite hocası, bu çıplaklıkta, çıkıp halka söyleyebilir mi?Söyleyemez.Ne söyleniyor halka?“Din vicdanlardaki saygın yerinde kalacak!” deniyor. Burada “saygınlık” öne çıkarılarak, dinî alanı kısıtlayıcı özellik perdeleniyor. Biraz daha ileri gidildiğinde “Toplum hayatının hiçbir yerinde herhangi bir din belirleyici olmayacak” deniyor; sanki bir özgürlük sorunu gibi sunuluyor. Bir başka boyutta “Din istismarının önlenmesi” şeklinde devreye giriyor laiklik hassasiyeti. Burada da sanki “dini istismarcıdan korumak” gibi bir “hayırlı” duruş söz konusu. Aslında böyle hayırlı duruş bile laik mantıkla çelişiyor. Çünkü laik devlet, herhangi bir dini koruma görevini de üstlenmiş olamaz. Ama buradaki “hayırlı” duruş, uygulamada, samimi olarak dinini yaşayanlar için pek hayırlı olmayabiliyor. İşin garip yanı şu ki, gerçek istismarcıların korunduğu, samimi olanların ise “din istismarı”ndan suçlandığı bir Türkiye gerçeği ortaya çıkıyor. Bu arada, bir gerçeği de ifade etmek gerekiyor ki, o da, Türkiye’de uygulanan laikliğin de en katı dönemlerde bile, gerçekte AYM’nin yorumlarıyla mutabık olmadığıdır. Bir yerden bakıldığında Türkiye’nin bir “din devleti” bile olduğu söylenebiliyor.Din, ama özel yorumlanmış bir din. Devlet vesayetinde bir din.Şu söylenebilir ki:-Türkiye’de din - devlet ilişkisinde, Tanrı buyruğu, devlet yorumuna uygun düşüyorsa sistemin halk nezdindeki meşruiyyeti için kullanılabilir, devlet yorumuna uygun düşmeyeceği farz edilenler mümkünse uygun yorumcular bulunarak uygun hâle getirilir, uygun düşmeyenler ise ıskalanır. AYM’nin yorumuna uygun bir laiklik uygulamasını bir CHP iktidarı uygulayabilir miydi? Bana göre imkânsız. Tek parti dönemi bile, yapılan bütün radikal uygulamalara rağmen, insanların Yaratıcı ile ilişkilerini tartışma alanına çekecek bir laiklik yorumuna yönelmemişlerdir. Türkiye Cumhuriyeti, din ile en mesafeli zamanlarında bile, barışık görünmeyi tercih etmiştir. Mustafa Kemal Paşa’nın din konusundaki tavrı, marjinal din karşıtları dışında, hep dindar kesimlerin ona olan duygularını olumlu yönde etkileyecek nitelikte sunulmuştur. CHP dünyasında zaman zaman İsmet İnönü’nün kişiliğinde bir “evliya” silüeti oluşturulmuştur. En son CHP liderinin söylemi “Din de bizim...” diye başlayan bir söylemdir.AYM’nin gerekçesinde laikliğin, bir “Tanrı sorunu” hâline getirilmesi, Türkiye gerçeği ile buluştuğunda gerçekten AYM adına çok dramatik bir durum ortaya çıkarır. Toplum, bu yüksek yargı organının nasıl bir dünyada yaşadığını sorgulamaya başlar. Kanaatimce, AYM belgeleri içine girmiş bulunan bu yoruma, hiçbir siyasi grup sahip çıkmayacaktır. Bir askerî yönetim bile, böyle bir laiklik perspektifini savunmaz. Mustafa Kemal Paşa kalkıp gelse, AYM üyelerine “Bu mantık sizi nereye götürür?” diye sorar. Bu şablon uygulanamaz, bu kesin. Ama böyle katı bir şablondan, seyrele seyrele Türkiye’nin önüne, insanların özgürce dindarlaşmasına mâni olan bir katı gözaltı ve yargısal tehdit çıkıyor. Hâkim sistemin ana hassasiyeti, “Aman toplumun kontrol dışı dindarlaşmasına göz yumulmasın, bu, demokratik bir vasatta Meclis’e yansır, oradan siyasi iktidara, dolayısıyla yasalara, devlet tavrına yansır. Bunu önlemek gerek!” Demokrasinin sık sık kesilmesinin ve parti kapatmaların zemininde, genelde, toplum - din ilişkisinin bulunması, hâkim yapıdaki bu hassasiyet sebebiyledir. Bugün Ak Parti’nin, laiklik konusunda bunca duyarlı davranmasına rağmen, sırf inanç özgürlüğüne vurgu yapması sebebiyle kapatılma ile karşı karşıya gelmesinin altında da bu vardır. Bu Türkiye’nin ana sancı alanıdır. Bundan kurtulmak için hem din, hem toplum, hem Tanrı inancı alanında köklü bir zihnî restorasyon yaşanması ve sistem açılımının bununla paralel olması gerekir. Ne parti kapatmakla, ne demokrasiye müdahale ile bu sorun çözülmez.AYM’nin laiklik yorumu, en katı totaliter rejimler için bile sürdürülebilir değildir. İşte Sovyet sisteminin, 70 yıllık ateist uygulamasından sonra Rusya ve diğer Sovyet sonrası ülkeler... İnsanlar yeniden dinle buluşuyor ve Tanrı ile bağlarını yeniliyor. Ben, daha yoğun bir tartışma zemini oluşmadan, AYM’nin bu laiklik yorumunu değiştirmesinin en sağlıklı yol olduğunu düşünüyorum.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-6838256933374600052?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-7572200185984990572008-06-18T11:14:00.000-07:002008-09-10T23:39:41.958-07:00İSKENDER PALA<br /><br />Pejmürde ve derbeder bir hayatın sürüklediği şairlerden Adanalı Ziya'nın (ö. 1932) güzel bir beyti vardır.<br />Sarhoş bir halde seraskerin yüzüne karşı hakaret edip de hapse gönderilirken arkadaşlarının "Bu delidir!" diyerek affettirmeye çalıştıkları ama bu sefer de "Madem delidir, doğru Bakırköy'e!" denildiği sırada mestlikten geride kalmış son akıl ile söylediği bu beyit, tabiri caiz ise insanlığın bütün macerasını özetleyen bir vüs'ate sahiptir:<br />Aşk-ı cihânı bu dil-i nâlâna verdiler<br />Bir ra'şedâr ele dolu peymâne verdiler<br />Mecazlar dünyası içinde "Dünyanın bütün aşkını şu benim inleyip duran yaralı kalbime verdiler. Öyle ki titrek bir ele dolu kadehi emanet ettiler." demeye gelen bu beyitte kalp biçiminde yapılmış kadehlerden, insanı mest eden gönül kadehine, lebaleb dolu bir kadehi dökmeden içmeye çalışan bir sarhoş ile, yaşı ilerleyip bedeni söğüt yaprağına dönen veya irtiaş illetine (Parkinson) tutulup devamlı eli titreyen birinin emaneti koruma, kadehi dökmeme gayretine, aciz bir varlık olan insanın, dağlara taşlara teklif edilip kabul görmeyen ulvi emaneti taşımak gibi bir zavallılığa talip oluşundan buna muhatap tutulmakla kazandığı şerefe varasıya kadar pek çok açılım ve yorum mündemiçtir. Ancak, şimdilik bizi asıl ilgilendiren husus, inleyişler içindeki bir gönle aşk-ı cihanın nasıl yüklendiğidir ki insanlık macerası biraz da bu yüklemeden ibarettir.<br />Aşkın merhalelerine ve duraklarına baktığımızda önce sevenin sevgiliye bağlandığı bir zaman dilimine, bütün hayatı kuşatıp şekillendirecek o kısacık anın büyüsüne gitmek gerekir. Buna "alâka" denir ki kelime itibariyle bir ilgiyi, bir bağlanışı ifade eder. Yani sevgiliye bağlanan bir gönül. İster saçlarının teline (tasavvufta masiva) bağlanıp ardından sürüklensin, ister zülfünün zincirine bend olup asılsın...<br />Alâkadan sonraki merhaleye sevgi deriz. Kalp sevgiliye doğru eriyip akar ve gün günden şiddetlenerek (gözden) akışı hızlandırır. O dönemde âşık ister ki cihanın bütün âşıkları yerine aşkı tek başına kendisi soluklansın, bütün yükü insanlığın sırtından alıp omuzlasın, başka âşıkların adları tarihten silinsin ve geriye, uğrunda varlığını yok etmeye hazır olduğu sevgilinin adından gayrı bir şey kalmasın. İster ki sevgi denen lezzetin tümünü kalbinde taşısın ve ne kendinden evvelkilerden, ne de sonra geleceklerden kimse ondan bir pay almasın. Hani Hz. Ebubekir'in "Rabbim! Bedenimi öyle büyüt, öyle büyüt ki cehennemi yalnızca ben kaplayayım da orada başka kullarına yer kalmasın!" alicenaplığı gibi bir şey...<br />Aşkın üçüncü merhalesinde tutku vardır. Tutku olmasının sebebi Sevgili'nin, kalpten hiç ayrılmaması, orada tutunup kalmasıdır. Hani bir alacaklının borçlusuna yapışıp ondan ayrılmaması gibi. Bir devamlılık ve ayrılmazlık halidir ki gözyaşına boğulmuş âşıkın içinde gittikçe büyüyen bir ateş yakar; ateş ile suyu üst üste biriktirir.<br />Gönüldeki ateşin yeterince büyüyüp kalbe ve bedene zarar vermeye başladığı aşamaya aşk denir. Aşk, seven ile sevilen arasındaki maceranın dördüncü kademesidir ve önce aklı kovar, mantık zincirini bozar. Bu ruhsal ve anatomik tagayyür sebebiyle aşka bir hastalık gözüyle bakanlar olmuşsa da bunun tedavi kabul eder bir şey olmadığı ortadadır.<br />Beşinci basamakta şevk vardır. Buna özlem de diyebiliriz. Kalbin sevgiliye hızla yol alışından ibarettir. Vuslata kanat çırpmak, sevgilinin yüzünü görmek ve kendini ona adamak gibi özellikler bu kademede müşahede eder. Âşık bu merhalede sevgilinin yolunu bütün yollardan daha doğru, daha sahih görür. Sevgilinin bir yerde kendisini beklediğini vehmeder ve bu yolculuk uğruna her şeyini vermeye hazırdır. Allah böyleleri için bir hadis-i kudsîde "Müttakilerin bana olan özlemleri arttı. Benim onlarla buluşma iştiyakım ise daha çoktur." buyurur. Hz. Peygamber'in, "Her kim Allah'la buluşmayı arzularsa Allah da onunla buluşmayı arzular" hadisi ile Kur'an'daki "Kim bir gün Allah'ın huzuruna çıkacağını ümid ediyorsa, Allah'ın belirlediği sürenin sonu elbette gelecektir (Ankebut, 5)" ayeti de bu özleme işaret ederler. Âşıkın sevgiliye kavuşmadan kalbinin durulması işte bu yüzden mümkün olamaz. Burada sevgilinin âşıkı için randevu vermiş olması da, randevusunu geciktirmesi de, hatta ayrılığın uzatılması da hep bu özlemin artmasına zemin hazırlar. Özlem büyüdükçe vuslatın kadr u kıymeti de büyür; dolayısıyla seven ile sevilen arasındaki yakınlık da. Sevgili, vadinden dönmeyen, sözüne sadık bir Sevgili ise özlemin artması âşıkı mutlu eder. Çünkü her an hayali gönlünde, ismi dilindedir. Sevgili kalbinin içinde iken onu özlemek, sevgili gözbebeğinde iken onu aramak, bir sır gibi içindeyken onu dillendirip durmak hep bu özlem basamağının insanı arıtan, yakan, pişiren, olduran yanıdır.<br />Aşk, sevenin sevdiğine kul olmasıyla kemale erer. Bu son merhalede kulluk ile tapınma neredeyse yan yana durur. Çünkü kim birisini severse önce ona boyun eğer; sonra kalbi ona kulluk etmeye başlar. Sevilen bir köle, seven bir efendi de olsa durum farksızdır ve görünüşte kul ile efendi ayrı olsa da, kalb kalbe roller değişmiş olur. Çünkü kulluğun hakikati sevilene boyun eğme, önünde kendi acziyetini ve zelilliğini ikrardır. Âşıkın en şerefli ve mutlu hali kulluk mertebesine yükseldiği haldir. Bu yüzden Allah, elçisi Muhammed'i Kur'an'da "kulum" diye anar (Bakara, 23). Çocuklarına Abdullah, Abdurrahman, Abdurrahim, Abdüssettar vb. isimler veren babalar yüzyıllar boyunca işte o kulluğun (abd=kul=âşık) izini sürdüler. Ve kul kendine bir Sevgili edindiğinde...<br /><br />BERCESTE<br /><br />Âşık öldürmek tutalım muktezâ-yı hüsn imiş<br />Tîğ-ı hicrân ile katl etmek kimin fermanıdır<br /><br />Diyelim ki âşık öldürmek, güzelin güzellik hakkıdır. Peki de, âşıkı ayrılık denen kılıca mahkûm ederek canını almak, kimin fermanıdır?<br /><br />Ahmet Paşa<br /><br />17 Haziran 2008, Salı<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-757220018598499057?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-859962470768180792008-04-09T04:26:00.000-07:002008-09-10T23:45:10.883-07:00A. TURAN ALKAN<br /><br />Sizin bir şeyden haberiniz yok elbette; bu yazıyı kaleme almadan önce tam üç saat kafa patlatıp çok ciddi bir mevzuda ağırbaşlı bir yazı yazmıştım. Tam sonuna doğru geldiğimde başa dönüp yeniden okudum, beğenmedim. "Benim beğenmediğimi kim beğenir ki" diye üç saatlik emeği silip yenisine başladım.<br />Niçin beğenmediğimi izah edeyim: "Şu yanlıştır, halbuki doğru olan budur" vezninde, elâleme hocalık taslayan bir yazıydı bu. Türk ve dünya matbuatında "yanlış yapıyorsunuz, doğrusu şudur" mealinde kaleme alınmış kaç yazı vardır hiç hesap ettiniz mi? Hesaplanmayacak kadar çok olsa gerektir; bunlara yenilerini ilâve etmenin ne gereği var ki diye düşündüm. Doğru çöpe!<br />İyi ama bir köşe yazarı, "doğru şudur, siz hâlâ yanlış yapıyorsunuz; kendinize gelin!" demeyecekse ne yapmalıdır? Bu konuda çaktırmadan ufak tefek temrinler geliştirdiğimin farkında olduğunuzu tahmin ediyorum. Bende mizaha kaçış böyle başladı; önceleri ara sıra bulaşıyordum mizaha; çünkü durup dururken "ciddi ve bilimsel yazar" sıfatından soyunup "hercai yazar" sınıfına düşmeyi kendime yedirememiştim. Küçük bir mizah (veya hiciv) molasından sonra yeniden ciddi bir edâ takınıyor, hükümete, muhalefete, basın kuruluşlarına, gazetelere, genelkurmaya, bilim dünyasına, entelektüel muhitlere acı tenkidler yağdırıp incinen gururumu yatıştırıyordum.<br />Derken bir şey farkettim; daha doğrusu az önce bütün çıplaklığı ile farkettim ki, kemâl-i ciddiyet edâsı ile sağa-sola nizâmat verme arzumun kendisi de dahil olmak üzere Türkiye'de olup bitenler hiç de ciddiyetle kabil-i te'lif gibi görünmüyordu. Sözlük kullanma tembeli genç okuyucular için cümleyi yeniden kurmam gerekirse benim vaziyetim, gülünç şeylere şahit olduktan sonra oturup ciddi şeyler yazmaya kalkışan bir adamın düştüğü acıklı hâlin ta kendisiydi.<br />"Ölüye gidip ağlamalı, düğüne gidip oynamalı" diye bir tabir vardır ya, ben her iki vaziyete de tam intibak edemeyen birisi olmalıyım ki, gerçek durumu farketmekte hayli gecikmiş bulunuyorum. Düğünlerde oynamayı içimden gelse de beceremem; bu son derece normaldir fakat şıkır şıkır oynayanları gördükçe içimi hep tarifsiz bir hüznün kaplaması, siz de takdir edersiniz ki iyiye âlâmet bir şey sayılmaz; cenazelerde ise en sevdiğim fasıl, günün akşamına doğru askerlik hikâyelerinin birer birer fora edilmeye başladığı zamanlardır; o anlarda insanlar biraz daha gerçek tabiatlarına döner ve hayatın küçük ve aldatıcı saadetlerini hatırlamaya başlarlar.<br />Biraz muzip tabiatlı olmak benim kabahatim değil; belki de kaderin bir oyunu. Mizaç ve fıtrat her zaman suyun üstüne çıkmayı başarıyor neticede. İşte bu yüzden mahrem telefon kayıtlarının dinlenmesindeki usul hatasını yeren, buna mukabil yıllarca "iyi hukukçu" diye tanınmış kişilerin bile ufukta beliren darbe ihtimâli karşısında taverna pistine atılmamak için kendini zaptetmeye lüzum görmeyen çocuksu heyecanlarını yeren o ciddi ve güzelim yazımı, digital âlemin karanlık labirentlerinde hiç acımadan postalayıverdim.<br />Rahmetli annem, "ağır ol, batman gel" diye çıkışırdı hep; demek bir bildiği varmış. Ne yapsam ağır olamıyorum; hele muhalefetle genelkurmay arasındaki söz düellosundan sonra ağırbaşlılığımı hepten yitirdiğimi zannediyorum. Genelkurmay Başkanımızın iki gün önce uluslararası ve bilimsel bir toplantıda, "Terör örgütlerinin temel hedefi ulus devlet yapısını yok etmek... Ulus devlet dengesini kaybederse terör ortamı oluşur" sözlerini okuduktan sonra tarihe ve siyaset bilimine bütün inancını kaybetmiş bir insan haline geliverdim.<br />Mizaha meyyal değilim aslında, şartlar zorluyor. Yine de ara sıra ciddi kılıklı şeyler yazarsam ikaz edin e mi!<br />12 Mart 2008, Çarşamba<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-85996247076818079?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-81138888240617569672008-03-23T09:24:00.000-07:002008-09-10T23:52:29.003-07:00NİHAL B. KARACA<br /><br />Psikanaliz demode oldu; ama ben şu mahalle baskısı denilen tartışmada, 'benim mahallem iyi, senin mahallen kötü' kavgasına hakim olan çocuksu edaya bakarak, malum tartışmanın çocukluğa kadar giden travmalarda gizli olduğunu düşünüyorum zaman zaman.<br />Dindar muhafazakâr mahallenin baskıcılığından şikâyet edenlerin geçmişinde bir eli sopalı Kur'an kursu hocası olduğu vehmine kapılıyorum sık sık.<br />Nitekim ben de, çocukluğunun bir kısmını öteki mahallede geçirmiş biri olarak, o kısma baktığımda hiç de iç açıcı şeyler görmüyorum. Çocukken zaten herkes biraz zalimdir, denilebilir. Hayır. 'Çocukluk işte! deyip geçemeyeceğiniz bir alandır zalimlik; zira içeriğinin ne olacağını, zalimliğin hangi enstrüman üzerinden yürüyeceğini mahalledeki patoloji belirler. Öte yandan, yaşanan tartışmaların ne kadar 'çocukça' olduğunu göstermek açısından çocukluğun dünyası kadar velud ve temiz bir anılar sarnıcı daha yoktur.<br />Benim yaşadığım İzmir Basın Sitesi'ndeki patoloji, çocukluğun kendine özgü zalimliğinin içini 'çağdaş yaşam tarzı' göstergelerine uygunluk-uygunsuzluk kriterleriyle donatıyordu sözgelimi. Tabii ki iş, Ramazan pidesinin sıcak kokusuyla coşmaya gelince çok Müslüman'dı mahalle; ama o kadar. Mahallenin bizden dört-beş yaş büyük olan genç kız çetesi tarafından çağrılıp hiç oje sürmediğim gerekçesiyle azarlandığımı dün gibi hatırlıyorum. Hatta bizim ailenin neden yazları Çeşme'ye Kuşadası'na gitmediği, eğer onlardan habersiz gidiyorsak onlara bikinilerimi göstermem gerektiği de 'gerilim' konularımızdan biriydi. Sonra kadını erkeği, genci yaşlısı ile yaz mevsimini şortla geçiren İzmirlinin kriterlerini içselleştirmiş bu genç mahkeme heyetinin önünde bir kez de neden hiç 'şort' giymediğim sorgusuna maruz kalmıştım. Diz üstü eteğimi bile kabul ettiremediğim bu yeniyetmelerin üçüncü ve son yargısı 'Duyduk ki, baban gericiymiş!' olmuştu.<br />Bu sorgu diğerlerinden daha farklı gelişti; çünkü biraz daha merhametli olanı azıcık mütereddit 'ama aynı zamanda doktor...' deyivermiş ve sorgu çetesi ikiye bölünmüştü. Günümüz Türkiye'sindeki tartışmaların küçük ölçekli versiyonuydu kızları karşı karşıya getiren. Kelime hazineleri ve kavram dünyaları pek tabii daha dar olan bu İzmirli genç kızların bir bölümü 'dindarsa çağdaş olamaz, çağdaşsa dindar olamaz' tezini savunurken diğer grubu, 'doktor olmuş adam, vardır bir bildiği kendince' diyordu. İkinci ve görece merhametli olan gruba göre bile, babam kapıcı olsaydı, yatacak yerim yoktu.<br />Sonunda 'babamın değerli biri olabileceği, ama benim mutlaka şort giymem gerektiği' konusunda 'uzlaşma'ya varılmıştı. Ne kadar çocukça, ama ne kadar da tanıdık.<br />Çocukluğun kendine özgü dünyasının da bir sınırı vardı nitekim. Çeteye hesap vermekle yükümlü olan grupla takılmadım bir daha. Öfkemin transferi ise tıpkı yetişkinler dünyasındaki gibi oldu. Annesi çalıştığı için, 60 yaşında hâlâ oje süren ve şort giyen anneannesi tarafından büyütülen ezik bir kız arkadaş buldum kendime. Gayet zalimce, 'Siz ne biçim ailesiniz?' 'Bak, benim annem her zaman bizim başımızda!' diye diye ezdim onu. Küçük şefkat parçaları ve ikramlarımla yeniden kendime bağladım, sonra yeniden ağlattım. Yıllar sonra bu yaptığım şeyi şirket patronlarının yöneticilik taktikleri, adam çalıştırma sanatları arasında saydığını, tarif ettiğini gördüğümde de hiç şaşırmadım.<br />Fakat çetenin aksine, beni durduran bir şey oldu. Arkadaşlığımızın ikinci ayında yakalandığım kabakulak hastalığını 'yukarıya' bağladım/bağlamayı bilmek, Yaratıcı'yla dolaysız temas da çocuklukta yeşeren bir hasletti belki.<br />İyilik ile kötülük arasındaki son eşikten önce durmam gereken bir nokta olduğunu, ne kadar cezp edici olsa da ileri gitmemek gerektiğini, 'yukarının' koyduğu ilkelerin bu anlamda ne kadar faydalı olduğunu kavradım. Bu kelimelerle değil tabii. Çocukluğun kendine özgü alfabesiyle.<br />Özetle: Yolu dayaklı Kur'an kursundan geçmiş olup da muhafazakar kesime düşman düşmüş olanlar 70 yıldır sıra savmaktalar. İktidarda AKP var deyip işi öteki mahalleyi ezmeye dönüştürmek isteyen varsa -ki hiç sanmıyorum- onlar da, çocuklukta sahip olduğumuz lükslere sahip olmadığımızı bilmeliler. Bizi başkalarına zulmetmekten alıkoymak üzere getirilmiş çok ciddi engeller var çünkü. Yukarıda Allah var misal.<br />09 Ocak 2008, Çarşamba<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7892513076662395560-8113888824061756967?l=hmalkan.blogspot.com' alt='' /></div>hmalkanhttp://www.blogger.com/profile/07919349846285408012noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7892513076662395560.post-10384714962029534692008-03-10T12:50:00.000-07:002008-09-10T23:57:02.033-07:00İSKENDER PALA<br /><br />Eskiler sözü güzelleştirerek söylemeye çaba sarf ederler; bunu, yazacakları sözleri kalıcı kılmanın şartlarından biri sayarlardı.<br />Bu yüzden nesri de şiirsel söylemek, ona ahenk katmak ve anlatımı kuvvetlendirmek önemliydi. Cinas denilen sanat böyle doğmuş ve nesir ustaları cümlelerinin arasında ritm ve kafiye bulundurmayı önemsemişlerdi. Eskilerin cinaslı bir üslupla ortaya koydukları bu tür yazılara biz sonradan süslü nesir demişiz. Türkçe'de bu üslubun ilk temsilcisi Fatih çağının ünlü bilgini Sinan Paşa olup aşağıdaki metin onun Tazarruname (İÜ. Ktp. TY.1818, v. 92a.) adlı eserinden alınmış ve bir çevirinin(/yalınlaştırmanın) asıl metin karşısında ne kadar cılız durduğunu göstermek için karşılıklı verilmiştir:<br /><br /><strong>İşarat-ı Evsaf-ı Aşk</strong><br />Aşk âsâyiş-i cândur; aşk ârâyiş-i cihândur. Aşk nemek-i diyk-i vefadur; aşk hadîka-i ehl-i safâdur. Aşk hakîkat çerhınun ahteridür; aşk cân leşkerinün mihteridür. Aşk bir sultân-ı kâhir ü tîzdür ki alem çekicek birbirine urur vücûd ile ademi; aşk bir bî-karâr u şûr-engîzdür ki kadem basıcak şûr u gavgâya bırağur âlemi. Aşk bir cevher-i pâkdür araz sanman; aşk râhat-ı cândur maraz sanman.<br />Aşk bir mürgdur ki melâmet-i halk ona bâl olur; aşk bir devletdür ki idbâr-ı dünyâ ona ikbâl olur. Aşk bazarında câme-i dîbâyı bir habbeye almazlar; uşşâk mahallesinde nâmûs ile nâmı bir çöpe saymazlar. Âşık olanlar gayret ü ârı bırağurlar; dost isteyenler ol vakârı bırağurlar. Âkıl eydür: "Cübbe vü destâr hani?"; âşık eydür: "Hâne-i hammâr hani?" Âşık düğünden bîniyâz olur; âşık cihân içinde serfirâz olur. Aşk bir külüng-i pulâddur ki her vakit varlık binasın yıkar; aşk bir bennâ-yı üstâddur ki dâim yokluk sarayın yapar. Aşk bir derd-i mâderzâd olur; âşık iki cihândan âzâd olur. Ne vuslatda şâd u ne gamdan firârı olur; ne destinde sabr u ne pâyında karârı olur.<br />Âşık hemîşe belâkeş olur; dâim belâ içinde hoş olur. Âşık her dem sûz u şevkda olur; derd-i aşk içinde zevkde olur. Âşıka gıdâ belâ olur; âşıka safâ cefâ olur. Âşık ki yolunda merd olur; renci dârû vü râhatı derd olur. Beyt: "Dil ki bûy-ı aşkdan bîreng olur / Ehl-i dil katında ol dil seng olur". Dil bağında ki aşk gülü olmaz; bir bezme benzer ki onun mülü olmaz.<br />Aşk kıssa vü hikâyet olmaz; aşk-bâzî hadîs ü rivâyet olmaz. Âlem-i aşk âlem-i diğerdür, pâye-i aşk ondan bülend-terdür, ki her mesken ona menzil ola; veya onun mekanı bir avuç kül ola. Aşk bir makâm-ı vicdanîdür; cezbesi cezbe-i nûrânîdür. Aşk halk gözünde dîvânelikdür; aşk kendi vücûduna bîgânelikdür. Aşk ezel kadehinden bîhûşlukdur; aşk iki âlemi ferâmûşlukdur.<br /><br /><strong></strong><strong>Aşk Üzerine Tanımlar</strong><br />Aşk canın huzur, cihanın ziynet bulmasıdır. Aşk vefa azığının tuzu; gönülden anlayanlar için hazırlanmış bir bahçedir. Aşk hakikat göğüne yıldız; can ordusuna mehterdir. Aşk, öylesine kudretli ve hızlı savaşan bir sultandır ki sancağını çekip de yürüdüğünde varlık ile yokluğu birbiriyle çarpıştırır; aşk öylesine delifişek bir kargaşa adamıdır ki ayak bastığı yeri çoraklaştırıp kavgaya salar. Aşk pak bir cevherdir; onu araz sanmayın; aşk bir can rahatlığıdır, hastalık anlamayın.<br />Aşk bir kuştur ki halkın ayıplaması onun kanadı; aşk bir talihtir ki dünya zilleti onun açık bahtı sayılır. Aşk pazarında ipek kumaşlar bir arpa tanesi etmez; aşıklar mahallesinde itibar kaygısı veya şöhretin çöp kadar değeri olmaz. Aşık olanlar gayret ile namusu bırakırlar; sevgili peşindekiler elbette ağırbaşlılığı terk ederler. Akıllının sorusu "Hani rütbe ve makam?"; aşıkın sorusu "Nerde aşk meyhanesi?"dir. Aşık dünya eğlencesine dönüp bakmaz; bu yüzden başı dik dolaşır. Aşk tunçtan bir külünktür ki durmadan varlık binasını yıkmakta; aşk öyle usta bir mimardır ki (yıktığı varlık binasının yerine) daima yokluk sarayını yapmakta. Aşk, aşıkta anadan doğma bir derttir ki onunla kendini iki cihan kaygısından kurtarır; bu uğurda ne vuslat ile şad olup ayrılık derdinden kaçınır; ne sabır elde edebilir, ne ayağına dur durak bulunur.<br />Aşık bela çekmede devaml